Censuur in Cuba: zo ga je vrij online in het communistische regime

Geblokkeerde website en een vastgebonden Wi-Fi symbool naast de vlag van Cuba
Internetcensuur in Cuba: kort samengevat
Hoe Cuba het internet censureert en jij toch toegang krijgt

Het Cubaanse regime beperkt internettoegang op verschillende manieren:

  • De prijzen voor internettoegang zijn erg hoog.
  • De snelheid van de verbinding worden kunstmatig beperkt.
  • Met behulp van Deep Packet Inspection controleert de regering wat je doet online.
  • Websites met kritiek over de staat en het communisme worden geblokkeerd.
  • Er dreigen zware straffen bij het bezoeken van ‘verboden’ websites.

Als toerist loop je vaak niet tegen het probleem van geblokkeerde websites aan. Wel kunnen de Cubaanse autoriteiten met je meekijken wat je online doet en heb je last van erg traag internet. Deze problemen kun je omzeilen met een goede VPN, zoals NordVPN.

Wil je meer weten over de internetcensuur in Cuba en hoe je deze kunt omzeilen? Lees dan het volledige artikel.

Van de 11,3 miljoen Cubanen heeft zo’n 68 procent toegang tot het internet. Dit is een veel groter percentage dan in bijvoorbeeld Syrië (49,2%), maar toch is het niet heel goed gesteld met de internettoegang in Cuba. Het Noord-Amerikaanse land is onder de Castro-regering namelijk een van de meest onderdrukte landen geworden als het gaat om vrije toegang tot het internet. Zowel internettoegang als online activiteiten worden namelijk goed in de gaten gehouden door de Cubaanse overheid.

In dit artikel gaan we in op de manier waarop Cuba het internet censureert voor zijn burgers. Heb je hier als toerist ook last van? En hoe omzeil je de internetcensuur? Lees verder om de antwoorden op deze vragen te krijgen.

Internet in Havana op vakantie

Portemonnee met muntjes en briefjesCuba werkt aan een betere internetdekking. Voor de eigen bevolking dringt de regering er echter op aan dat iedere verdere digitalisering “de onkwetsbaarheid van de revolutie, de verdediging van cultuur en het duurzame socialisme dat Cubanen opbouwen” garandeert.

Voor toeristen is dit niet het geval. Over het algemeen krijg je via speciale toeristenversies van de NAUTA-internetkaart en betaalde wifi-netwerken van hotels toegang tot het reguliere internet. Wel is toegang tot het internet ook voor toeristen erg duur. Een toerist kan kiezen tussen deze opties om online te gaan:

  • Het 3G-netwerk gebruiken en het 4G-netwerk in grote steden, waaronder Havana, Mariel en Varadero. Hiervoor betaal je natuurlijk data roaming kosten.
  • Wifi van hotels gebruiken. Voor dit gebruik moet je vaak extra betalen en het is alleen beschikbaar in hotels van drie of meer sterren.
  • Cybercafés (telepuntos) bezoeken. De netwerken die deze computers gebruiken beperken je internettoegang wel, omdat deze ook door de gewone bevolking gebruikt worden. Telepuntos zijn bovendien vaak drukbezocht.
  • Wifi-hotspots in Havana gebruiken met een NAUTA-internetkaart. De kaart is te koop bij kantoren van het Cubaanse telecombedrijf ETECSA, hotels en op de luchthaven. Je betaalt voor toegang tot de wifi-hotspots een euro per uur.

Waarom is er internetcensuur in Cuba?

Cuba is sinds 1959 een communistisch land met een politiek systeem dat gebaseerd is op het ‘één staat, één partij’-principe. De Cubaanse grondwet definieert dit als een “marxistisch-leninistische socialistische staat, geleid door de politieke ideeën van Marx, Engels en Lenin”, waarbij de Communistische Partij van Cuba de “leidende kracht van samenleving en staat” is.

Het is sinds de revolutie dat de Cubaanse regering een actief standpunt heeft ingenomen in de strijd tegen ‘contrarevolutionaire activiteiten en propaganda’. Internetcensuur in Cuba wordt op de eerste plaats dus gebruikt om mogelijke toegang tot content met kritiek op de huidige regering, het marxisme, het communisme of Fidel Castro en zijn familie te voorkomen.

Uit onderzoek van de Open Observatory of Network Interference (OONI) blijkt dat de meeste gecensureerde inhoud direct of indirect kritiek uit op het Castro-regime. Ook worden proxywebsites en sites die spreken over de schending van mensenrechten geblokkeerd.

Welke content censureert de Cubaanse regering?

De Cubaanse regering is ontzettend onderdrukkend en de internetcensuur in Cuba is intens: zowel offline als online. De primaire focus ligt op het censureren van politieke inhoud waarin de Cubaanse regering of de Castro-familie bekritiseerd wordt. Ook andere diensten en content zijn doelwit van de Cubaanse censuur:

4 dingen die de Cubaanse regering op het internet censureert, met symbolen

Beeldbellen met Skype

Toegang tot Skype’s Voice over Internet Protocol (VoIP) service is geblokkeerd in Cuba. Je kunt dus niet (video)bellen met dit platform. Andere VoIP-services zoals Facebook Messenger en WhatsApp zijn daarentegen wel beschikbaar in Cuba.

Blokkades zijn weliswaar geen probleem voor WhatsApp, maar (beeld)bellen blijft lastig in Cuba. De snelheidsbeperkingen van het internet in dit land zorgen er namelijk voor dat multimediacommunicatie praktisch onmogelijk blijft.

Sociale media

Hoewel sociale mediaplatformen, zoals Instagram en Facebook, niet consistent geblokkeerd worden in Cuba, komt het wel voor dat je geen toegang krijgt tot social media. In juli 2021 blokkeerde de overheid verschillende sociale mediaplatformen tijdens een protest tegen het afwachtende overheidsoptreden tegen corona. Hieronder vielen Facebook, Instagram, WhatsApp en Telegram.

De overheid deed dit waarschijnlijk om (online) communicatie van demonstranten te dwarsbomen. Tegelijkertijd bleven namelijk andere verbindingen wel mogelijk. De minister van buitenlandse zaken Bruno Rodriguez noemde de situatie gecompliceerd en liet in het midden of dit een doelgerichte blokkade was.

Op het moment van schrijven zijn al deze sociale media wel beschikbaar. De kans is echter groot dat ze weer worden geblokkeerd in tijden van onrust.

Nieuwsmedia en Wikipedia

De meest geblokkeerde type websites in Cuba zijn nieuwswebsites. Het gaat hierbij om nieuwsmedia die kritiek leveren op de regering, het Cubaanse leger, Communisme of de Castro-familie. Niet alleen buitenlandse websites, maar ook Cubaanse nieuwssites, zoals CubaFreePress, worden geblokkeerd.

In lijn met de pogingen van de Cubaanse autoriteiten om toegang tot informatie vanuit een alternatief standpunt te blokkeren, is ook toegang tot Wikipedia geblokkeerd. Er is wel Cubaanse alternatief genaamd EcuRed. EcuRed is beschikbaar via het staatsinternet en biedt een meer bevooroordeeld standpunt.

Zo worden prominente Cubaanse mensenrechtenactivisten neergezet als criminelen, terroristen of Amerikaanse huurlingen. Over Guillermo Fariñas, die hongerstakingen hield tegen de Castro-regering, schrijft EcuRed bijvoorbeeld: “Hij begon zijn eerste hongerstaking om gerechtigheid te ontduiken. Daarna heeft hij meerdere gewelddadige misdrijven gepleegd, waarvan er geen politiek gemotiveerd waren.”

Content gebaseerd op mensenrechten

Als objectief nieuws en andere informatie die tegen de Cubaanse ideologie ingaan niet zijn toegestaan, is het logisch dat platformen waarop gepleit wordt voor rechten van de mens ook niet worden toegestaan. De kans is namelijk groot dat daar kritiek over Cuba te lezen is.

Niet alleen wordt toegang tot internationale mensenrechtenplatformen, zoals Freedom House, geblokkeerd. De Cubaanse regering blokkeert ook toegang tot de websites van verschillende nationale mensenrechtenorganisaties. Denk hierbij aan Las Damas de Blanco (een oppositiebeweging in Cuba opgericht door echtgenotes van gevangengenomen dissidenten), Hermanos Al Rescate (een in Miami gevestigde Cubaanse activistische non-profitorganisatie) en Fundacion Hispano Cubana (een non-profitorganisatie die zich inzet voor de bescherming van de mensenrechten in Cuba).

Hoe werkt de internetcensuur in Cuba?

Cubaanse burgers verdienen rond de 3900 Cubaanse Peso’s (CUP) per maand, wat gelijkstaat aan ongeveer 161 euro per maand. Als iemand gebruik wil maken van het 3G-netwerk, dan kost dat echter 250 CUP per Gigabyte. Aangezien de overheid het land over wil krijgen tot het 4G-netwerk, kost één Gigabyte op dit netwerk ‘slechts’ 100 CUP. Met 1 GB kun je hooguit één film kijken, zolang je geen HD-kwaliteit wilt. Dit is onbetaalbaar, als je ook bedenkt dat een klein appartement al meer dan 1700 CUP kost, exclusief gas/water/licht.

Als een Cubaan al kan betalen voor genoeg data, dan loopt deze tegen nog een obstakel aan. De internetsnelheid wordt namelijk kunstmatig ingeperkt. Netwerkbedrijf Ookla mat dat de median snelheid van mobiel internet 4,15 Mb/s is. De vaste internetverbinding blijft in Cuba zelfs steken op 1,89 Mb/s. Vast internet heeft bovendien extra beperkingen, waar we later in dit artikel op terugkomen.

Gezien toegang tot het wereldwijde internet ontzettend hoge kosten met zich meebrengt, kunnen de meeste Cubanen zich alleen gebruik van het genationaliseerde, goedkopere staatsinternet veroorloven. Op dit staatsinternet krijgen ze onder andere toegang tot CubaDebate, een door de overheid gesteunde nieuwssite uitgegeven door de Cuban Journalists’ Association Against Terrorism. Ook Reflejos, een blogplatform met hevige overheidscontrole en EcuRed, een alternatief voor Wikipedia met als doel ‘het creëren en verspreiden van kennis vanuit een dekoloniserend standpunt‘ vallen onder de toegankelijke mogelijkheden.

In deze sectie gaan we dieper in op alle manieren waarop het internet beperkt wordt in dit communistische land.

5 manieren waarop de Cubaanse regering het internet censureert, met symbolen

Staatsgecontroleerde telecommunicatie

Toegang tot het internet in Cuba wordt volledig gecontroleerd door La Empresa de Telecommunicaciones de Cuba S.A. (ETECSA). Dit is de enige internetprovider in Cuba voor vast internet en wifi. Ook beheert deze provider het telefoonnetwerk.

Het mobiele internetnetwerk, dus de 3g- en 4g-netwerken, worden beheerd door Cubacel. Dit is een dochteronderneming van ETECSA, waardoor ook het mobiele internet door de staat gemonitord en beperkt wordt.

De Cubaanse regering heeft herhaaldelijk gebruik gemaakt van het feit dat ze de Cubaanse telecommunicatie beheert, door zowel toegang tot het internet als gsm-netwerken op het hele eiland af te sluiten in tijden van politieke spanning. Zo worden oproepen en sms-berichten van politieke dissidenten en journalisten door de overheid gefilterd en geblokkeerd op de basis van specifieke woorden of zinnen.

Hoge verbindingskosten

De toegang tot het internet wordt als ‘essentieel’ beschouwd wanneer het gaat om de verdere ontwikkeling van Cuba. De Cubaanse regering zegt dan ook dat ze alles doet om het internet toegankelijker te maken. Toch verhindert ze de toegang door middel van hoge kosten.

Toegang tot het internet krijg je met een NAUTA kaart. Cubanen hebben hiervoor een permanent NAUTA-account nodig. De goedkoopste optie kost momenteel 250 CUC en biedt slechts 30 uur aan internettoegang per maand met een maximale snelheid van maximaal 1 Mb/s + een e-mailadres. Ieder uur buiten bundel zal 12,50 CUC kosten. Dit is onbetaalbaar voor de gewone Cubaan.

Voor specifieke doelgroepen bestaat er een extra mogelijkheid om toegang te krijgen tot het internet. Er zijn namelijk speciale services voor universiteiten, ministeries en enkele bedrijven. Deze zijn echter erg prijzig en niet betaalbaar voor de gewone burger. Doktoren en academici mogen deze service bovendien niet meer dan 20 uur per week gebruiken, als ze niet op de universiteit aanwezig zijn.

Geen thuisinternet

Tot 2008 waren computers voor persoonlijk gebruik verboden in Cuba. In het vorige decennium hief de regering het verbod op pc’s en mobiele telefoons eindelijk op. Ondanks het feit dat je deze apparaten nu legaal kunt kopen, blijven de kosten van het bezitten van een pc voor de meeste Cubanen onbetaalbaar.

Bovendien was het tot 2019 niet toegestaan om thuis online te gaan. Pas op 29 juli 2019 werd het legaal voor een Cubaanse burger om thuis een wifi-punt te hebben. Wel is het nog steeds nodig om eerst een vergunning aan te vragen voor dit thuisnetwerk.

Deep packet inspection (DPI)

Uit censuuronderzoek door OONI blijkt dat de Cubaanse regering gebruikmaakt van Deep Packet Inspection (DPI). DPI is een methode om datapakketjes te analyseren om erachter te komen waar deze vandaan komen, waar ze naartoe gaan en wat je precies doet op het internet. Door DPI te gebruiken kan de Cubaanse overheid het internetgebruik door een centraal inspectiepunt filteren en toegang tot websites op de zwarte lijst direct blokkeren.

Wel viel op dat dit alleen gebeurde bij de HTTP-versie van websites, niet de beveiligde HTTPS-versie. Dat betekent dat internetgebruikers zomaar eens toegang zouden kunnen krijgen tot ‘verboden’ websites, door direct naar de beveiligde HTTPS-versie te navigeren. Hieruit blijkt maar dat de Cuba minder geavanceerde censuurmethoden gebruikt dan bijvoorbeeld China.

Zware straffen door Cubaanse autoriteiten

De grondwet van Cuba maakt de vrijheid van meningsuiting expliciet ondergeschikt aan de doelstellingen van een socialistische samenleving. Vrijheid van meningsuiting, gratis gebruik van internet en vrijheid van culture meningsuiting zijn alleen gegarandeerd wanneer het gebruik van deze vrijheden niet in strijd is met de doelstellingen van de Revolutie.

Elke activiteit, online of offline, die als kritiek op de regering wordt gezien, wordt met zware straffen bestraft. Dit kan variëren van enkele maanden tot twintig jaar gevangenisstraf. Een individu kan voor iedere activiteit die gezien wordt als een bedreiging voor de Cubaanse staat of de openbare orde, zonder vragen gearresteerd worden.

De staat heeft de absolute autoriteit om – naast iemand gevangen te nemen en op te sluiten – iemand te ondervragen, ‘om te scholen’ of te controleren. Hiervoor hoeft de regering zich niet te verantwoorden, een vage reden als ‘het overtreden van de normen van de socialistische samenleving’ of ‘het tonen van een neiging tot het plegen van misdaden’ is voldoende voor actie.

De internetbeperkingen in Cuba omzeilen met een VPN

Een laptop, desktop en smartphone verbonden met het internet via een VPN-schildDe Cubaanse regering beperkt de internetvrijheden, maar dit betekent niet dat je deze beperkingen niet kunt omzeilen. Een VPN (Virtual Private Network) kan ervoor zorgen dat het lijkt alsof jouw internetverkeer vanuit een ander land komt. Dit zorgt ervoor dat websites en services worden gedeblokkeerd. 

Hoewel dat vooral handig is voor de Cubaanse burger, heeft een VPN ook voordelen voor toeristen in Cuba. Een VPN versleutelt namelijk je gegevens, waardoor deze niet meer zichtbaar zijn voor internetproviders. De regering kan dan natuurlijk ook niet meekijken wat je doet online.

Een ander groot voordeel van VPN’s is dat het kunstmatige snelheidsbeperkingen stopt. De internetproviders in Cuba zorgen ervoor dat je internetsnelheid rond de 1 Mb/s blijft hangen. Een VPN zorgt ervoor dat je deze beperking kunt tegengaan. Hoe dat werkt, lees je in ons artikel over de effecten van een VPN op internetsnelheid.

Zijn VPN’s legaal in Cuba?

Het gebruik van een Virtual Private Network (VPN) is volledig legaal in Cuba. Maar door de unieke telecommunicatiestructuur in het land, is het gebruik van een VPN voor Cubanen niet zo effectief als in andere landen. Een VPN maakt de toegang tot het internet namelijk niet goedkoper.

De beste VPN-aanbieder voor Cuba: NordVPN

NordVPN is een erg goede VPN, zelfs een van de beste VPN’s op dit moment. De service heeft duizenden servers over de hele wereld. Ook in de buurt van Cuba heeft de provider servers, namelijk in Miami. Dit is handig, omdat servers dicht bij huis zorgen voor een hogere snelheid. Sowieso is NordVPN een van de snellere VPN-aanbieders op de markt.

Als toerist loop je in Cuba over het algemeen niet tegen censuur op het internet aan. Mocht je hier toch tegenaan lopen, dan kun je deze met NordVPN omzeilen. Door de speciale obfuscated servers (verborgen servers), is het zelfs mogelijk om de DPI van de Cubaanse overheid te ontduiken. Deze speciale servers vermommen je VPN-verkeer namelijk als normaal internetverkeer, waardoor je zelfs verbergt dat je een VPN gebruikt.

NordVPN
Onze keuze
Onze keuze
Actie:
Tijdelijk €2.99 per maand + 3 maanden gratis bij een 2-jarig abonnement
Vanaf
€2.99
9.3
  • Uitstekend beveiligd en uitgebreid servernetwerk
  • Mooie en elegante applicatie
  • Geen logs
Bezoek NordVPN

Tor-netwerk voor het omzeilen van Cubaanse censuur

Tor LogoThe Onion Router (Tor) is een netwerk dat je ook als browser kunt gebruiken. De Tor-browser leidt je internetverkeer om via verschillende servers, genaamd nodes. Bij iedere node past het een laag versleuteling toe. Hiermee is Tor een goede manier om censuur te omzeilen, mits de guard node (de eerste server in het netwerk) toegankelijk is.

Aangezien in Cuba slechts een paar honderd mensen gebruikmaken van het Tor-netwerk, vindt de overheid het niet nodig de toegang te blokkeren. De Tor-browser is dus te gebruiken om Cubaans censuur te omzeilen. Dit is echter geen ideale optie. De verschillende lagen van versleuteling zorgen ervoor dat Tor erg langzaam werkt. Aangezien het internet in Cuba al wordt voorzien van een snelheidsbeperking, wordt online gaan via Tor bijna onmogelijk.

Daarnaast kun je de Tor-browser alleen gebruiken om websites op te zoeken. Het is dus ideaal om ongecensureerd nieuws te lezen via dark web mirrors. Je kunt echter nog steeds geen gebruikmaken van WhatsApp of andere sociale media apps.

Kun je met proxyservers censuur van de Cubaanse overheid omzeilen?

Een proxyserver werkt niet goed om censuur in Cuba te omzeilen. Dit komt doordat veel proxywebsites en websites waarop je met (gratis) proxyservers kunt verbinden in Cuba worden geblokkeerd. Bovendien versleutelen proxyservers, in tegenstelling tot een VPN, je gegevens niet. De DPI van de telecomprovider herkent daardoor dat je met een proxyserver verbinding probeert te maken en kan deze verbinding relatief makkelijk blokkeren.

Omzeil censuur niet alleen in Cuba, maar over de hele wereld

Laptop met een oog met een kruis daar doorheen om censuur te symboliserenCuba is en blijft een extreem restrictief land wanneer het gaat om online journalistiek en internetvrijheid. De internettoegang in Cuba wordt zwaar beperkt doordat de regering de volledige telecommunicatie bezit en controleert.

Hoewel de internetcensuur in Cuba met methoden werkt die niet zo geavanceerd zijn als in andere landen, wordt de internettoegang wel zwaar gecensureerd. Het rechtstreeks beperken van toegang tot het internet is in sommige opzichten net zo effectief als het gebruik van gecompliceerde censuurmethoden. Als je internet kunt gebruiken in Cuba, helpt een VPN je om de meeste beperkingen te omzeilen.

Ben je ook benieuwd naar de internetcensuur in andere landen? Bekijk dan onze volgende artikelen:

Internetcensuur in Cuba: veelgestelde vragen

Heb je na het lezen van dit artikel nog een vraag over de internetbeperkingen in Cuba? Check dan onze FAQ of stel jouw vraag in de reacties.

De Cubaanse regering censureert het internet om politieke redenen. Het wil tegengaan dat je kritiek ziet over de huidige regering, het marxisme, het communisme, Fidel Castro of zijn familie.

Wil je weten hoe het internet gecensureerd wordt in Cuba? Lees dan ons volledige artikel over de internetcensuur in Cuba.

De Cubaanse regering heeft de hele telecommarkt in eigen beheer. Hierdoor kan ze de toegang van het internet controleren en censureren. Hiervoor worden de volgende middelen ingezet:

  • Internettoegang is erg duur.
  • Internetverbindingen zijn erg traag.
  • De regering ziet wat je online doet door Deep Packet Inspection.
  • Websites met kritiek over de staat en het communisme worden geblokkeerd.
  • Er dreigen zware straffen bij het bezoeken van deze websites.

Wil je weten hoe ver deze censuur gaat en hoe je het omzeilt? Lees dan het volledige artikel over censuur in Cuba.

De meest effectieve manier om de censuur in Cuba te omzeilen is met behulp van een VPN. In Cuba biedt een VPN de volgende voordelen:

  • Verwijderen van de kunstmatige snelheidsbeperking.
  • Toegang verschaffen tot geblokkeerde content.
  • Voorkomen dat de overheid en internetproviders mee kunnen kijken met wat je doet.

De beste VPN voor Cuba is NordVPN. Deze VPN is namelijk snel en heeft veel servers die ook dichtbij Cuba staan, waardoor je de snelheid het beste behoudt. Daarbij heeft NordVPN obfuscated servers, waardoor de Cubaanse overheid niet kan zien dat je de VPN gebruikt en wat je online precies doet.

Cybersecurity analist
David is een cybersecurity-analist en een van de oprichters van VPNgids.nl. Sinds 2014 heeft hij internationale ervaring opgedaan in het werken met overheden, NGO's en de private sector als cybersecurity- en VPN-expert en adviseur. Meer over David.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen