Censuur in Turkije: toename na couppoging

Telefoon met lock bij Turkije met Turkse vlag

Klik hier voor een samenvatting
Censuur in Turkije: een samenvatting

In 2016 overleefde president Recep Tayyip Erdoğan een staatsgreep. Sindsdien heeft hij het internet in het land alleen maar verder beperkt.

De regering geeft het stabiliseren van de staat en het monitoren van terroristische activiteiten als redenen voor de censuur. Ook media die volgens de islam verboden zijn worden gecensureerd, en incidenten van laster en smaad worden stevig aangepakt.

Turkije beperkt het internet door middel van:

  • Wetgeving – er komen steeds nieuwe wetten die censuur mogelijk maken.
  • Bandbreedtebeperkingen – de overheid heeft aandelen in de telecommunicatie en gebruikt haar invloed bij politieke onrust en protesten.
  • Het verwijderen en filteren van content.
  • Het monitoren van gebruikersactiviteit.

De overheid richt haar censuur vooral op:

  • Obscene websites.
  • Kritiek op de staat.
  • Kritiek op de islam.

Burgers in Turkije gebruiken verschillende manieren om de censuur te omzeilen, bijvoorbeeld VPN-verbindingen, de Tor-browser en versleutelde berichtenapps zoals Telegram. NordVPN is een uitstekende VPN voor het omzeilen van internetcensuur in Turkije.

Wil je meer weten over de censuur in het land, hoe het toegepast wordt en hoe de bevolking het kan omzeilen? Lees dan het volledige artikel.


Sinds 2010 zijn de persvrijheid en de vrije toegang tot het internet in de Republiek Turkije gestaag afgenomen. In dat jaar blokkeerde de regering van het land IP-adressen om de toegang tot YouTube lastiger te maken. Ook vond de eerste protestmars tegen internetcensuur in 2010 plaats. Sindsdien is de censuur nog verder toegenomen.

Journalisten worden vaak gevangengezet of in hun bewegingsvrijheid beperkt. In 2020 was Turkije verantwoordelijk voor het vastzetten van bijna een achtste van alle gevangengenomen journalisten wereldwijd. Een jaar eerder was dit zelfs ruim een vijfde. Dit blijkt uit data van de persvrijheidsorganisatie CPJ.

Sinds de mislukte staatsgreep in 2016 is ook de internetcensuur aanzienlijk toegenomen. Tussen 2016 en 2020 blokkeerde Turkije in totaal 349.763 websites, waaronder YouTube, Twitter, Facebook, Dropbox, Wikipedia en WhatsApp.

De Turkse regering heeft naast het censureren en blokkeren van websites nog meer manieren om het internetgebruik te verminderen. Zo beperkt ze af en toe de bandbreedte, of sluit ze het internet volledig af. Ook monitort Turkije communicatie en vervolgt het land mensen voor uitspraken die zij op social media doen. Deze acties hebben ertoe geleid dat Freedom House het land als “niet vrij” beschouwt.

In dit artikel leggen we uit hoe en waarom de Turkse regering de toegang tot het internet beperkt. Ook kun je lezen wat er wel en niet toegankelijk is en hoe Turkse burgers de censuur proberen te omzeilen.

Waarom censureert Turkije het internet?

De politieke situatie in Turkije is de afgelopen tien jaar steeds turbulenter geworden. Sinds 2016 kampt het land met veel terroristische aanslagen, economische problemen en een mislukte militaire staatsgreep.

Persoon houdt bord met kruis omhoogAls reactie op deze gebeurtenissen heeft de Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP) onder leiding van president Recep Tayyip Erdoğan wijdverspreide beperkingen op de vrijheid van meningsuiting ingesteld. Ook heeft de partij de invloed van de islam op de regering vergroot.

De overheid voert uiteenlopende redenen aan voor deze verregaande beperkingen van media, internet en pers. Autoriteiten zeggen dat ze de staat willen stabiliseren en toezicht willen houden op terroristische activiteiten. Ook doen ze media in de ban die volgens de islam verboden zijn, en bestrijden ze gevallen van smaad of laster.

Verschillende organisaties, waaronder Freedom House, Verslaggevers zonder Grenzen en de Commissaris voor de Rechten van de Mens van de Raad van Europa reageerden op deze beweringen. Zij stelden vast dat de beperkingen op de toegang tot media, de toegang tot het internet en de vrijheid van meningsuiting erg in het voordeel waren van de APK en haar sociale en politieke doelstellingen.

Wat censureert Turkije?

De Wet van regulering van publicaties op internet en bestrijding van misdaden begaan door middel van dergelijke publicaties verbiedt internetproviders toegang te verlenen tot bepaalde inhoud. Het betreft inhoud met betrekking tot “seksueel misbruik van kinderen, drugsgebruik, het aanbieden van gevaarlijke stoffen, prostitutie, obsceniteit, gokken, zelfmoordpromotie en misdaden tegen Mustafa Kemal Atatürk; de stichter van de Republiek Turkije.”

Ruim 90 procent van alle websites die door toezichthouder BTK (de Informatie- en Communicatietechnologie Autoriteit) op de zwarte lijst zijn geplaatst, staan te boek als “obsceen”. Dit betekent dat ze zijn geblokkeerd omdat ze seksuele inhoud of pornografie bevatten, of omdat ze bepaalde seksuele trefwoorden in hun domein hebben. Dit geldt ook voor LHBTIQ+-websites.

Kritiek op de islam

Als websites kritiek hebben op de islam of islamitische figuren, of deze omlaag halen, kunnen ze worden geblokkeerd. Dit is ook het geval wanneer websites atheïsme promoten. Zelfs websites die voorstander zijn van de evolutietheorie, blijken actief te worden gefilterd.

Kritiek op de staat

Door vage formuleringen in wetgeving kan de Turkse regering websites blokkeren of verwijderen als ze “kritiek hebben op de Turkse staat” of “propaganda van terroristische organisaties” bevatten. Op basis hiervan treden autoriteiten hard op tegen nieuwssites als zij standpunten innemen die in strijd zijn met die van de regering. Meerdere nieuwssites zijn op deze manier door de BTK op de zwarte lijst geplaatst.

Een andere reden waarom de BTK websites censureert, is blijk van sympathie met de Koerdische minderheid. Op basis hiervan zijn verschillende nieuwszenders die over actuele gebeurtenissen berichtten geblokkeerd. Volgens de toezichthouder schreven zij op een manier die de Koerdische bevolking van Turkije of de Koerdische Arbeiderspartij (PKK) in een positief daglicht stelde.

Laptop Met SlotWikipedia is permanent geblokkeerd in Turkije. De online encyclopedie weigerde artikelen te verwijderen die kritisch tegenover de Turkse staat zouden zijn. Het ging om artikelen over het conflict in Syrië en door de staat gesponsord terrorisme. Social media sites zoals Twitter, Facebook en WhatsApp worden ook herhaaldelijk platgelegd of geblokkeerd.

Bovendien beperkt Turkije voortdurend de toegang tot Dropbox, OneDrive, GitHub en Google Drive. Dit is het gevolg van een hack van de minister van Financiën; Berat Albayrak. De hackersgroep Redhack gaf namelijk duizenden e-mails van de minister vrij op de genoemde platformen.

De afgelopen jaren nam de Turkse regering stappen om ook streamingdiensten te reguleren. Een wetsvoorstel die de regering in 2018 vrijgaf, verplicht streamingdiensten zoals Netflix, Spotify en YouTube om uitzendvergunningen te krijgen van de Hoge Raad voor Radio en Televisie (RTÜK).

Hoe censureert Turkije het internet?

Censuur kan verschillende vormen aannemen. Na de mislukte staatsgreep in 2016 riep Turkije de noodtoestand uit, die uiteindelijk twee jaar duurde. Deze noodtoestand gaf president Erdoğan en zijn kabinet speciale bevoegdheden.

Zo vaardigde de regering een reeks decreten uit, waardoor ze bijvoorbeeld websites kon blokkeren en communicatienetwerken kon platleggen. Ook hebben deze decreten geleid tot ruim 50.000 arrestaties. Hieronder kun je lezen welke wetten de Turkse regering gebruikt om censuur op te leggen, en wanneer deze worden toegepast.

Regelgeving

In augustus 2016 publiceerde president Erdoğan decreet nr. 671, dat de wet op elektronische communicatie wijzigde. Hiermee kreeg de overheid de bevoegdheid om “alle nodige maatregelen” te nemen om websites te blokkeren, de internettoegang te beperken en media te censureren. Dit is toegestaan uit naam van “de nationale veiligheid, de openbare orde, het voorkomen van criminaliteit, de bescherming van de volksgezondheid en publieke moralen en de bescherming van de rechten en vrijheden.” Wanneer de overheid een bevel geeft, zijn telecombedrijven volgens decreet nr. 671 verplicht daar binnen 2 uur gehoor aan te geven.

Vrouwe JustitiaAls decreet nr. 671  niet van toepassing is, maakt de Turkse overheid vaak gebruik van artikel 7 van de antiterrorismewet om berichtgeving in de media te censureren. Media die “gewelddadige methoden of bedreigingen legitimeren, verheerlijken of daartoe aanzetten” kunnen aan de hand van artikel 7 worden verboden. De regering gebruikt dit artikel vaak om berichtgeving over politieke en militaire acties te censureren. Dit gebeurt vooral in de zuidelijke regio, die politiek stabiel en overwegend Koerdisch is.

Artikel 125 “laster” en artikel 299 “belediging van de president” worden regelmatig ingezet om tegenstanders van de president de mond te snoeren. Websites kunnen op grond van deze artikelen uit de lucht worden gehaald. Artikel 125 stelt dat er minstens één jaar cel staat op het belasteren van een overheidsfunctionaris. Op basis van artikel 299 kan het beledigen van de president een gevangenisstraf van maximaal vier jaar opleveren.

De overheid gebruikt tevens de terrorismewet om critici aan te pakken. Deze wetgeving is makkelijk te gebruiken, omdat de term “terrorisme” erg ruim is geformuleerd. Eind 2020 nam het parlement een nieuwe terrorismewet aan. Op basis hiervan kan de overheid leden van organisaties waartegen een onderzoek naar terrorisme loopt, vervangen. Volgens mensenrechtenorganisaties is deze wet gericht op bijna alle tegenstanders van het regime.

Het beperken van de internettoegang

De Turkse internet-infrastructuur is grotendeels in handen van de Internet Service Provider (ISP) TTNET. Dit is een dochteronderneming van Türk Telekom. Hiervan bezit het Turkse staatssecretariaat van Financiën 30 procent van de aandelen. De overheid heeft dus aanzienlijke controle over de grootste internetprovider van het land.VPN Censuur Omzeilen Bord met Streep

De Turkse regering heeft al meerdere keren de bandbreedte beperkt wanneer er onrust was. Dit zorgt ervoor dat burgers geen toegang meer hebben tot het internet. In 2016 hadden meer dan 12 miljoen inwoners zes uur lang geen telefoon- en internetverbinding. Een maand later gebeurde hetzelfde in 11 steden, waardoor 6 miljoen burgers niet meer op het internet konden.

De censuur treft ook social media en nieuwsmedia. Verbindingen met Facebook, Twitter, YouTube en WhatsApp zijn verschillende keren geblokkeerd. Dit gebeurde onder andere tijdens de mislukte staatsgreep in 2016, de bomaanslag in Gaziantep en de moord op de Russische ambassadeur Andrej Karlov.

In juli 2020 nam het parlement een wet aan die stelde dat social media bedrijven met meer dan een miljoen gebruikers per dag verplicht een kantoor in Turkije moeten hebben. Als zij zich niet aan de regels houden, kan de overheid torenhoge boetes opleggen, of de bandbreedte met wel 90 procent beperken. Ook kunnen de bedrijven worden vervolgd.

Het verwijderen en filteren van inhoud

De Turkse regering filtert proactief online inhoud en blokkeert de toegang tot honderdduizenden websites. Door middel van Deep Packet Inspection (een inhoudelijke analyse van je dataverkeer) analyseren ISP’s wat je online aan het doen bent. Zo kan de regering gebruikers de toegang ontzeggen tot inhoud die op de zwarte lijst van de overheid staat.

De Informatie- en Communicatietechnologie Autoriteit (BTK) eist dat alle ISP’s zich registreren voor een certificaat voordat ze hun diensten aanbieden. Als onderdeel van deze registratie moeten de ISP’s en internetcafés zich aan de beperkingen van de overheid houden. Als ze dat niet doen, lopen ze het risico dat hun certificaat wordt ingetrokken.Computer met daarop een geblokkeerde website

De regering van Turkije is verantwoordelijk voor meer dan 75 procent van alle verwijderingsverzoeken die bij Twitter zijn ingediend. Sinds 2016 dient Turkije consequent het grootste aantal verwijderingsverzoeken in bij het social medium.

Turkse veiligheidsdiensten en de BTK blokkeren actief VPN-diensten en versleutelde e-mail- of berichtendiensten. Volgens hen zorgen versleutelde berichtendiensten ervoor dat terroristische groeperingen makkelijker met elkaar kunnen communiceren.

Het monitoren van gebruikersactiviteit

De Nationale Inlichtingenorganisatie (MIT) kreeg in 2014 meer bevoegdheden om communicatiegegevens van burgers in te zien. Dit kon zonder een gerechtelijk bevel. Deze bevoegdheden beschermden tegelijkertijd de MIT-agenten zelf tegen vervolging.

Het regime arresteert en vervolgt regelmatig personen die “terroristische propaganda” verspreiden op social media, of anti-regeringsverklaringen afleggen. Dit gebeurt op basis van de eerdergenoemde artikelen 125 en 299 van het Wetboek van Strafrecht. Ook het beledigen van de Turkse natie is strafbaar. Dit is op basis van artikel 301 van het Wetboek van Strafrecht.Laptopscherm met oog met streep eromheen. Icoon voor online censuur

Turkije oefent tevens censuur uit door ISP’s te verplichten logboeken op te slaan. Vervolgens moeten ze deze logs een jaar bewaren en op verzoek aan de BTK ter beschikking stellen. Hier hoeft geen gerechtelijk bevel bij aan pas te komen. Sinds 2011 zijn alle bedrijven die encryptiesoftware leveren verplicht hun encryptiesleutels aan de BTK te overhandigen. Pas als ze dit hebben gedaan, mogen ze hun producten aan Turkse burgers of bedrijven aanbieden.

Hoe omzeilt de Turkse bevolking de censuur?

Naarmate social media en uitspraken die de regering tegenspreken harder worden aangepakt, zoeken Turkse burgers steeds vaker naar manieren om de internetcensuur in het land te omzeilen.

VPN-verbindingen

De populairste manier om onbeperkte toegang tot het internet te krijgen, is een VPN-verbinding. De BTK blijft echter actief proberen de toegang tot veel gebruikte VPN-diensten te beperken.VPN Uitgelegd Encryptie

Met behulp van deep packet inspection kan de BTK verkeer van VPN-poorten herkennen en blokkeren. Als je in Turkije woont of het land bezoekt, is het daarom van belang om een VPN-aanbieder te kiezen die haar verkeer kan vermommen als regulier HTTPS-verkeer. Hierdoor heb je meer kans om toegang te krijgen tot gefilterde en geblokkeerde inhoud.

Een goede VPN-provider voor het omzeilen van de internetcensuur in Turkije is NordVPN. NordVPN heeft speciale obfuscated servers, die helpen verbergen dat je een VPN gebruikt, zelfs bij geavanceerde detectiemechanismen zoals deep packet inspection.

NordVPN
Actie:
Tijdelijk €2.80 per maand bij een 2-jarig abonnement
Vanaf
€2.80
9.3
  • Uitstekend beveiligd en uitgebreid servernetwerk
  • Mooie en elegante applicatie
  • Geen logs
Bezoek NordVPN

Versleutelde berichtenapps

Ook versleutelde berichtenapps, zoals Telegram, zijn populair onder de Turkse bevolking. Het aantal gebruikers in het land is echter gedaald na de mislukte coup in 2016. Dit komt omdat autoriteiten honderden burgers arresteerden voor het gebruik van de Bylock-app. Sindsdien zijn veel mensen op hun hoede voor het gebruik van soortgelijke apps.

Tor-browser

Sinds december 2017 blokkeren ISP’s actief IP-adressen die het anonieme Tor-netwerk vaak gebruikt. Dit was een opdracht van toezichthouder BTK. Turkse ISP’s boekten vooral veel succes bij het blokkeren van de IP-adressen van exit nodes (de laatste toegangspoorten voordat versleuteld Tor-verkeer het internet bereikt) die openbaar beschikbaar zijn. Echter, Turkse gebruikers van de Tor-webbrowser vonden een manier om dit te omzeilen. Zij maakten namelijk een grote hoeveelheid Tor-‘bridges’ aan.TOR The Onion Router Logo Klein

Deze bridges zijn niet opgenomen in de hoofdindex van Tor. Ze maken gebruik van een aantal hulpmiddelen om het verkeer te manipuleren. Op deze manier kan deep packet inspection de bridges niet als Tor-verkeer identificeren. Door het aanmaken van extra Tor-bridges is het Tor-gebruik in Turkije stabiel gebleven ondanks de pogingen van BTK om de toegang te blokkeren.

Conclusie

Sinds de poging tot een staatsgreep in 2016 zijn de persvrijheid en de vrije toegang tot het internet in Turkije afgenomen. De Amerikaanse NGO Freedom House classificeert het internet in Turkije in 2021 als “niet vrij”, met een score van slechts 34 uit 100 punten. Voor het derde jaar op rij nam de internetvrijheid in het land volgens Freedom House af.

Het regime van president Recep Tayyip Erdoğan blokkeert of verwijdert websites van nieuwsmedia voor kritiek op de regerende Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP). Autoriteiten vervolgen gewone burgers voor het plaatsen van politieke standpunten op social media. Bovendien is het land een van de koplopers wereldwijd wat betreft het gevangennemen van journalisten.

De toegang tot inhoud op het internet wordt sterk beperkt. Gebruikers kunnen regelmatig bandbreedtebeperkingen en blokkering van social media sites zoals Facebook en Twitter verwachten.

De Turkse veiligheidsdiensten houden veel communicatie in de gaten. Wanneer ze iemand proberen te veroordelen wegens belediging van de regering of de president, of steun voor terrorisme, monitoren ze e-mails en berichten op social media. De laatste jaren zijn er in het land regelmatig wetten aangenomen die het gemakkelijker maken om deze “tegenstanders” uit te schakelen of monddood te maken.

Er is weinig zicht op verbetering in het land. Om toch de beperkingen te omzeilen, maken veel Turkse burgers gebruik van VPN-diensten, versleutelde berichtenapps en anonieme browsers. Op die manier krijgen ze toegang tot content die toezichthouder BTK ongeschikt vindt. Met deze middelen kan de bevolking van Turkije online vrij haar (politieke) mening uiten zonder te vrezen voor vergelding van het regime.

Meer internetcensuur

Ben je geïnteresseerd in internetcensuur en wil je weten hoe het in andere landen zit? Bekijk dan ook eens onze volgende artikelen:

Censuur in Turkije - veelgestelde vragen

Wil je snel antwoord op je vragen over internetcensuur in Turkije? Bekijk dan eens onze veelgestelde vragen!

De overheid geeft het stabiliseren van de staat en het monitoren van terroristische activiteiten als redenen voor de censuur.

De internetcensuur is echter aanzienlijk toegenomen na de mislukte staatsgreep in 2016, wat doet veronderstellen dat de censuur vooral politiek gericht is. Ook verschillende mensenrechtenorganisaties stelden vast dat de beperkingen erg in het voordeel zijn van de politieke partij van president Erdoğan.

Turkije blokkeert “obscene inhoud”, zoals content over pornografie, drugs en gokken. Het land richt haar censuur echter vooral op kritiek op de staat en kritiek op de islam. Het beledigen van de president en het beledigen van de Turkse natie is strafbaar. Op eerstgenoemde staat zelfs een gevangenisstraf van maximaal vier jaar.

Turkije voert telkens nieuwe wetten in die censuur mogelijk maken. De overheid monitort gebruikersactiviteiten en verwijdert “verboden” inhoud. Ook past ze bandbreedtebeperkingen toe. De overheid heeft aandelen in de telecommunicatie en gebruikt deze macht regelmatig bij politieke onrust en protesten.

Als je in Turkije bent, kun je de censuur omzeilen door middel van versleutelde berichtenapps, de Tor-browser, of een VPN-verbinding. Wij raden NordVPN aan als je de internetcensuur in Turkije wilt omzeilen. Lees ons volledige artikel voor meer  informatie over de censuur in Turkije en hoe je de beperkingen omzeilt.

Tech redacteur
Emi heeft een achtergrond in internationale betrekkingen en veiligheid en is met name geïnteresseerd in overheidscensuur en internetvrijheid. Vraagstukken over online privacy en vrijheden worden door de digitalisering namelijk steeds vaker een politieke kwestie.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen