Wat is antivirus uitgelicht

Wat is antivirus en hoe werkt een virusscanner?

Laatst bijgewerkt: 28 juni 2020
Leestijd: 14 minuten, 50 seconden
Klik hier voor een samenvatting
In het kort: wat is een virusscanner?

Een virusscanner, of antivirus, zorgt ervoor dat virussen geen kans krijgen schade aan te brengen op je apparaat. Het internet zit vol met malware. Antivirus vecht tegen deze malware door je computer constant te scannen op gevaarlijke programma’s.

Het is erg belangrijk om een goede virusscanner te installeren. Let hierbij op of de software compatibel is met jouw apparaat, of de prijs naar wens is en of het programma zijn werk goed doet. Als je niet goed weet hoe je dit moet doen, hebben wij een aanbeveling voor je.

Een goede optie om uit te proberen is Bitdefender. Deze premium antivirussoftware komt met verschillende opties en is één van de beste opties op de markt.

Wil je meer weten over antivirus? Lees dan het volledige artikel hieronder.

Het internet is een fantastische plek voor het uitwisselen van informatie, of het nu gaat om politieke discussies, het laatste nieuws of schattige GIF’s van onze favoriete dieren. Helaas wachtten ons online ook een hoop vervelende dingen. Neem bijvoorbeeld de vele virussen en andere malware die verstopt zitten in downloads en op websites.

Het is belangrijk jezelf tegen malware te beschermen. Hiervoor is software ontwikkeld: de zogenaamde antivirusprogramma’s (of virusscanners). Wil je weten wat een virusscanner precies doet, waarom je er een nodig hebt en waar je op moet letten als je er een koopt? In dit artikel behandelen we al deze onderwerpen en meer.

Wat is antivirus?

Een antivirus is een programma dat je computer, laptop, tablet, telefoon of ander apparaat beschermt tegen malware. Antivirussoftware, ook wel een virusscanner genoemd, identificeert virussen op je computer om die vervolgens te stoppen en verwijderen.

In de loop der jaren is malware in al zijn vormen steeds slimmer en diverser geworden. De bedrijven die antivirussoftware maken, konden daarbij natuurlijk niet achterblijven. Daarom zijn virusscanners vandaag de dag erg gecompliceerde programma’s die op verschillende niveaus en manieren werkzaam zijn. We zullen hier later verder op ingaan.

Waarom heb je een virusscanner nodig?

Malware LaptopDoor antivirus te gebruiken, houd je je apparaat veiliger. Computervirussen (en veel andere online gevaren) worden door de virusscanner tegengehouden. Hierdoor is de kans veel kleiner dat jouw apparaat onbruikbaar wordt of jouw gegevens in de verkeerde handen vallen.

Het internet zit vol met malware en virussen. Dit kan bijvoorbeeld gaan om een ‘normaal’ computervirus, een computerworm, Trojaans Paard, keylogger of zelfs spy- of ransomware. Zodra je computer geïnfecteerd is, is het ontzettend lastig om je systeem weer helemaal ‘schoon’ te krijgen. Vaak blijft er toch nog ergens wat kwaadaardige code hangen, zelfs al wis je alle geïnfecteerde bestanden. Daardoor kun je er in veel gevallen nooit honderd procent zeker van zijn dat het virus of de malware volledig verwijderd is.

Om je tegen dit soort dreigingen te beschermen, heb je een virusscanner nodig. Deze software scant je bestanden vóór je ze opent, zodat een virus geen mogelijkheid krijgt om jouw systeem aan te tasten. Ook detecteren de meeste geavanceerde virusscanners ook niet-traditionele malware. Deze malware hoeft niet per se “geactiveerd” te worden om schade aan te richten, bijvoorbeeld door het openen van een bestand. Denk hierbij bijvoorbeeld aan ad- en spyware.

Hoe werkt een virusscanner?

Het doel van een virusscanner is het beschermen van je apparaat tegen virussen en andere soorten malware. Dit doet het door middel van een ‘blacklist’. Alle virussen die bij je antivirusprogramma bekend zijn, staan op deze blacklist.

Zodra de virusscanner iets tegenkomt dat op de blacklist staat, zal het programma dit bestand stoppen en proberen te verwijderen. Deze scans van je systeem gebeuren op verschillende manieren:

  • ‘Real-time’ scans: dit soort scans gebeuren wanneer de antivirus op de achtergrond van je apparaat draait. De software checkt ieder bestand en elk programma op het moment dat je het opent. Als je virusscanner iets verdachts tegenkomt, krijg je een melding. Omdat de scan gebeurt vóór het bestand daadwerkelijk geopend wordt, wordt het virus tegengehouden voordat het je systeem aantast, waardoor je veilig blijft.
  • Scans van je volledige systeem: deze scans gebeuren in één keer en checken je hele apparaat op mogelijke virussen. Volledige scans zijn, zeker in combinatie met real-time scans, niet vaak nodig. Wél kan het handig zijn om een volledige scan te verrichten vlak nadat je een nieuw antivirusprogramma hebt geïnstalleerd. Ook de wekelijkse scans die veel antivirussoftware uit zichzelf uitvoeren, zijn nuttig, omdat deze je hele systeem checken op de meest recente virussen. Op ieder ander moment zal je antivirus meteen activeren als je in ‘real-time’ een bestand met een verborgen virus probeert te openen.

De zwarte lijst

Lijst met VergrootglasWe hebben het al even over de ‘blacklist’ van antivirus programma’s gehad. Veel virusscanners werken met zo’n zwarte lijst. Hierop staan allerlei ‘definition files’, ofwel bestanden die overeenkomen met bekende virussen. Het is als het ware een database van alle virussen die bekend zijn bij de virusscanner.

Tijdens een scan worden de bestanden op je computer met deze lijst vergeleken. Als er overeenkomsten zijn, schuilt één van die virussen in dat bestand. De virusscanner komt dan in actie en isoleert het gevaarlijke bestand.

Dreigingsdetectie

Ook maken veel vormen van antivirus gebruik van voorspellende technieken, ook wel ‘heuristiek’ of ‘dreigingsdetectie’ genoemd. Hierdoor zijn virusscanners in staat nieuwe of aangepaste vormen van malware te identificeren, ook al staan die nog niet op de zwarte lijst.

Als bepaalde programma’s zich verdacht gedragen, merkt de scanner dit soms op. Stel dat er een bestand is dat probeert andere bestanden binnen te dringen om daar de interne code te overschrijven. Goede antivirus software pikt dit ongebruikelijke gedrag op en gaat het tegen.

Het nadeel van deze heuristische methode is dat een voorspelling nooit 100 procent accuraat is. Je antivirus kan niet met zekerheid zeggen of een bestand een virus bevat als dat virus (nog) geen onderdeel is van de blacklist. Dit kan betekenen dat de scanner een verkeerde conclusie trekt: de antivirus software ziet een veilig bestand als een virus. Om deze reden kan de antivirus niet té agressief zijn. Anders is het door de constante meldingen niet fijn meer om met je computer te werken.

Kan ik een gratis antivirusprogramma gebruiken?

Net als bij veel andere soorten software, zijn er zowel gratis als betaalde virusscanners. Je kunt er dus voor kiezen om een gratis antivirus te downloaden om je computer te beschermen. Toch is daarmee niet alles gezegd.

Veel gratis programma’s die claimen een vorm van ‘antivirus’ te zijn, dragen namelijk zelf malware met zich mee. Zodra je deze downloadt, heeft de kwaadaardige code toegang tot jouw computer en kan het allerlei narigheden uithalen. Dit terwijl jij denkt dat je je computer juist beschermt. Om dit te voorkomen, raden we je aan eerst betrouwbare reviews over virusscanners te raadplegen voor je een antivirusprogramma downloadt.

Naast het feit dat sommige gratis antivirusprogramma’s malware bevatten, is er nog een reden om op te passen met gratis virusscanners. Veel onbetaalde antivirusprogramma’s zijn namelijk lang niet zo goed als hun betaalde concurrenten. Je zult bijvoorbeeld zelf moeten zorgen dat het systeem geüpdatet blijft en bent minder goed beschermd.

Gelukkig zijn er zeker ook een aantal erg goede gratis antivirusprogramma’s in de omloop. In dit artikel noemen we er alvast eentje die je veilig kunt gebruiken.

Verschil tussen antivirus en firewall

Firewall icoon op LaptopAls je weleens van ‘antivirus’ hebt gehoord, dan heb je vast ook het woord ‘firewall’ eens horen vallen. Veel mensen denken dat deze twee dingen hetzelfde zijn, maar dat is niet helemaal waar. Hun taken zijn namelijk nét iets anders, waardoor je naast je virusscanner het beste ook kunt zorgen dat je een goede firewall hebt.

Het verschil tussen antivirus en een firewall schuilt in het “detecteermoment” en de manier waarop een malwaredreiging geneutraliseerd wordt. Een antivirusprogramma scant de bestanden op je computer op malware, terwijl een firewall je beschermt tegen malware, hackers en andere ongein op het internet. Een firewall kun je dus zien als een letterlijke muur tussen jou en de online wereld, die alleen veilige bestanden en informatie doorlaat. Een antivirus scant al je bestanden en stopt virussen die op je computer staan, ook al zijn deze nog niet geactiveerd.

Veel virusscanners hebben overigens wel hun eigen ingebouwde firewall, zodat je de twee zaken in één keer geregeld hebt. Voor meer informatie over firewalls en de verschillen met virusscanners, verwijzen we je naar ons artikel “Virusscanners en firewalls: wat is het verschil?”.

Antivirus kopen: waar moet je op letten?

Het aanschaffen van nieuwe software is altijd lastig, zeker als het over betaalde software gaat. Hoe weet je of je de juiste keuze maakt? Wanneer kun je met zekerheid zeggen dat de ene virusscanner een betere optie is dan een andere?Hier zijn enkele factoren waar je wellicht rekening mee wilt houden als je op zoek gaat naar de beste antivirus.

Effectiviteit

De belangrijkste eigenschap van een goed antivirusprogramma is natuurlijk dat het zijn werk naar behoren doet. Pikt de software het overgrote deel van de virussen op? Weet het malware onschadelijk te maken zonder jouw computer aan te tasten? Dit is lastig te testen als je de software zelf (nog) niet in handen hebt. Gelukkig zijn er veel online reviews die dit werk al voor je gedaan hebben. De antivirus software wordt nauwkeurig getest, zodat jij weet wat je kunt verwachten.

Besturingssysteem en compatibiliteit

Als je software koopt, is het belangrijk dat het programma compatibel is met je apparaat. Daarom is het altijd noodzakelijk om te controleren of je antivirus wel gemaakt is voor jouw besturingssysteem. Windows, Mac, Linux, Android of iOS: zolang de virusscanner ermee werkt, is het goed.

Gebruiksvriendelijkheid

Ook de gebruiksvriendelijkheid en overzichtelijkheid van de software maken een verschil. Om snel met het programma overweg te kunnen, is een fijne interface met goede vindbaarheid van de verschillende opties een must. Wellicht vind je het fijn om een compleet overzicht te hebben van alle acties die de virusscanner heeft verricht. Misschien wil je vóór elke ingreep van de virusscanner zelf besluiten of een bestand gevaarlijk is of niet. Misschien wil je juist helemaal niet merken dat je antivirus op de achtergrond van je apparaat draait. Dit heeft allemaal te maken met de gebruiksvriendelijkheid en opties van een virusscanner.

Klantenservice

Aansluitend bij de gebruiksvriendelijkheid van een virusscanner, is het handig als je eventueel terug kunt vallen op een goede klantenservice. Loop je tegen een probleem aan? Reageert je antivirus niet op de juiste manier? Dan is het fijn om contact op te kunnen nemen met de support achter de software, die jouw vragen beantwoordt en helpt eventuele problemen op te lossen.

Sommige antivirusprogramma’s bieden deze support aan, terwijl anderen dat niet doen. Sommige hebben een live chat, terwijl anderen werken via e-mail, waardoor de wachttijd langer is. Ook dit zijn factoren die je mee kunt nemen in je besluit.

Extra opties

Laptop met SlotElke virusscanner probeert zichzelf van concurrenten op de markt te onderscheiden. Dit doen ze onder andere door extra mogelijkheden te bieden. Naast het bestrijden van virussen bieden ze dan bijvoorbeeld ook een wachtwoordmanager of bescherming tegen phishing scams aan. Soms krijg je een cloud back-up als je een abonnement aanschaft, of geven ze korting op een VPN-service.

Naast extra opties, maakt ook de mogelijkheid tot het aanpassen van de instellingen een verschil. Een beginnende gebruiker wil waarschijnlijk zo snel mogelijk online aan de gang. Een gevorderde en meer technische gebruiker heeft daarentegen baat bij het handmatig configureren van verschillende opties.

Prijs

Natuurlijk is ook de prijs van je antivirus een belangrijke factor. Het liefst wil je je apparaten zo goed mogelijk beschermen zonder te veel te betalen. Je kunt gratis software overwegen of kiezen voor meer zekerheid met een betaalde virusscanner. Zoals we eerder hebben besproken, kan gratis software goed werken, al komt het wel met een aantal risico’s.

Reviews

Andermans meningen en ervaringen met verschillende antivirusprogramma’s zijn misschien wel je meest essentiële bron. Hoewel je zelf waarschijnlijk niet in staat bent om verschillende virusscanners uit te testen, zijn anderen dat wel. Zo zijn er online talloze reviews te vinden.

Op Google Play geven mensen vaak recensies met een aantal sterren aan de apps die ze downloaden, soms ook met opmerkingen erbij. Op fora zoals Tweakers bijvoorbeeld, gaan technische gebruikers in discussie over de effectiviteit van specifieke scanners. En op officiële websites zoals die van ons vind je weloverwogen en complete reviews van de beste en meest bekende virusscanners. Maak slim gebruik van deze bronnen om uiteindelijk zelf tot de juiste keuze te komen.

Twee goede antivirusprogramma’s

Als je niet goed weet welke virusscanner je het best aan kunt schaffen, helpen we je graag een handje. Hier zijn twee betrouwbare virusscanners die we je graag aanraden. Eén van deze opties is betaald, terwijl de andere een gratis alternatief is.

Beste betaalde virusscanner: Bitdefender

Bitdefender LogoBitdefender biedt veel verschillende abonnementen en heeft software voor zowel thuisgebruikers als bedrijven. Hun antivirus zorgt ervoor dat je goed tegen malware wordt beschermd. Daarnaast krijg je er ook webcam- en microfoonbescherming bij, zodat vreemden je niet zomaar kunnen afluisteren.

De Bitdefender-software wordt automatisch geüpdatet. Je hoeft daardoor niet constant te controleren of je antivirus wel up-to-date is. Bovendien vertraagt Bitdefender je systeem niet en kun je het de eerste 30 dagen gratis uitproberen. Wil je meer weten en tegelijkertijd een flinke korting meepakken? Klik dan op de onderstaande knop.

Bezoek de Bitdefender website

Beste gratis virusscanner: Avast Free Antivirus

Avast Beeldmerk logoAvast Free is de gratis virusscanner van Avast. Deze antivirus software biedt goede ‘real time’ bescherming en dreigingsdetectie, en is daarmee misschien wel het beste gratis alternatief voor premium virusscanners.

Wereldwijd zijn er meer dan 400 miljoen mensen die Avast gebruiken. Al deze computers doen dienst als gigantisch netwerk: een nieuwe dreiging die bij de ene gebruiker wordt geïdentificeerd, wordt meteen door het hele netwerk opgenomen.

Het nadeel van deze gratis software is wel dat het werkt met advertenties: het programma probeert je constant te overtuigen over te stappen naar de betaalde versie van Avast.

Bezoek de Avast Free website

Aan de slag met antivirus: stap voor stap

Wil je antivirus op je apparaat installeren? Zo doe je dat gemakkelijk en snel:

  1. Kies een antivirusprogramma: vind de beste virusscanner door goed onderzoek te doen. Denk hierbij aan de prijs, compatibiliteit, effectiviteit en eventuele extra opties.
  2. Download de software: sluit een abonnement af bij je gewenste provider en download de bijbehorende software van de officiële website van de aanbieder.
  3. Voer een volledige scan uit: je nieuwe antivirus kan meteen aan de slag. Laat de software een volledige scan van je systeem uitvoeren, zodat alle mogelijke virussen die op je apparaat verborgen zitten, meteen onschadelijk gemaakt worden.
  4. Laat de software op de achtergrond draaien: de virusscanner zal op de achtergrond van je apparaat blijven draaien en ingrijpen wanneer dat nodig is. Je kunt met een gerust hart verder browsen.

Veilig online: wat kun je nog meer doen?

Met een goede virusscanner is je computer beschermd tegen de meeste soorten malware. De kans is veel kleiner dat computervirussen, keyloggers of spyware op jouw apparaat actief worden. Er zijn echter nog meer online risico’s. Wat kun je nog meer doen om jezelf online te beschermen?

Firewall

Een goede firewall houdt veel malware tegen, zodat deze je computer niet kan bereiken. Daarom is het slim om naast een goede virusscanner ook een degelijke firewall in te stellen. Als je Windows gebruikt, heb je automatisch al een vrij goede firewall binnen handbereik. Je kunt deze firewall beheren binnen de opties van Windows. Bovendien hebben veel antivirusprogramma’s ook hun eigen firewall, die je kunt gebruiken.

VPN

VPN op schildAls je niet alleen veilig, maar ook anoniem wilt kunnen internetten, is een VPN een goed idee. Een VPN (Virtual Private Network) zorgt ervoor dat je IP-adres verborgen blijft. Zo is het voor andere partijen, zoals hackers en websites, maar ook je internetprovider en huisgenoten, erg lastig om te volgen wat jij online doet.

Wil je meer informatie over VPN’s? Dan kun je hier lezen wat een VPN precies doet en wat de beste VPN’s van dit moment zijn.

Wachtwoordmanager

Op veel websites en andere platformen moet je tegenwoordig als gebruiker een account aanmaken. Voor al deze accounts krijg je unieke inloginformatie. Het is hierbij ontzettend belangrijk om sterke en unieke wachtwoorden te bedenken, zodat anderen ze niet gemakkelijk raden of kraken. Een wachtwoordmanager biedt hiervoor de oplossing: je slaat simpelweg al je wachtwoorden en accounts op in dit programma. Het enige dat jij voortaan hoeft te onthouden, is het wachtwoord van je wachtwoordmanager. Zorg er wel voor dat je een betrouwbare wachtwoordmanager kiest, zoals RememBear of Blur.

Updates

Het lijkt misschien onzinnig, maar toch kunnen we het belang van het doorvoeren van updates voor al je software niet genoeg onderstrepen. Updates zorgen ervoor dat de laatste veiligheidstoepassingen op je systeem worden ingeladen. Dit is belangrijk voor virusscanners, zodat de nieuwste virussen meteen op de zwarte lijst worden gezet, maar ook voor andere software. Zwaktes in de code worden hersteld en bugs worden opgelost. Als je altijd zorgt dat je gehele systeem up-to-date is, ben je online al een stuk veiliger.

Gezond verstand

Naast het installeren en updaten van al deze beschermingslagen, is het van groot belang dat je altijd goed nadenkt over je online acties. Zorg dat je goed geïnformeerd bent over verschillende soorten malware en cybercrime. Weet bijvoorbeeld hoe je phishing kunt herkennen en vermijden. Als je goed geïnformeerd bent, kom je op het internet een heel eind. Je zult virussen en pogingen tot oplichting eerder doorzien, waardoor je veiliger bent.

Voor meer tips om veilig online te gaan, verwijzen we je naar ons artikel “Veilig online in 8 simpele stappen”.

Conclusie

Antivirus software helpt je je computer te beschermen tegen virussen en andere malware. Er zijn talloze virusscanners op de markt. Sommige zijn gratis, terwijl andere software meer opties biedt en daardoor betaald is. Voor je een antivirus kiest, is het goed om te kijken wat voor opties de software biedt en of deze betrouwbaar is. Dit kun je bijvoorbeeld doen door onze reviews te lezen.

Naast een virusscanner zijn er nog meer manieren om je online internetervaring beter te beschermen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het gebruik van een firewall, VPN of wachtwoordmanager. Hoe het ook zij, een antivirus is een goede eerste stap richting veiliger internetgebruik.

Wat is een virusscanner: veelgestelde vragen

Heb je een vraag over antivirusprogramma’s en hoe ze je computer beschermen? Klik op één van onze veelgestelde vragen hieronder om het antwoord te bekijken.

Een antivirusprogramma identificeert malware op je computer. Vervolgens zorgt het ervoor dat deze malware, bijvoorbeeld een computervirus of -worm, gestopt wordt en geen schade aan kan richten. Antivirusprogramma’s worden ook wel virusscanners genoemd. Als je je computer, telefoon of ander apparaat goed wilt beschermen tijdens het internetten, is antivirus een must.

Er zijn zowel betaalde als gratis antivirusprogramma’s. Hoewel gratis natuurlijk altijd fijn is, zijn de betaalde virusscanners over het algemeen beter. Bitdefender is een fantastische optie die je computer goed zal beschermen. Wil je toch liever een gratis optie uitproberen? Dan raden wij Avast Free Antivirus aan.

De meeste virusscanners gebruiken een zogenaamde zwarte lijst en dreigingsdetectie om je te beschermen tegen malware. De zwarte lijst is een collectie met code waarvan de virusscanner weet dat het virussen zijn. Als de software deze code tegenkomt, wordt de code verwijderd en is het apparaat weer veilig.

Dreigingsdetectie is een voorspellende techniek waarbij het antivirusprogramma probeert verdachte code te ontdekken om zo nieuwere virussen tegen te gaan. Soms kan het zijn dat hierbij ‘goede’ programma’s per ongeluk als virus bestempeld worden.

Cybersecurity analist
David is cybersecurity analist en een van de oprichters van VPNgids.nl. Geïnteresseerd in het fenomeen van de ‘digitale identiteit’, met speciale aandacht voor het recht op privacy en bescherming van persoonsgegevens.

Meer artikelen uit het ‘Antivirus’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen