Boy and girl sitting down and crying

Online Seksueel Misbruik: Hoe bescherm je je kind?

Laatst bijgewerkt: 14 mei 2019
Leestijd: 15 minuten, 32 seconden

en Seksueel misbruik is een serieus onderwerp en de grootste nachtmerrie van iedere ouder. Toch komt dit helaas nog veel voor – met name online. Het internet is een gigantische open markt van informatie. Het geeft een grote mate van vrijheid, wat helaas ook de mogelijkheid geeft aan criminelen, child groomers en andere ongewenste figuren om te doen wat ze willen. Het is belangrijk dat we kinderen zo ver mogelijk van zulke praktijken weghouden. Vandaar dat we in dit artikel aandacht besteden aan online seksueel misbruik van kinderen en hoe dit zo goed mogelijk voorkomen kan worden.


Wat is online seksueel misbruik?

Laptop met huilend gezichtjeSeksueel misbruik in al zijn vormen is een serieuze zaak. Hoe onprettig het ook is om over na te denken, het feit blijft dat ook kinderen hier de dupe van kunnen worden. Bij seksueel misbruik wordt een persoon gedwongen seksuele handelingen te verrichten of ondergaan. Ook bedreiging en geestelijke mishandeling kunnen hieronder vallen. Volgens het Openbaar Ministerie is er sprake van seksueel misbruik wanneer er een leeftijds- of machtsverschil tussen de personen is. Dit is dus altijd het geval als het gaat om een kind en een volwassene.

Net als vele andere vormen van criminaliteit, is ook seksueel misbruik een online leven gaan leiden. Het internet biedt een vrij platform waarop mensen gemakkelijk met elkaar in contact kunnen komen. Dit is in veel gevallen een groot voordeel, maar zorgt er ook voor dat we minder controle hebben over de mensen waar onze kinderen mee praten. Ook online kunnen kinderen overgehaald worden tot seksueel contact. Dit gaat op verschillende manieren: een vreemde kan een kind online proberen te bevrienden en ze daarna overhalen tot een fysieke ontmoeting. Ook kan een vreemde vragen om foto’s van het kind. Vaak zijn ook deze seksueel getint, waardoor ze officieel een vorm van kinderporno zijn.


Hoe vaak komt online seksueel misbruik voor?

Gelukkig is online seksueel misbruik van kinderen niet iets dat je zomaar op de eerste zoekpagina van Google tegenkomt. Alsnog is het een gigantisch probleem. Brits onderzoek wees in 2017 uit dat de hoeveelheid websites met beelden van misbruikte kinderen erop in één jaar met 37% was gestegen tot bijna 80.000 websites. Dit is een forse stijging. Het grootste probleem is dat veel van de eigenaren van deze websites ongestraft blijven, omdat ze steeds beter weten hoe ze online anoniem moeten blijven. De online anonimiteit en privacy die veel mensen vandaag de dag willen hebben, wordt dus in dit geval misbruikt om misdaden te plegen. Uit het onderzoek bleek eveneens dat 65% van de websites met beelden van misbruikte kinderen erop uit Europa afkomstig was, met Nederland als de grootste aanbieder.

Dit is niet de enige manier waarop seksueel misbruik plaatsvindt. Kinderen kunnen op allerlei manieren worden gemanipuleerd via het internet. Het is niet bekend hoeveel kinderen er precies slachtoffer zijn van zulk misbruik, zoals bijvoorbeeld loverboypraktijken en grooming. Veel van dergelijk misbruik vindt namelijk plaats zonder dat ouders zich daar bewust van zijn en zonder dat er melding van wordt gemaakt. Ook de kinderen zelf hebben niet altijd door wat er precies speelt: die geloven dat ze met leeftijdsgenootjes aan het praten zijn in plaats van met volwassenen die bijvoorbeeld heimelijk opnames maken.


De grootste online risico’s voor kinderen

Om voorbereid te zijn en je kind op een effectieve manier te beschermen, is het het best om jezelf allereerst goed te informeren. We leggen hier kort de meest voorkomende online gevaren uit die raakvlakken hebben met online seksueel misbruik.

Online loverboys

De term ‘loverboys’ is bij velen al bekend. Een loverboy is een jongen of man die achter meisjes aanzit om ze de prostitutie in te lokken. Vaak doen ze dit door het meisje verliefd op hen te laten worden en ze te verwennen. Ze geven haar dan veel aandacht en liefde en kopen bijvoorbeeld dure cadeautjes voor ze. Vervolgens proberen ze het meisje over te halen seks te hebben met anderen, vaak in ruil voor geld. In feite zijn loverboys dus eigenlijk mensenhandelaren. Overigens zijn er ook zogenaamde lovergirls: meisjes en vrouwen die anderen tot prostitutie proberen over te halen.

Vroeger zochten loverboys (en girls) vaak hun slachtoffers in het echte leven, maar tegenwoordig gebeurt dit steeds vaker online. Ze vinden iemand via een chat of via social media, praten een tijdje met het toekomstige slachtoffer, flirten wat en vragen uiteindelijk om een naaktfoto. Als het slachtoffer deze foto stuurt, kan de loverboy beginnen met chanteren. Doordat dit nu vaak online gebeurt, gaat alles ook veel sneller: binnen een dag kan een loverboy een meisje al tot prostitutie gedwongen hebben.

Verspreiden van naaktfoto’s

Alhoewel loverboys naaktfoto’s vaak puur als chantagemiddel gebruiken, komt het ook vaak voor dat naaktfoto’s zonder toestemming verspreid worden. Als de naaktfoto een minderjarig kind laat zien, is dit automatisch kinderporno, wat verboden is. In principe zijn zelfs tieners van onder de achttien die naaktfoto’s van zichzelf naar een vriend of vriendin sturen dus in feite strafbaar voor het verspreiden van kinderporno.

Dit sturen van naaktfoto’s, ookwel sexting genoemd, gebeurt onder jongeren vrij veel. Sommige specialisten vinden dat dit tegengehouden zou moeten worden, terwijl anderen van mening zijn dat het juist gezond is dat jongeren op zo’n manier hun seksualiteit leren ontdekken. Hoe dan ook, het risico dat naaktfoto’s verder worden verspreid, bestaat altijd. Als iets eenmaal online staat, kan het lastig zijn om het er weer volledig af te halen. Het is dan ook belangrijk dat jij en je kinderen je hiervan bewust zijn.

Het verspreiden van naaktfoto’s van je kind kan verschrikkelijke gevolgen hebben. Het kind kan zich ontzettend alleen en kwetsbaar voelen. Wellicht beloven ze allerlei dingen te doen die ze niet willen doen om de foto weg te krijgen, zoals vaak het geval is bij loverboys. In sommige gevallen ziet het kind zelfs geen uitweg meer behalve zelfmoord.

Online chatrooms

Op chatwebsites als Chatroulette en Omegle kun je als gebruiker chatten met vreemden van over de hele wereld. Daarbij wordt doorgaans ook een video- en audioverbinding tot stand gebracht, zodat je elkaar kan zien en horen. Helaas zitten er de nodige onzedelijke figuren op deze chatsites. Zo zijn er mensen die aan zelfbevrediging doen en dit ook duidelijk in beeld brengen tijdens de chat. Jongeren worden veelal verleid om hierin mee te gaan, en vaak lukt dit. Helpwanted.nl benadrukt dat er ontzettend veel ongepast beeldmateriaal van jongeren wordt verzameld op sites als Chatroulette en Omegle. Dit beeldmateriaal belandt vaak op pornosites en op het dark web.

Grooming op het internet

Volwassen man en jong meisje met telefoonsNaast loverboys en het onbedoeld verspreiden van naaktfoto’s is ook grooming een risico om voor uit te kijken. Grooming, ook ‘cybergrooming’ of ‘child grooming’ genoemd, is een vorm van kinderlokken die online plaatsvindt. Volwassenen maken via het internet contact met kinderen (vaak onder de zestien jaar) en proberen die kinderen langzaam over te halen tot seksuele handelingen. Groomers zijn te vinden op bijna elke site waar veel kinderen zijn. Denk hierbij aan spelletjesplatformen zoals Habbo en Minecraft, maar ook aan populaire social media zoals Instagram en Twitter.

Veel slachtoffers van grooming zijn tussen de elf en vijftien jaar. Groomers zoeken de kinderen op die kwetsbaar lijken. Vaak onderzoeken ze eerst de social media-kanalen van het kind om een idee te krijgen van zijn of haar hobbies en interesses. Deze informatie gebruiken ze dan vervolgens om contact te leggen. Een belangrijk onderdeel van grooming is het opbouwen van een relatie met het kind. In eerste instantie is dit een vriendschap. Soms doen de groomers zich dan ook voor als leeftijdsgenootjes. Ze vertellen verhalen en luisteren naar het kind. Zodra er een band van vertrouwen is opgebouwd, slaat de groomer zijn slag.

Er zijn twee manieren waarop groomers misbruik van een kind maken. De eerste is beperkt tot online contact en gaat over het uitwisselen van seksueel getinte berichten, foto’s of filmpjes. Bij de tweede manier is het doel om een daadwerkelijke ontmoeting te plannen om het kind fysiek seksueel uit te buiten. In veel opzichten lijkt grooming op het gedrag van loverboys. Het doel van groomers is vaak echter seksueel contact met het kind, terwijl een loverboy aan het kind wil verdienen door hem of haar de prostitutie in te trekken.


Hoe weet je of je kind online seksueel misbruikt wordt?

Het kan erg lastig zijn om online seksueel misbruik te detecteren. Kinderen kunnen zich schamen of bang zijn dat ouders kwaad zullen worden. Wellicht hebben ze zelf (nog) niet eens door dat ze zich in een erg gevaarlijke situatie bevinden. Dit kan voor ouders erg lastig zijn. Er is geen zekere manier waarop je erachter kan komen of je kind ergens mee zit. Toch zijn er een aantal tekenen die veel kinderen die (online) seksueel misbruikt worden tonen. We sommen ze hier voor je op.

  • Niet willen praten/geheimzinnig doen: Als je kind zich erg gesloten opstelt, kan het zijn dat een misbruiker tot ze is doorgedrongen en ze heeft laten beloven dat ze niemand over hun contact vertellen.
  • Snel afgeleid: Wanneer je kind constant is afgeleid, kan dit verschillende redenen hebben. Eén mogelijke verklaring is dat ze niet goed in hun vel zitten omdat er online iets onprettigs gebeurt. Vooral als je kind andere tekenen uit dit rijtje vertoont, is het belangrijk dit serieus te nemen.
  • Gekluisterd aan hun telefoon of social media: Dit is weliswaar voor veel kinderen, tieners en volwassenen het geval. Alsnog kan dit meer betekenen: als je kind erg gestrest wordt zodra hij of zij geen toegang tot het internet meer heeft, kan dit een teken zijn van online manipulatie.
  • Plannen om iemand online te ontmoeten: Zodra een kind plannen heeft om iemand die ze online hebben ontmoet, ook in het echt te ontmoeten, loopt het kind een groot risico. Zeker als dit op locaties is waar ze normaal gesproken niet naartoe zouden gaan.
  • Nieuwe spullen: Heeft je kind allerlei nieuwe spullen zoals kleren, spellen of zelfs een smartphone en kan of wil ze niet uitleggen hoe ze dat heeft betaald? Dan kan het zijn dat ze onder invloed is van een groomer of loverboy.

Dit zijn slechts een paar veelvoorkomende gedragingen die ouders op kunnen vallen bij kinderen die online misbruikt worden. Nog altijd kan het ontzettend lastig zijn om gevallen van seksueel misbruik te herkennen. Het best is om constant met je kind te blijven praten en de communicatie open te houden. Bovendien is het altijd beter om dit van tevoren zo goed mogelijk te proberen te voorkomen.


Hoe voorkom je online seksueel misbruik?

Online seksueel misbruik van kinderen is verschrikkelijk. We moeten er alles aan te doen om het te voorkomen. 96% van de scholieren tussen de 12 en 16 jaar is actief op social media en is dus erg vatbaar voor dit soort criminelen. Bovendien zijn gratis chatrooms zoals bij spelletjes en apps zoals WhatsApp haast onmogelijk te controleren en reguleren. Deze messaging apps en social media zijn haast niet meer weg te denken zijn uit ons dagelijks leven. Ook kinderen komen hier al vroeg mee in aanraking, en dat is niet per se slecht. Niet deelnemen kan zelfs leiden tot sociale uitsluiting. Daarom is het niet slim om je kind helemaal te verbieden gebruik te maken van deze services.

Wat je wél kunt doen, is jezelf en je kind zo goed mogelijk voorbereiden. Met bescherming kan je kind dan alsnog genieten van alle voordelen van het internet en social media. Hier volgen een aantal tips die je wellicht kunnen helpen.

Informeer je kind over loverboys en groomers

Moeder praat met DochterKennis is het beste wapen dat je je kind mee kunt geven. Geef ze de juiste informatie, zodat ze zich bewust zijn van de positieve én negatieve kanten van social media en messaging apps. Vertel ze dat mensen zich online gemakkelijk als iemand anders voor kunnen doen. Laat ze weten dat er gevaarlijke figuren op al hun favoriete websites loeren. Afhankelijk van hun leeftijd hoef je uiteraard niet in detail te gaan over wat loverboys en groomers precies doen. Alsnog is het belangrijk je kind te leren dat er slechte mensen zijn die online eerst misschien heel aardig lijken, maar hem of haar daarna op verschillende manieren pijn proberen te doen. Vertel ze bovendien dat ze online nóóit verplicht zijn om dingen te doen die ze niet willen, zoals een foto van zichzelf sturen.

Praat over online vrienden

Kinderen vinden het vaak fijn om hun belevingen te delen met hun ouders. Moedig dit ook zeker aan. Hebben ze een nieuw spelletje ontdekt? Vraag daar dan naar. Hebben ze nieuwe vrienden gemaakt? Ga hier op in. Door een open gesprek aan te gaan en regelmatig te vragen hoe je kind het internet ervaart en wat voor dingen hij of zij allemaal meemaakt, is de kans groter dat je het merkt als er iets niet pluis is. Sommige kinderen, vooral als ze wat ouder worden, willen steeds meer informatie voor zich houden. Dit is normaal, dus vecht hier niet te veel tegen. Vandaar dat het belangrijk is om een gewoonte te maken van het delen van informatie en verhalen over ervaringen, zodat ze op latere leeftijd misschien niet meer alles, maar toch een deel van hun online leven met je delen.

Laat ze niet zomaar (naakt)foto’s sturen

Vrijheid op het internet kan heel goed zijn: het geeft ons vrijheid van meningsuiting en toegang tot ontzettend veel informatie. Toch zijn een aantal strengere regels voor je kind vaak geen slecht idee. Een belangrijke regel die in vele gevallen het beste nageleefd kan worden, gaat over het versturen van foto’s. Loverboys kunnen seksueel getinte foto’s gebruiken als chantagemiddel. Groomers vragen ook vaak om foto’s. Dit proces kan een tijdje duren: eerst wordt er misschien een foto gevraagd om te ‘checken of je wel echt bent wie je zegt dat je bent’. Langzaamaan worden deze foto’s dan steeds erger. Bovendien kunnen zelfs onschuldige foto’s verspreid en misbruikt worden.

Om dit te voorkomen, is het verstandig om met je kind af te spreken dat ze nooit zomaar foto’s van zichzelf naar anderen versturen. Dit geldt voor zowel vreemden als bekenden. Laat ze bijvoorbeeld eerst even naar jou komen om te vragen of het oké is dat ze een bepaalde foto versturen. Opnieuw wordt dit op oudere leeftijd wat lastiger. Voor meer informatie verwijzen we je naar ons artikel over sexting.

Laat je kind weten dat ze altijd met je kunnen praten

Het contact met je kind moet niet alleen vanuit jou komen. Idealiter zou een open gesprek tussen ouder en kind het best zijn. Zo kun jij hen informeren over de risico’s van het online leven en kunnen zij jou vertellen over alles wat ze op het internet tegenkomen. Om dit zo goed mogelijk voor elkaar te krijgen, is het belangrijk je kind te laten weten dat ze altijd bij jou terecht kunnen. Vertel ze dat je ze niet zult veroordelen. Maak ook duidelijk dat je uiteindelijke doel is dat zij op een goede, plezierige en veilige manier online kunnen zijn. Dit werkt niet bij ieder kind en wordt waarschijnlijk steeds lastiger naarmate ze ouder worden, maar toch is het de moeite waard om open gesprekken in ieder geval te stimuleren.

Geef je kind nuttige contactinformatie

Het kan zijn dat je kind zich schaamt en het daardoor ontzettend moeilijk vindt met jou of andere bekenden over hun problemen te praten. In dit geval is het belangrijk dat zij andere netwerken hebben om op terug te kunnen vallen. Geef ze de contactinformatie van de politie en van handige platformen zoals Meldknop.nl en Helpwanted.nl, waar ze zelf kunnen zien wat ze het beste kunnen doen in hun situatie. Het liefst heb je waarschijnlijk dat je kind gelijk naar jou toekomt, maar dit is niet altijd even realistisch. Een (online) vangnet van officiële instanties die te hulp kunnen schieten is dan ontzettend belangrijk. De stap die je kind moet zetten om hulp te krijgen lijkt op die manier wellicht een stuk kleiner, waardoor het makkelijker wordt om die te nemen.

Gebruik digitaal ouderlijk toezicht

Vooral bij jongere kinderen kan het handig zijn wat meer controle te hebben over hun internetgebruik. Hier is digitaal ouderlijk toezicht een goede oplossing voor. Met veel programma’s die ouderlijk toezicht bieden, kun je zien welke websites je kind bezoekt, hoe lang ze op het internet zitten en wie ze online ontmoeten. Soms kun je tijdslimieten instellen en zelfs toegang tot bepaalde apps toestaan of weigeren. Door de berichten die je kind uitwisselt met vreemden goed in de gaten te houden, ben je beter voorbereid op mogelijke problemen die zich voordoen. Naarmate je kinderen opgroeien en gaan puberen, zullen ze steeds minder ouderlijk toezicht nodig hebben en willen. Het is verstandig om dit ook te accepteren.

Meld online seksueel misbruik onmiddellijk

Laptop met UitroeptekenVermoed je dat iemand seksueel misbruik probeert te maken van je kind? Twijfel dan vooral niet en neem onmiddellijk contact op met officiële instanties die je verder kunnen helpen. Hierbij is het ook belangrijk dat je enige informatie die je hebt, veilig opslaat. Voert iemand een ongepast gesprek met je kind in een chat op een website? Laat de computer dan aanstaan en sluit de pagina niet. Zo heb je meer bewijs.

Vaak is het verstandig om de politie in te schakelen en mogelijk aangifte te doen. Vraag hierbij dan vooral naar een digitaal expert. Deze weet vaak beter hoe ze zo’n zaak aan moeten pakken zodat het proces sneller gaat. Aangifte doen betekent in de praktijk helaas niet altijd dat er onmiddellijk actie wordt ondernomen. Toch is het beter om professionele hulp in te schakelen zodat er melding is gemaakt van de misbruiker in kwestie. Wellicht is jouw kind niet het enige slachtoffer dat hij benaderd heeft.


In het kort: Hoe bescherm je je kind tegen online seksueel misbruik?

Slachtoffer worden van online seksueel misbruik is iets waar je niet aan wilt denken, zeker niet als het slachtoffer mogelijk je eigen kind is. Alsnog is het belangrijk dat je je bewust bent van de gevaren die je kind op het internet tegen kan komen. Loverboys en groomers proberen het vertrouwen van kinderen te winnen om dat vervolgens te misbruiken en ze aan te zetten tot seksuele handelingen. Ook kunnen naaktfoto’s onbedoeld worden verspreid en een grote impact op het leven van je kind hebben. Om je kind hiertegen te beschermen, kun je het best goed met ze in gesprek gaan, ze goede contactinformatie van instanties bieden en mogelijk ouderlijk toezicht gebruiken. Vermoed je dat je kind seksueel misbruikt wordt? Twijfel dan niet en neem meteen contact op met de politie. Check ook op Meldknop.nl wat het beste plan van aanpak is.

Hoofdauteur:

Meer artikelen uit het ‘Kind en jeugd’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen

Op zoek naar een VPN?

Bekijk ons overzicht met de meest betrouwbare, snelle en veilige VPN-services.
Uitgebreid getest door experts.

Bekijk welke VPN het beste bij je past