Twee kinderen spelen vechtspelletje

Gameverslaving bij Kinderen

Laatst bijgewerkt: 6 mei 2019
Leestijd: 13 minuten, 12 seconden

Het is haast een beetje een stereotype geworden: kinderen in films en series die niets anders doen dan achter hun computer allerlei spelletjes spelen. Dit is echter meer dan alleen een stereotype: voor veel kinderen, jongeren en ouders is een gameverslaving een serieus probleem. Wanneer heb je precies een gameverslaving? Hoe vaak komt het voor en wat zijn de mogelijke gevolgen? Dit zijn de vragen waar we ons in dit artikel bezig mee zullen houden. Ook zullen we oplossingen bespreken om het ontwikkelen van een gameverslaving tegen te gaan. We praten over gezonde tijdslimieten voor computergebruik en geven enkele praktische tips die goed van pas kunnen komen.


Wanneer heeft mijn kind een gameverslaving?

Computer met videogame karakterGamen is erg populair onder jongeren. Of het nu gaat om online multiplayer games zoals Fortnite en Apex Legends, online spelletjes zoals Candy Crush en Subway Surfers, of offline games zoals Grand Theft Auto en The Sims: een kind kan er gemakkelijk verslaafd aan raken. Het spelen van een spelletje is vaak enorm bevrijdend en leuk. Veel jongeren leren op die manier nieuwe vrienden kennen. Toch kan gamen ook flink uit de hand lopen.

Officieel is er pas sprake van een gameverslaving wanneer de persoon in kwestie voor zes maanden of langer gemiddeld per dag meer dan drie uur gamet. Over het algemeen geldt voor deze groep, die vooral uit jongeren bestaat, dat ze steeds meer tijd op hun computer door gaan brengen en daardoor minder tijd besteden aan andere delen van hun leven.

Artsen vinden deze definitie niet voldoende, omdat het geen aandacht besteed aan de heftige gevolgen die een gameverslaving kan hebben. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) komt een gameverslaving met drie kenmerken. Ten eerste heeft de speler geen controle meer over het gamen, of dit nu gaat over de hoeveelheid of intensiteit. Vervolgens geniet gamen bij gameverslaafden de prioriteit over andere belangrijke interesses en dagelijkse activiteiten. Ten slotte moeten zelfs negatieve consequenties de speler niet kunnen remmen in zijn of haar gamegedrag. Ook deze definitie staat echter niet vast: veel onderzoekers vinden het niet duidelijk genoeg en zijn van mening dat er meer onderzoek gedaan moet worden om zo mensen met een gameverslaving op een effectievere manier te helpen.


Hoe vaak komen gameverslavingen voor?

Gamen ontwikkelt zich voor veel kinderen (en volwassenen) tot een groot probleem. Dagelijks gamet 43% van de jongens en 11% van de meisjes tussen de twaalf en zestien jaar. Voor kinderen op de basisschool is dit nog hoger: 50% van de jongens en 20% van de meisjes. Hiervan heeft 3% van de basisschoolkinderen last van problematisch gamen, terwijl dit op het voortgezet onderwijs 4% is. Opnieuw ligt dit percentage voor jongens (respectievelijk 5% en 7%) hoger dan voor meisjes (1% op zowel basis- als middelbaar onderwijs). Dit zijn allemaal cijfers van een onderzoek uit 2018.

Hoe komt dit dan? Voor veel kinderen wordt de keuze om te beginnen met gamen vaak gemaakt omdat het een hype is. Vooral spellen die opeens razend populair worden, zoals Fortnite, hebben dit effect. Gamen is leuk. Vaak kunnen kinderen via het spel praten met vrienden of nieuwe mensen ontmoeten. Bovendien zijn de meeste spellen zó gemaakt dat je gestimuleerd wordt verder te spelen: nét nog even dat volgende level halen vóór het tijd is voor huiswerk of even snel sparen voor die nieuwe outfit voor een avatar. Zo wordt het al snel erg moeilijk om te stoppen met spelen, vooral voor kinderen.

Er zijn echter nog meer redenen waardoor een gameverslaving ontwikkeld kan worden. Zo wordt gamen door kinderen ook vaak gebruikt als vluchtgedrag. Wanneer je kind zich terugtrekt omdat hij of zij niet goed in zijn of haar vel zit, is gamen een aantrekkelijke optie. Daar hebben ze immers de controle over het spel en weten ze precies waar ze aan toe zijn. Ook hoeven ze dan niet aan hun echte problemen te denken. Dit kan bijvoorbeeld komen door problemen binnen het gezin, geestelijke aandoeningen zoals een depressie of angsten, of eenzaamheid door bijvoorbeeld pesten. Ook groepsdruk en gebrek aan steun kunnen hier een rol in spelen.


De gevolgen van een gameverslaving

Gamen is leuk, maar overvloedig gamen en het ontwikkelen van een gameverslaving leidt tot een hoop mogelijke problemen. Zo kan een gameverslaving zowel emotionele als lichamelijke gevolgen hebben. Ook kunnen deze gevolgen langere tijd voortduren, waardoor je kind er nog jaren last van kan hebben.

Emotionele gevolgen van te veel gamen:

  • Rusteloos en geïrriteerd gedrag wanneer ze niet kunnen spelen
  • Afgeleid omdat ze altijd denken aan de laatste keer dat ze gespeeld hebben of uitkijken naar de volgende keer dat ze kunnen spelen
  • Liegen tegen vrienden en familie over de tijd die ze aan spelletjes besteden
  • Zich afzonderen van andere mensen zodat ze vaker kunnen spelen

Lichamelijke gevolgen van te veel gamen:

  • Vermoeidheid door constante stimulatie van de ogen en hersenen
  • Overgewicht door te weinig lichamelijke beweging
  • Slechte zithouding die op zijn beurt weer kan leiden tot bijvoorbeeld rugpijn
  • Migraines door te diepe concentratie
  • Carpaal Tunnel Syndroom (CTS): een beknelling van een zenuw in de arm waardoor je pijn krijgt, tintelingen voelt, of een verdoofd gevoel krijgt
  • Slechte persoonlijke hygiëne doordat gamen prioriteit geniet over verzorging
  • Bijziendheid van de ogen

Meer gevolgen op de lange termijn:

  • Slaapstoornissen door te lange tijd achter een scherm te zitten
  • Eetproblemen omdat gamen het eetpatroon verstoort
  • Eenzaamheid vanwege het verwaarlozen van sociale contacten
  • Verhoogd risico op oogaandoeningen
  • Financiële problemen: videospellen en apparatuur kunnen erg duur zijn, terwijl er steeds minder tijd voor werk of educatie overblijft

Hoe lang mag mijn kind achter elkaar gamen?

Wekker die afgaatDe beste manier om een gameverslaving te vermijden is door tijdslimieten in te stellen. Als kinderen en jongeren dagelijks niet meer dan twee of drie uur op de computer mogen of kunnen, ontwikkelen ze minder snel een gameverslaving.

Het kan erg moeilijk zijn om tijdslimieten voor beeldschermen op een eerlijke manier te bepalen. Er zijn immers zó veel verschillende electrische apparaten met beeldschermen waar we dagelijks gebruik van maken. Zo is er de computer van je kind, maar ook de televisie, zijn smartphone, tablet en mogelijke gameconsoles. Alsnog wordt er aangeraden om per dag niet meer dan twee tot drie uur achter een beeldscherm te zitten. Dit hangt wel af van de leeftijd van je kind: hoe ouder, hoe meer tijd ze achter een scherm mogen zitten. Kijk voor meer informatie over tijdslimieten per leeftijd bij onze specifieke leeftijdsrichtlijnen voor jonge kinderen, basisschoolkinderen, of tieners op de middelbare school.

Kijk maximaal twintig minuten achter elkaar naar een beeldscherm

Vanuit medisch oogpunt wordt aangeraden om kinderen en jongeren tot twintig jaar niet meer dan twintig minuten achter elkaar ‘dichtbij’ te laten kijken. Dit is bijvoorbeeld kijken naar een beeldscherm zoals dat van een tablet of telefoon. Hierdoor wordt het ontstaan van bijziendheid gestimuleerd. Bijziendheid leidt naast de noodzaak van het dragen van een bril of lenzen tot een verhoogd risico op verschillende oogaandoeningen.

Tijdslimieten zijn dus erg belangrijk voor zowel de fysieke als de mentale gezondheid van je kind. Het beste is dan ook om je aan de maximale limiet van drie uur te houden – zeker als het op gamen aankomt. Binnen die drie uur moet bovendien tijd zijn voor regelmatige pauzes, zodat je kind niet constant in dezelfde houding aan het gamen is. Tussendoor kan hij of zij dan bijvoorbeeld even buitenspelen of huiswerk maken.

Gebruik digitaal ouderlijk toezicht

Het naleven van tijdslimieten is lastig. Je kind wil waarschijnlijk niet stoppen met spelen. Daarnaast is het ook voor jou als ouder moeilijk om constant de tijd bij te moeten houden. Hier is gelukkig een goede, simpele oplossing voor: gebruik digitaal ouderlijk toezicht om het internetgebruik van je kind in te perken. Met veel programma’s voor ouderlijk toezicht kun je de tijd die je kind per dag op een app mag besteden, in een handomdraai limiteren.


Hoe ga je met een gameverslaving om?

Verslavingen, in allerlei vormen, worden al snel ontzettend destructief. Dit geldt niet alleen voor de verslaafde, maar ook voor zijn of haar directe omgeving. Het lijkt misschien wat heftig om op deze manier over gameverslaving na te denken. Toch is dit de realiteit. Daarom is het verstandig om, als je vermoedt dat je kind gameverslaafd is, de juiste stappen te ondernemen. Dit betekent veel dingen: het inschakelen van hulp, het opstellen van regels en een duidelijk actieplan, maar ook het zorgen voor jezelf.

Gameverslaving, of toch niet?

Allereerst is het belangrijk om na te gaan of er écht sprake is van een gameverslaving. Gewoon veel spelletjes spelen is niet per se erg. Er is pas sprake van problematisch gamen als het gamen een sterke negatieve invloed heeft op de rest van het leven van je kind. Veel dokters zien gameverslaving (nog) niet als een daadwerkelijke aandoening waar specifieke hulp voor nodig is. Maak je je toch zorgen? Neem dan contact op met de juiste hulp. De Gamen Infolijn is een goed begin. Hier zullen we later nog op terugkomen.

Moeder knipt stroomkabel door computer van kind

Stap voor stap afkomen van een gameverslaving

Willen jij en je kind samen iets doen aan de verslaving? Stel dan een duidelijk actieplan op. Spreek duidelijke tijdslimieten af. In principe is maximaal drie uur per dag een goede richtlijn, al is minder schermtijd dan dat vaak aan te raden, afhankelijk van de leeftijd van je kind. Zorg ook dat er vaak pauzes ingelast worden, bijvoorbeeld door samen wat te drinken aan de keukentafel of even een rondje met de hond te lopen.

Langzame veranderingen zijn in sommige gevallen erg aan te raden. Gamet je kind normaal gesproken wel tot acht uur per dag? Bouw dit dan langzaam af. Zorg bovendien dat ze andere dingen te doen hebben in die tijd: laat ze afspreken met vriendjes of op een sport gaan. Dit maakt het gemakkelijker voor ze om de tijd door te komen.

Evenwicht vinden tussen gamen en niet gamen

Gelukkig is gamen niet altijd slecht. Een gameverslaving betekent niet per se dat je kind beter helemaal kan stoppen met spelen. In plaats daarvan gaat het om het vinden van balans. Dit is waarom het zo belangrijk is om met je kind in gesprek te blijven. Zo begrijp je zijn of haar positie beter en zien zij in dat jij een goede reden hebt voor de regels die je opstelt. Hierdoor wordt het gemakkelijker om een gezonde balans te vinden tussen gamen en andere verantwoordelijkheden.


Praktische tips voor wanneer je kind graag gamet

Naast het hanteren van tijdslimieten zijn er nog meer regels die je kunt handhaven om te zorgen dat je kind zich niet verliest in het (online) gamen. Hier hebben we er een aantal voor je opgesomd:

Minimaal één meter afstand van het beeldscherm

Om de kans op oogproblemen te verkleinen, is het belangrijk slim met je schermen om te gaan. Dit betekent tijdslimieten, zoals al eerder vermeldt. Daarnaast is een goede afstand tussen je ogen en het scherm ook belangrijk. Zorg ervoor dat je kind tijdens het gamen minimaal één meter van het scherm af zit. Dit is beter voor de ogen en geeft meer rust. Hierdoor wordt de kans op bijziendheid maar ook op migraine verlaagd.

Een goede zithouding tijdens het online gamen

Kind zit met juiste houding achter computerNaast de juiste afstand tot het scherm is ook een goede zithouding belangrijk voor gezond gamen. Zorg dat je kind tijdens het spelen goede ondersteuning van zijn of haar polsen heeft om pijn te voorkomen. Ook ondersteuning voor de voeten is belangrijk: kunnen ze niet met hun voeten bij de vloer? Zet dan een poef of ander voetensteuntje klaar waar ze op kunnen leunen. Ten slotte is ook een rechte rug belangrijk. Zet daarom als nodig het scherm op een verhoging, zodat je kind niet schuin naar beneden hoeft te kijken om het scherm te zien.

Stop vóór bedtijd met gamen

Het is erg slecht om vlak vóór het slapengaan nog spelletjes te spelen. Gamen is een erg actieve bezigheid die gebruikmaakt van een scherm. Hierdoor is het brein klaarwakker en gaat in slaap komen een stuk lastiger. Onrustig en te weinig slapen is erg slecht voor je lichaam, dus ook voor dat van je kind. Daarom wordt het aangeraden om je kinderen over het algemeen anderhalf uur vóór het slapen te laten stoppen met gamen. Een beetje lezen of zelfs tv kijken is beter.

Eerst huiswerk, dan computerspellen spelen

Om ervoor te zorgen dat je kind zijn of haar verantwoordelijkheden niet vergeet, is het vaak handig om hen eerst hun huiswerk te laten maken vóór ze iets anders gaan doen. Dit is vooral bij gamen belangrijk, omdat het voor veel kinderen ontzettend moeilijk is om te stoppen met gamen als ze eenmaal bezig zijn. Als ze eerst hun huiswerk maken of andere klusjes doen, zien ze het gamen daarna als een beloning.

Toon interesse in de games

Eén van de simpelste maar ook meest effectieve tips is het tonen van interesse in de games die je kind speelt. Vraag ze wat voor spelletjes ze graag spelen, hoe die werken en wat ze ermee doen. Hierdoor leer je zelf meer over waar je kind mee bezig is. Je snapt het spel beter en kunt dus beter inspringen als nodig. Dit is bijvoorbeeld handig als de tijd om te gamen voor de dag om is: Als je het spel begrijpt, weet je precies wanneer het een goed moment is om het spel op te slaan zonder informatie te verliezen.

Tegelijkertijd creëer je door te praten over spellen een betere band met je kind. Als je later gerichte vragen kunt stellen over hoe het spel werkt, wordt het gemakkelijker om met je kind over gamen in het algemeen te praten. In andere woorden: als jij naar hen luistert, is er een grote kans dat zij ook beter naar jou zullen luisteren. Wie weet kun je zelfs een potje met ze meespelen!

‘Verantwoordelijkheid’ in plaats van ‘gameverslaving’

Als ouder is het belangrijk dat je niet constant de focus legt op gameverslavingen. Je kind angst aanjagen is niet verstandig. In plaats daarvan is een positieve opvoeding een beter idee. Praat over de verantwoordelijkheid die komt met online gamen. Gamen is heel leuk, maar dat betekent niet dat andere activiteiten en klusjes vergeten moeten worden. Door op een positieve manier om te gaan met gamen en je kind het gevoel te geven dat zij betrokken worden in de gesprekken in plaats van dat ze alleen maar regels op moeten volgen, is de kans groter dat je kind naar je luistert. Laat het woord ‘verslaving’ dus niet te vaak vallen, zeker niet als het als dreigement wordt gebruikt (“Als je zo doorgaat, krijg je zo een gameverslaving en ben je nog verder van huis!”).

Gameninfo test en contactinformatie

Een handige website voor jou en je kind is gameninfo.nl. Deze site, eigendom van het Trimbos Instituut, heeft veel informatie over (gezond) gamen. Er is ook een speciale test te vinden die kinderen en jongeren onder de achttien jaar gemakkelijk kunnen doen om te kijken hoe gezond hun gamegedrag is. Na het invullen kan je zoon of dochter dan zien hoeveel hij of zij per week gamet en of dit (ver) boven of onder het gemiddelde van Nederland zit. Zo kan je kind zichzelf vergeleken met leeftijdsgenoten. Ook kun je ze telefonisch bereiken op hun speciale Gamen Infolijn: 0900-1995. Hier kun je al je vragen kwijt. Ook je kind kan natuurlijk contact opnemen met deze lijn.


Neem een gameverslaving serieus

Een gameverslaving is een echt probleem. Het is dan ook belangrijk om dit serieus te nemen en te voorkomen dat je kinderen hierin verstrengeld raken. Gamen is over het algemeen een erg leuke bezigheid. Toch kan te veel gamen leiden tot zowel emotionele en lichamelijke problemen. Het beste is om je kind te laten wennen aan limieten op zijn of haar gametijd. Bovendien is het erg belangrijk om met je kind te praten over gamen – zowel over de positieve als de negatieve kanten. Bij problemen kun je de Gamen Infolijn contacteren voor hulp.

Hoofdauteur:

Meer artikelen uit het ‘Kind en jeugd’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen

Op zoek naar een VPN?

Bekijk ons overzicht met de meest betrouwbare, snelle en veilige VPN-services.
Uitgebreid getest door experts.

Bekijk welke VPN het beste bij je past