Vier tieners zitten in slaapkamer achter laptops

Tieners veilig online: Tips voor ouders

Laatst bijgewerkt: 6 mei 2019
Leestijd: 12 minuten, 31 seconden

Het opvoeden van tieners is een behoorlijke taak. Jongeren willen meer verantwoordelijkheid en maken vaak veel gebruik van verschillende social media. Bovendien gaan ze waarschijnlijk op eigen houtje naar de middelbare school en hebben ze jouw hulp minder vaak nodig dan je gewend bent. Dit is een lastige periode. Je wilt je kind beschermen, maar tegelijkertijd wordt hulp vaak niet geaccepteerd. Hoe zorg je ervoor dat je tiener zich online niet in de nesten werkt?

In dit artikel geven wij je tips over hoe je je tiener online veilig kunt houden. Er zal besproken worden hoe je je kind zich bewust kan laten worden van verschillende online gevaren. Ook geven we je een aantal manieren waarop de communicatie tussen jou en je zoon of dochter kan verbeteren.


Tijdslimieten blijven ook voor tieners belangrijk

Wekker die afgaatWellicht vindt je tiener dat hij of zij het stellen van tijdslimieten al lang ontgroeid is. Niets is minder waar. Te veel schermtijd is namelijk niet goed voor jongeren. Uit onderzoek blijkt dat tieners veel ongelukkiger zijn als ze veel tijd online spenderen. En dit terwijl de meeste jongeren vaak aan hun telefoon gekluisterd zitten.

Over het algemeen wordt voor kinderen van twaalf jaar en ouder maximaal drie uur schermtijd per dag aangeraden. Dit is voor veel mensen lastig: steeds meer bezigheden vinden tegenwoordig immers plaats op het internet. Toch is het belangrijk om een bewustzijn te creëren over hoeveel tijd je kind op het internet spendeert. Dit kan met ouderlijk toezicht, maar ook met apps zoals QualityTime en Moment, die je kind zelf de controle geven. Ouderlijk toezicht wordt vanaf deze leeftijd waarschijnlijk overbodig en een vervelende inbreuk op de privacy van je kind. Daarom is het slimmer om met andere apps te werken. Sommige telefoons, zoals de iPhone, laten in hun instellingen zien hoeveel tijd je op verschillende apps hebt besteed.

Naast deze tijdslimiet is het belangrijk om regelmatig pauzes in te lassen. Als je kind in korte intervallen verspreid over de dag op zijn of haar telefoon zit, is dit niet echt nodig. Gamet je kind echter graag aan één stuk door? Laat hem of haar dan om de zoveel tijd pauze nemen door bijvoorbeeld iets te drinken tussen de spelletjes door. Maak ook afspraken over de aanwezigheid van mobiele telefoons aan de eettafel, bij gezamenlijke activiteiten en in de slaapkamer. Ook voor tieners geldt dat het slecht voor het slaappatroon is als ze binnen één uur voor het slapengaan nog naar een scherm zitten te turen.


Praat met je tiener over internetveiligheid

Onze volgende tip is er eentje die altijd geldt als het gaat om de online veiligheid van je kinderen. Communicatie tussen jou en je kind is namelijk ontzettend belangrijk. Ga het gesprek over internetveiligheid (opnieuw) met ze aan. Probeer het in eerste instantie luchtig te houden en toon interesse in de online bezigheden van je kind. Hoewel kinderen in de puberteit de goedkeuring van hun vrienden over het algemeen belangrijker gaan vinden dan die van hun ouders (een natuurlijk proces dat bij het opgroeien hoort), blijft het belangrijk dat ze altijd bij jou terecht kunnen. Voor meer concrete tips over hoe je het gesprek met je kind aan kunt gaan, verwijzen we je naar het artikel over dit onderwerp.


Observeer je kind

Man met telescoop ouderlijk toezichtCommunicatie is goed, maar soms voelt je kind zich zo onzeker of beschaamd dat hij of zij niet naar je toe durft te stappen. In zo’n geval is het belangrijk dat je zelf openstaat voor veranderingen in het gedrag van je kind. Doen ze zich anders voor dan normaal? Zijn ze meer ingetogen, stiller of geheimzinniger? Dit kan betekenen dat er iets mis is. Wellicht zijn ze online iets tegengekomen wat hen erg geraakt heeft of hebben ze contact met iemand die hen intimideert.

Als je vermoedt dat je kind met online problemen kampt, probeer hier dan voorzichtig met hem of haar over te praten. Luister naar wat ze te zeggen hebben en geef ze de mogelijkheid om contact op te nemen met betrouwbare sites en vertrouwenspersonen. Hier zullen we zo nog even op terugkomen.


Laat zien dat je je kind vertrouwt

Als je wilt dat je kind je vertrouwt en naar jou toe stapt als ze problemen hebben, moet je je kind ook vertrouwen. Zeker in deze periode van hun leven, die draait om groeiende zelfstandigheid en het vinden van een eigen identiteit, is het belangrijk dat tieners vrij zijn om hun eigen leven te leiden. Laat merken dat je je kind respecteert door niet constant op zijn of haar lip te zitten over wat ze online uitspoken.

Ze hebben hoogstwaarschijnlijk hun eigen social media-accounts. Vertrouw hen hiermee. Natuurlijk mag je er af en toe naar vragen, maar doe dit dan op een open, geïnteresseerde manier. Als je hen de vrijheid geeft om zichzelf te zijn, is de kans groot dat ze jou sneller in vertrouwen nemen.


Maak samen stappenplannen

Een manier waarop je je kind kan helpen zonder constant als een havik op hun vingers te kijken, is door vooraf samen stappenplannen op te stellen. Bespreek de meestvoorkomende gevaren van het internet en bedenk samen strategieën om zulke problemen op te lossen. Zo zorg je ervoor dat je kind weet wat ze kunnen doen in een bepaalde situatie.

Voorbeelden van stappen die je kunt ondernemen zijn het contacteren van vertrouwenspersonen, het maken van screenshots van nare gesprekken, en het melden van misbruik, gelekte foto’s of andere voorvallen bij de juiste instanties. Zoek samen naar goede websites waar je kind terecht kan in geval van nood. Voorbeelden zijn Infovoorjou.nl, waar je informatie vindt over allerlei online en offline onderwerpen, en Hoezomediawijs.nl. Zorg dat je kind deze informatie ten alle tijden binnen bereik heeft. Een goede voorbereiding kan vervelende situaties een stuk dragelijker maken.


Praat over de gevaren van groepsdruk

Moeder praat met DochterVeel kinderen en volwassenen vrezen eenzaamheid. Ze willen niet achtergelaten worden door de groep. Voor tieners is deze angst alleen maar extremer. Hierdoor bezwijken tieners eerder onder groepsdruk. Of het nu gaat over het delen van ‘nudes’ (naaktfoto’s), online challenges zoals de cinnamon challenge, of online pesten, tieners en jongeren sporen elkaar maar al te graag aan om mee te doen en zo deel te worden van een groep. “Iedereen doet het”, wordt vaak gezegd. Dit betekent echter niet dat iedereen dat ook wil. Het is lastig om om groepsdruk heen te komen. Je kind kan zich gevangen voelen of geen andere oplossing zien dan maar gewoon doen wat er van ze gevraagd wordt. Zo slecht is dat toch niet? Waarschijnlijk is het zelfs best leuk!

De beste manier om je kind hiertegen te beschermen is door erover te praten. Doe daarbij niet alsof de gevoelens van je kind onzinnig zijn en jij daarboven staat: je kind zit met een moeilijke kwestie en daar willen ze graag serieus in genomen worden. Leg uit dat het vaak lastig is om te zien dat je ergens toe gedwongen worden totdat het achter de rug is. Praat over momenten in het verleden die je kind ook zo deden voelen en laat ze weten dat ze nooit iets hoeven te doen puur en alleen maar omdat andere mensen het ook doen. Bedank ze ook dat ze jou in vertrouwen hebben genomen.


Benadruk het verband met de ‘echte’ wereld

Het kan lastig zijn om je te bedenken dat (bijna) iedereen die je online spreekt, een echt persoon met gevoelens is. Hierdoor behandelen mensen anderen online vaak slecht en ontstaan er ruzies. Druk je kind dus op het hart dat ze online dezelfde normen en waarden gebruiken als in de ‘echte wereld’.

Social media werken steeds meer met foto’s en video’s. Ook zullen veel tieners een online netwerk hebben van vrienden die ze bijvoorbeeld via school kennen. Dit betekent dat ze vaak al deels door hebben dat de mensen achter social media-accounts echte levens leiden. Laat ze weten dat deze connectie betekent dat de dingen die ze online zeggen consequenties kunnen hebben voor hun ‘offline’-leven. Bespreek hun online reputatie en de reputatie van anderen. De Instagram van hun idool doet het misschien lijken alsof die persoon een fantastisch leven heeft, maar niemand is perfect. Mensen kiezen er alleen vaak voor om de minder leuke momenten niet online te delen. Je kind moet zijn of haar hele leven dus niet meten met de goede momenten die anderen posten.


Sexting en foto’s versturen

In deze periode is het belangrijk om nieuwe regels op te stellen over het delen van foto’s. Sexting en het versturen van naaktfoto’s gebeurt op deze leeftijd een stuk vaker. Op zich is sexting tegenwoordig niet meer zo vreemd als vroeger. Elke ouder gaat er anders mee om, maar het is sowieso goed om de risico’s te bespreken. Sommige ouders zullen sexting verbieden, anderen niet. Zorg er in ieder geval voor dat je kind weet wat de gevolgen kunnen zijn en dat ze op de hoogte zijn van de wetgeving omtrent seksuele beelden van minderjarigen. Misschien dat hun vriendje of vriendinnetje nu wel te vertrouwen is, maar later, na een vervelende breakup, niet meer. Dan vormt die sexy foto opeens een groot risico.

Geef je kind de middelen om zich te beschermen als er iets misgaat met zijn of haar foto’s. Druk ze bovendien op het hart dat ze nooit beelden die ze ontvangen naar anderen doorsturen. Dit geldt ook als ze niet duidelijk kunnen zien wie er op de foto staat of als ze de persoon zelf niet kennen. Voor meer informatie over hoe je je tiener kunt beschermen als ze aan sexting doen, verwijzen we je naar ons artikel over sexting en naaktfoto’s bij jongeren.


Cyberpesten

Laptop met huilend gezichtjeDoordat social media ook steeds meer door kinderen worden gebruikt, is het belangrijk regels op te stellen over cyberpesten. Cyberpesten is een online vorm van pesten die vaak lastig te signaleren is. Let goed op signalen die op (cyber)pesten kunnen wijzen: als je kind over het algemeen stiller wordt of zijn of haar scherm snel uitdrukt als je langsloopt, kan het zijn dat hen iets dwarszit. Laat je kind weten dat cyberpesten niet door de beugel kan. Ze zullen dan ook gestraft worden als blijkt dat ze online pesten, net als met pesten in het ‘echte leven’ zou gebeuren.

Als ze het slachtoffer van cyberpesten zijn, is het belangrijk dat ze weten dat ze bij jou terechtkunnen en dat je het probleem samen met hen zal aan pakken. Als ouder kan het lastig zijn hierover te praten, maar probeer vooral goed naar je kind te luisteren. Daarna kun je eventueel stappen te ondernemen zoals het benaderen van school. Ons artikel over cyberpesten geeft je tips om het te bestrijden.


Cybercrime

Zowel via social media als e-mail en webpagina’s zal je kind wellicht vormen van cybercrime tegenkomen. Om te voorkomen dat ze hier slachtoffer van worden, zijn er verschillende regels die je op kunt stellen: Klik nooit zomaar een link aan als je niet weet waar hij precies naartoe leidt. Kijk altijd of ontvangen e-mails er betrouwbaar uitzien, geen spelfouten hebben, en van een betrouwbaar e-mailadres komen. Daarnaast is het slim om een goede virusscanner te installeren. Met dit soort tips kan je kind phishing scams en verdachte software zelf sneller identificeren en vermijden.


Privacyinstellingen van social media

Een technische maar goede manier om je kind online veilig te houden, is door al zijn of haar online accounts goed in te stellen. Privacymaatregelen zijn snel genomen en vergen meestal maar een beetje tijd en moeite. De instellingen van social media-accounts kunnen aangepast worden om je kind zo beter te beschermen. Zorg ervoor dat de Instagram-account van je kind niet per ongeluk zijn of haar locatie lekt. Vreemden op Twitter moeten niet zomaar de volledige naam van je dochter of zoon kunnen vinden. Zorg dus altijd dat je kind dit soort persoonlijke informatie niet zomaar online zet, of dit nu in een post of op hun profiel is. Voor specifieke handleidingen over hoe je je privacy het beste kunt waarborgen op social media, verwijzen we je naar deze Facebook gids en deze tips voor Twitter.


Online onderzoek: veranderingen en gezondheid

Smartphone met plaatje van groen kruis eropAls je kind in de puberteit raakt, zullen ze veel vragen hebben over hun gezondheid, lichaam en seksualiteit. Vertel ze dat het prima is als ze online informatie op willen zoeken over zulke onderwerpen. Maak deze dingen bovendien onderling bespreekbaar. Zo blijft je kind niet vasthouden aan verkeerde of misleidende informatie die ze online hebben gevonden. Het zal je verbazen hoeveel je kind al weet over seksualiteit. Door het internet komen ze er al op jonge leeftijd mee in contact, maar dat betekent niet altijd dat ze het begrijpen. Probeer je kind dus bijtijds te informeren over seks en lichamelijke veranderingen die ze kunnen doormaken. Op school zal er waarschijnlijk ook een vorm van seksuele voorlichting plaatsvinden. Dit kan je helpen om deze onderwerpen bespreekbaar te maken.


Pas op met downloaden

Scherm met downloadicoonEr zitten serieuze juridische en persoonlijke consequenties verbonden aan copyright-diefstal en plagiaat. Het illegaal downloaden van series of films valt hier ook onder en daar staat in Nederland dan ook een boete op. Daarnaast zitten illegale downloads vaak vol met malware zoals virussen. Zorg ervoor dat je goede veiligheidssoftware op alle apparaten hebt geïnstalleerd en dat je kinderen nooit zomaar klakkeloos iets downloaden. Breng ze op de hoogte van de wetgeving en de boetes die mogelijk op ze wachten als ze kiezen voor illegaal downloaden. Praat ook over het harde werk dat artiesten, producenten, regisseurs en acteurs in het maken van hun producten steken. Met het illegaal downloaden van films en muziek zien ze daar niets van terug.

Alternatieven voor torrenting zijn streamingdiensten zoals Netflix en Videoland. Hier betaal je elke maand een klein bedrag voor, waarvan je kinderen (en jij) onbeperkt films en series kunnen kijken. Denk eraan dat het aanbod per dienst sterk kan verschillen.


Samen van het internet genieten

Het klinkt misschien een beetje zoetsappig, maar het helpt echt om samen met je kind van het internet te genieten. Speel bijvoorbeeld samen spelletjes. Dit kan via een app waar je (gratis) kunt ‘wedden’ op voetbalpoules of door het spelen van online scrabble. De hele familie kan meedoen: hoe meer zielen, hoe meer vreugd. Door samen te spelen, raakt je kind gewend aan jouw aanwezigheid in zijn of haar online wereld. Dit, in combinatie met praten over hun online activiteiten, maakt het een stuk gemakkelijker om samen mogelijke problemen te tackelen.


Jouw tiener veilig online: In het kort

De meeste tieners hebben al een echte online aanwezigheid. Ze willen hun eigen leven leiden en kunnen daardoor erg afstandelijk worden. Om te voorkomen dat ze in de problemen raken, is het het best om met ze in gesprek te blijven gaan. Daarnaast is het verstandig om ervoor te zorgen dat ze toegang hebben tot de juiste bronnen en meldpunten in geval van nood. Door middel van stappenplannen en strategieën, de juiste privacyinstellingen op social media en kennis over belangrijke onderwerpen zoals cybercrime en sexting, zal je kind goed voorbereid zijn op de mogelijke uitdagingen die ze online tegenkomen.

Hoofdauteur:

Meer artikelen uit het ‘Kind en jeugd’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen

Op zoek naar een VPN?

Bekijk ons overzicht met de meest betrouwbare, snelle en veilige VPN-services.
Uitgebreid getest door experts.

Bekijk welke VPN het beste bij je past