Sexting is het versturen van seksuele afbeeldingen, video’s of teksten naar een partner of iemand anders. Het grootste risico van sexting is de mogelijkheid dat een sext zonder toestemming openbaar wordt gedeeld.
Helaas is dit niet het enige gevaar van sexting. Andere gevaren zijn:
- sext-shaming
- sextortion
- wraakporno
- cyberpesten
- Emotioneel leed
- Mogelijk ernstige juridische gevolgen.
Het is voor ouders aan te raden om vroeg en vaak met kinderen te praten over onderwerpen die met seks te maken hebben, zoals sexting. Het is een normaal onderdeel van de ontwikkeling van tieners, maar het is wel verstandig om jouw tiener uit te leggen wat de risico’s van sexting zijn.
In het volledige artikel hieronder lees je meer tips om je kind te beschermen tegen de risico’s van sexting. Ook vertellen we wat je kunt doen als je kind het slachtoffer is van sext-shaming.
Tegenwoordig verkennen veel tieners hun seksualiteit door “sexting”, of het versturen van expliciete seksuele content als onderdeel van het flirten. Online flirten is heel normaal in de seksuele ontwikkeling van tieners. Toch zijn er ook risico’s voor jongeren die seksueel getinte foto’s sturen. Het internet kan ook gevaarlijk zijn. Zodra je iets online zet, is er een kans dat je dat nooit meer weg krijgt.
Kinderen en jongeren hebben dit niet altijd door. Dat kan voor grote problemen zorgen, zeker als het gaat over het delen van bijvoorbeeld naaktfoto’s. Hoe ga je daar als ouder mee om? Wat is sexting en wat zijn de gevaren ervan? In dit artikel geven we antwoord op deze en meer vragen.
Wat is sexting?
De term ‘sexting’ is een samentrekking van de Engelse woorden ‘sex’ en ‘texting’. Sexting verwijst dus naar het sturen van seksueel getinte berichten. Vaak is dit in de vorm van foto’s of filmpjes waarop de verzender naakt of bijna naakt te zien is. Meestal worden deze seksueel getinte foto’s via mobiele telefoons gestuurd, maar dat kan ook via andere apparaten. Social media en WhatsApp spelen vaak een rol in deze situaties.
In principe is sexting meestal een vorm van flirten, alleen dan online. Sexting hoeft geen probleem te zijn. Het wordt pas problematisch als er sprake is van een ongelijke machtsverhouding of als het vertrouwen tussen de twee partijen geschaad wordt.
Wat is shame sexting?
Er wordt gesproken over shame sexting wanneer seksuele afbeeldingen, video’s of seksuele berichten zonder toestemming van de eigenaar openbaar worden gemaakt of worden doorgestuurd. Dit wordt ook wel “wraakporno” of “cyberverkrachting” genoemd.
Slachtoffers van sext-shaming – of het nu wordt veroorzaakt door een ex-partner, ex-vriend of vreemdeling – ervaren mentaal en emotioneel leed. Ze worden vernederd en ook wanneer de beelden bij vrienden en familie terecht komen, kunnen ze niet altijd rekenen op steun.
Helaas krijgen slachtoffers (vooral meisjes en vrouwen) vaak de schuld van het versturen van seksueel getinte foto’s, omdat de indruk bestaat dat zij dit zelf hebben veroorzaakt. Dit is niet waar. Sext-shaming is het resultaat van een persoon die het vertrouwen in een relatie breekt of een machtsdynamiek verschuift. Flirten is normaal. Iemand publiekelijk kwetsen is beschamend en wreed.
Hoe vaak komt sexting voor?
De term sexting bestaat sinds 2005. Waar sexting eerst nog een taboe was, komt het nu steeds vaker voor. Grote kans dus dat jij als ouder hier ook mee te maken krijgt. Het wordt door sommigen zelfs als deel van de algemene seksuele ontwikkeling gezien.
VPNGids.nl heeft in 2021 Sexting in kaart gebracht op basis van de de meest recente cijfers van GGD’s en het RIVM. Uit dit onderzoek bleek dat 3,5% van de Nederlandse scholieren aan sexting doet.
Snapchat en WhatsApp zijn de populairste sexting-media
De meeste mensen gebruiken smartphones om seksueel getinte foto’s, afbeeldingen of sexts te versturen. Tieners gebruiken vooral apps zoals WhatsApp of Snapchat om afbeeldingen of seksuele berichten te versturen. Als je een foto naar een vriendin op Snapchat stuurt, verdwijnt die na een bepaalde tijd. Daardoor lijkt het een goed medium voor sexting: het bewijs wordt immers gewist.
Binnen deze apps maken gebruikers echter screenshots en slaan ze afbeeldingen en video’s op. Dit betekent dat alles wat iemand op deze apps verstuurt, kan worden doorgestuurd naar anderen.
Lees ook onze artikelen over de ‘privacy op WhatsApp’ en veilig omgaan met Snapchat voor nuttige informatie over deze apps.
De gevaren van sexting en naaktfoto’s
Veel van de jongeren die aan sexting doen, hebben er na afloop geen spijt van. Ze ervaren het als iets positief, een spannende bezigheid terwijl ze leren over zichzelf en hun seksualiteit. Dit betekent echter niet dat sexting geheel zonder gevaren is.
Hoewel tieners dezelfde risico’s lopen als volwassenen die sext versturen, zijn er extra gevaren voor tieners en minderjarigen:
- Negatieve online voetafdruk of reputatie: Een seksuele afbeelding kan iemand jarenlang online volgen. Eenmaal online is het toegankelijk voor toekomstige werkgevers, partners of universiteiten. Hoewel sexting een normale activiteit is onder jongeren kan het gezien worden zorgen voor een negatieve online reputatie.
- Sextortion: Als je tiener online wordt gechanteerd met seksueel expliciete inhoud door een ex of een crimineel, is er sprake van sextortion. “Sextorters” bedreigen slachtoffers met het online delen van hun naaktbeelden. Ze dreigen de seksueel getinte beelden openbaar te maken tenzij de slachtoffers hen betalen of instemmen met seksuele handelingen.
- Cyberpesten: Wanneer iemand online wordt lastiggevallen of gepest, wordt dit cyberpesten genoemd. Cyberpesten is net zo schadelijk voor het slachtoffer als offline pesten. Pesters kunnen slachtoffers op elk social media platform aanvallen of schadelijke teksten, e-mails of andere berichten sturen.
- Wraakporno: Wanneer een ex-partner of een andere persoon seksueel expliciete beelden of video’s van iemand online deelt zonder toestemming, wordt dit wraakporno genoemd. Soms worden ook persoonlijke gegevens van slachtoffers, zoals huisadres en contactgegevens, online gedeeld. Helaas gaat het in 95% van de gevallen om jonge meisjes.
- Depressie, angst en andere vormen van emotioneel leed: Tienerjaren zijn al moeilijk genoeg. Het is ondraaglijk als een ex-partner of pestkop besluit met een naaktfoto aan de haal te gaan. Omdat slachtoffers vaak worden gepest, worstelen ze uiteindelijk met de vernedering en sociale angst na het openbaar worden van een privéfoto. Slachtoffers van wraakporno of sext-shaming kunnen te maken krijgen een laag zelfbeeld en eenzaamheid. In sommige gevallen kan dit zelfs leiden tot zelfmoordgedachten.
- Groomers en pedofielen: Bij sexting bestaat het risico dat een kinderlokker of pedofiel jouw kind dwingt foto’s te sturen. Zodra een foto is verstuurd, chanteren criminelen tieners ermee (ook wel sextortion genoemd) als ze niet voldoen aan andere eisen, zoals prostitutie of seks. Dit is een strafbaar feit en als je denkt dat jouw kind het slachtoffer is van grooming, doe dan onmiddellijk aangifte bij de plaatselijke politie.
- Juridische gevolgen: Het delen van seksueel expliciete foto’s van kinderen onder de 18 is illegaal. Dit kan een juridische nachtmerrie zijn als je kind wordt veroordeeld voor het verspreiden van foto’s van andere kinderen.
Is sexting strafbaar?
Het delen van naaktfoto’s van kinderen en jongeren onder de 18 valt volgens de wet automatisch kinderporno. Dit kan voor een legale nachtmerrie zorgen als je kind wordt veroordeeld voor het verspreiden van foto’s. Een zedendelict staat voor altijd op je strafblad. Dit maakt sexting al snel erg gevaarlijk.
In het wetsboek staat dat het strafbaar is wanneer iemand seksueel getinte beelden van een minderjarige “verspreidt, aanbiedt, openlijk tentoonstelt, vervaardigt, invoert, doorvoert, uitvoert, verwerft, in bezit heeft of zich door middel van een geautomatiseerd werk of met gebruikmaking van een communicatiedienst de toegang daartoe verschaft”.
De straf hiervoor kan oplopen van een geldboete tot vier jaar gevangenisstraf, met acht jaar voor hen die een gewoonte maken van dit soort praktijken. Deze wet is van kracht om misdaden zoals het maken en verspreiden van kinderporno tegen te gaan.
Sexting en kinderporno
De wet die zorgt dat kinderporno hard aangepakt kan worden ziet in principe ál het online seksueel contact tussen minderjarigen als kinderporno. Dit betekent dat elke jongere en elk kind dat hieraan meedoet automatisch strafbaar zou zijn – en dit terwijl veel professionals sexting zien als een gezonde manier van seksuele ontwikkeling.
Er komt een in Nederland nieuwe wet die rekening houdt met wat nu wordt gezien als normaal seksueel gedrag van jongeren. In die nieuwe wet is het uitwisselen van seksueel beeldmateriaal (sexting) niet meer strafbaar als dit vrijwillig gebeurt. De nieuwe wet treedt waarschijnlijk in 2024 in werking. Ook in de EU wordt gewerkt aan nieuwe wetgeving over online seksueel misbruik. De focus ligt hier op contact tussen volwassenen en kinderen.
Wat kun je doen als jouw tiener aan sexting doet?
Sexting is een normaal onderdeel van de seksuele ontwikkeling van tieners. Voor ouders kan het echter verontrustend zijn om erachter te komen dat hun kind aan sexting doet, vooral omdat er reële risico’s aan verbonden zijn. Hieronder zie je enkele stappen die je kunt nemen als je ontdekt dat jouw tiener online seksueel actief is.
1. Blijf rustig
Blijf rustig als je erachter komt dat je kind aan sexting doet. Het belangrijk dat je niet oordeelt en dat je met open vizier naar hem of haar luistert. Als je tiener het gevoel heeft dat hij of zij in de problemen zit, veroordeeld wordt of gestraft wordt, dan kan hij of zij ervoor kiezen om in de toekomst niet meer met je te praten of geheimen voor je te bewaren.
2. Praat met je kind
Sexting kan snel uit de hand lopen. Leg je kind uit dat sexting van expliciete beelden geen goed idee is. Ze hebben waarschijnlijk geen idee dat ze daarmee een wet overtreden of dat hun foto’s kunnen worden gebruikt om hen tot slachtoffer te maken. Praat over de risico’s van het internet en hoe je die samen kunt bestrijden. Leg bijvoorbeeld uit dat Snapchat niet helemaal veilig is, omdat iedereen zomaar een screenshot van je foto’s kan nemen. Laat je kind ook weten dat ze altijd bij jou terecht kunnen met vragen.
Wijs je kind ook op de gevaren van anonieme chatsites. Kinderen surfen uit nieuwsgierigheid naar chatsites zoals Omegle en Chatroulette om te chatten met vreemden. HelpWanted.nl waarschuwt dat er op deze sites erg veel expliciet beeldmateriaal van minderjarigen wordt verzamelt. Dit beeldmateriaal komt vaak op pornosites en op het dark web terecht.
3. Houd de situatie in de gaten en stel grenzen
Als je jouw tiener toestaat aan sexting te doen, is het verstandig om regels en grenzen op te stellen. Druk je kind op het hart dat ze niet zomaar aan iedereen foto’s van zichzelf toesturen, zeker niet als deze foto’s een seksueel tintje hebben. Alleen mensen die ze in het echt kennen en volkomen vertrouwen zouden mogelijk in aanmerking moeten komen. In veel gevallen is het sturen van alleen berichtjes al spannend genoeg en is het sturen van een foto niet nodig. Een andere regel die je kunt hanteren is: deel nooit expliciete foto’s van anderen. Het delen van naaktfoto’s van minderjarigen is namelijk strafbaar.
Zorg ervoor dat de regels die je voor jouw kind opstelt, worden nageleefd. Anders kan jouw tiener de wet overtreden of iemand kwaad doen. Als ze zich niet aan jouw regels houden, zorg er dan voor dat er consequenties zijn. Verliezen ze hun app- of telefoonrechten? Stel je een vroegere avondklok in?
Kijk ook af en toe ter controle mee over de schouder van je kind. Je kunt ook overwegen om digitaal ouderlijk toezicht op het apparaat van je tiener te zetten. Natuurlijk zal dit steeds lastiger worden naarmate ze ouder worden: het respecteren van de privacy van je kind is belangrijk. Voorkom bovendien dat de app of software in het geheim wordt geïnstalleerd. Als je dat doet, neemt het vertrouwen af, wat kan leiden tot escalatie van gedrag.
Naaktfoto verspreid? Blijf rustig!
Ondanks al deze voorzorgsmaatregelen kan het zijn dat een seksueel getinte foto van je kind alsnog verspreid wordt. Dat is ontzettend naar en lastig. Allereerst is het belangrijk dat je kalm blijft. Luister naar je kind en wordt vooral niet kwaad op hen. Als ze naar jou toekomen met zo’n probleem, hebben ze bovenal jouw hulp nodig. Een preek over de slechte keuzes die ze hebben gemaakt, gaat op dat moment niet helpen. In plaats daarvan kun je ze beter prijzen voor het feit dat ze naar jou zijn toegekomen. De vraag is natuurlijk hoe je ze daarna verder kunt helpen. Er zijn verschillende dingen die je kunt doen:
- Vraag degene die de foto heeft verspreid, deze te verwijderen (of laat je kind dit vragen). Ook vrienden die de foto in bezit hebben, zullen deze waarschijnlijk verwijderen als jij of je kind dit vraagt.
- Kennen jullie de persoon die de foto heeft verspreid niet? Contacteer dan de site waar de foto op is gedeeld. Omdat het delen van naaktfoto’s van minderjarigen strafbaar is, zullen websites hier vaak snel gehoor aan geven en de content verwijderen.
- Als er medeleerlingen van de school van je kind bij het voorval zijn betrokken, contacteer de school hier dan over. Vaak hebben scholen plannen van aanpak over hoe ze met shame sexting om moeten gaan. Ook Bureau Jeugd en Media kan scholen hierin assisteren.
- Overweeg professionele hulp. Een kinderpsycholoog of therapeut kan jouw kind helpen een mogelijk trauma te verwerken.
- Neem indien nodig contact op met de politie. Je kunt bij hen een klacht indienen en aangifte doen. Gaat het om een volwassene die de foto’s verspreid, dan kun je direct aangifte doen bij de politie.
Raadpleeg de website Helpwanted.nl voor meer informatie en de juiste hulp als er naaktfoto’s in de omloop zijn.
Stel je kind ook gerust. Laat hem of haar weten dat zij niet fout zitten. Zij hebben (hoogstwaarschijnlijk) enkel in vertrouwen een seksueel getinte foto gestuurd. Dat is normaal en moet kunnen. De andere persoon is de fout in gegaan door die foto door te sturen. Er is daarmee inbreuk gedaan op de privacy van je kind. Druk je kind ook op het hart dat hij of zij er niet alleen voor staat en dat jullie de situatie samen op gaan lossen.
Stappenplan sexting voor scholen
Scholen spelen vaak een grote rol bij het oplossen van problemen die ontstaan door shame sexting. Veel kinderen en jongeren hebben hun vrienden immers via school leren kennen. Door het netwerk dat school biedt, kunnen naaktfoto’s snel worden verspreid. Vandaar dat het belangrijk is dat scholen weten hoe ze in zo’n geval moeten handelen. Gelukkig hebben verschillende partijen gespecialiseerd in pedagogiek en digitale kennis hiervoor de koppen bij elkaar gestoken. Uiteindelijk kwamen zij met de L.O.V.E. Online toolkit, waar het stappenplan sexting onderdeel van is.
De projectgroep die dit heeft ontwikkeld, bestaat onder andere uit Soa Aids Nederland, Bureau Jeugd & Media, Rutgers en Kennisnet/Mijn Kind Online. Ook hebben de universiteiten van Maastricht, Amsterdam en Nijmegen hieraan meegewerkt, evenals de politie en verschillende scholen en leerlingen. Het stappenplan sexting is het uitgebreide resultaat.
Dit stappenplan is dus met name gericht op scholen. Toch kan het als ouder ook erg handig zijn omdat het je handvatten geeft in communicatie met de school. Niet elke school zal namelijk weten hoe ze hierop moeten reageren. Gebruik het stappenplan dus als voorbeeld mocht je horen dat er een naaktfoto of seksfilmpje van je kind of medescholier de ronde doet. Je kunt dit delen met betrokkenen als het niet je eigen kind betrekt. In dit stappenplan worden 6 hoofdstappen uiteengezet:
- Analyseer: aandacht voor het slachtoffer hebben, omvang van de impact bepalen, bestaande protocollen checken, zorgcoördinator/vertrouwenspersoon betrekken, politie betrekken en acties uiteenzetten.
- Reageer: gesprekken voeren met de ouders van het slachtoffer, hulp organiseren voor ouders van het slachtoffer, aandacht voor de dader hebben, contact opnemen met de school van de dader, gesprekken voeren met de ouders van de dader, hulp organiseren voor de ouders van de dader, eventuele besluiten tot melding of aangifte, actie om online beeldmateriaal offline te halen, rustperiode voor het slachtoffer inlassen, alternatieve interventies bedenken.
- Faciliteer: stel een communicatiestatement op, geef docenten handvatten.
- Activeer: verzoek dringend tot verwijderen foto/video, aan de slag in de klas van het slachtoffer, ouders van klasgenoten informeren.
- Communiceer: conform het communicatiestatement handelen, interventies en gesprekken overwegen in andere klassen, ouders uit andere klassen informeren, voorbereiden op eventuele media-aandacht, communicatie afstemmen met school van de dader.
- Evalueer: evalueren met het slachtoffer, de ouders en docenten, terugkoppeling vragen aan school van de dader, proces evalueren in ZAT-overleg met alle professionele betrokkenen, momenten voor nazorg inplannen voor alle betrokkenen, evaluatie verwerken in vernieuwd handelingsplan
Tot slot: sexting mag, naaktfoto’s verspreiden mag niet
Sexting is in veel gevallen een normaal onderdeel van de seksuele ontwikkeling van je kind. Het komt vrij regelmatig voor. Zolang dit op een verstandige manier gebeurt en niet leidt tot shame sexting, het doorsturen van sexting-berichten naar anderen zonder toestemming, is dat in principe oké.
Alsnog is het belangrijk om je kind te wijzen op de gevaren. Er kunnen immers erg nare dingen gebeuren als sexting een keer fout gaat, zoals chantage en pesterijen. Ook kan het openbaar maken van seksueel getinte foto’s van minderjarigen al snel als kinderporno worden gezien. Om dit soort narigheid te voorkomen, is het belangrijk goed met je kind over dit onderwerp te praten. Stel duidelijke regels op en respecteer de privacy van je kind. Gaat er toch iets fout? Help je kind dan met het bestrijden van shame sexting en schakel de school of als nodig de politie in.
Wil je meer lezen over gevaren voor tieners in de online wereld? Lees dan onderstaande artikelen. Als je op de hoogte bent wat er online speelt, kun je eerder ingrijpen als het mis lijkt te gaan.
- Hoe veilig zijn Social Virtual Reality-apps voor kinderen?
- De ultieme gids voor TikTok: Is TikTok veilig voor kinderen?
- Bescherm je kind op Roblox
- Is Instagram veilig voor kinderen?
- De gevaren van Likee
Praten met je tieners over sexting is niet gemakkelijk. Lees hieronder de veelgestelde vragen over sexting.
Sexting is het versturen van seksueel getinte berichten, foto’s of filmpjes. Voor meer informatie kun je ons artikel lezen over tieners en sexting.
Sexting kan gevaarlijk zijn. Hieronder noemen we een paar gevaren:
- Negatieve online reputatie
- Sextortion
- Cyberpesten
- Wraakporno
- Groomers en pedofielen
Lees ons volledige artikel over jongeren en sexting voor nog meer gevaren en een duidelijke uitleg.
Het delen van naaktfoto’s van jongeren onder de 18 is strafbaar en valt volgens de wet automatisch onder kinderporno. Voor mensen boven de 18 jaar kan sexting ook strafbaar zijn wanneer en sprake is van wraakporno of wanneer de beelden stiekem zijn gemaakt. Sextortion is ook verboden.
Verspreiding van beeldmateriaal zonder toestemming van persoon op de foto of video is strafbaar. Gaat het om verspreiden van naaktbeelden van minderjarigen dan is het altijd strafbaar, zelfs met toestamming van de minderjarige. Het valt dan namelijk onder kinderporno.
Hoe is het mogelijk dat onderling delen van sexting gerelateerde beelden onder kinderen niet strafbaar wordt: en dan bedoel ik geen gevangenisstraf, maar een verplichte cursus over wat sexting allemaal kan veroorzaken/werken of praten met slachtoffers van ongewilde sexting?
Volgens de Europese wet is sexting zonder toestemming van beide kanten (of ongewilde sexting, zoals je het zelf omschrijft) verboden. Hoewel de wetgeving flink achterloopt op technologische ontwikkelingen, zijn er dus wel een aantal wetten die zich hiermee bezig houden en het beste met slachtoffers voor hebben. Educatie blijft inderdaad het belangrijkst: als jongeren (en volwassenen) weten wat voor risico's sexting met zich meebrengt, kunnen ze zichzelf en anderen beter beschermen.