Wat is sextortion en hoe voorkom je online seksueel misbruik?

Verdrietige dame op een stoel wordt benaderd door een hand die geld eist
Klik hier voor een korte samenvatting van dit artikel
In het kort: wat is sextortion?

Sextortion is een kwaadaardige vorm van oplichting waarbij vooral wordt ingespeeld op het gevoel van schaamte en machteloosheid bij het slachtoffer. Door middel van bijvoorbeeld catfishing of phishing wordt seksueel getint beeldmateriaal van het slachtoffer verzameld en gedreigd om dit openbaar te maken.

Sextortion is het beste te voorkomen door oplettendheid bij contact met vreemden. Klik bijvoorbeeld niet op verdachte links of bijlagen en deel geen seksueel getint materiaal met vreemden. Ook helpt het om een goede (gratis) antivirussoftware te installeren om eventuele spyware te weren.

Bezoek Avast Free

Ben je toch slachtoffer?

  • Bespreek het probleem met een vertrouwenspersoon.
  • Ga nooit in op eisen van de afperser.
  • Verzamel dan zoveel mogelijk bewijs.
  • Verbreek het contact met de afperser.
  • Doe aangifte bij de politie.

Meer tips, voorbeelden en informatie over hoe je omgaat met sextortion? Lees dan het uitgebreide artikel.

Online dating via apps en websites als Tinder en Parship maakt het steeds makkelijker om vanuit je luie stoel te swipen naar je volgende scharrel of zelfs de liefde van je leven in je inbox te vinden. Met de laagdrempeligheid nemen helaas ook de risico’s toe. Naast relatief onschuldige praktijken als catfishing komt het namelijk ook steeds vaker voor dat online oplichters hun slag proberen te slaan via sextortion.

Wat is deze online bedreiging nou precies en hoe komen afpersers eigenlijk aan die beelden? Hoe voorkom je dat je erin trapt? We hebben dit fenomeen voor je onderzocht en helpen je sextortion-pogingen te herkennen en te voorkomen.

Wat is sextortion?

Het woord sextortion is combinatie van het Engelse ‘sex‘ en ‘extortion‘ (afpersing). Letterlijk gaat het dus om seksuele afpersing. Sextortion is een vorm van afpersing waarbij een oplichter dreigt seksueel getinte beelden openbaar te maken. De dader eist vaak geld voor het achterhouden van de informatie of gebruikt deze als drukmiddel om het slachtoffer tot nog meer seksuele handelingen te dwingen. Werkt het slachtoffer niet mee? Dan worden bijvoorbeeld beelden, foto’s of gevoelige informatie over de seksuele geaardheid gedeeld met de vrienden, familie en collega’s van het slachtoffer.

Om de bedreiging kracht bij te zetten, wordt het slachtoffer vaak geconfronteerd met bewijs, zoals een deel van een chatlog of screenshots van een opgenomen video. De oplichter heeft daarnaast vaak zijn huiswerk al gedaan en confronteert het slachtoffer met sociale media profielen van vrienden, familie of zelfs hun  werkgever. De internetcrimineel dreigt de beelden naar deze personen te sturen, als het slachtoffer niet meewerkt.

Hoe werkt seksuele afpersing?

Schimmig figuur met masker en een hartjeOm sextortion te herkennen en te voorkomen is het belangrijk om te weten hoe de oplichters te werk gaan. Een van de meest voorkomende strategieën is simpelweg door slachtoffers aan de haak te slaan via catfishing. Kortom, de oplichter doet zich voor als iemand anders. Zo denk jij te matchen met een aantrekkelijke jongedame, knappe zakenman of in de meest schrijnende gevallen zelfs een leeftijdsgenootje met ‘toevallig’ dezelfde interesses. Serieuze oplichters gaan slim te werk, met overtuigende nep profielen, gestolen foto’s en een samenhangend verhaal. Dit heet ook wel ‘social engineering‘.

Vervolgens gaan de oplichters met deze profielen op sociale media en via datingsites op zoek naar mogelijke slachtoffers. Ze sturen een vriendschapsverzoek, sturen een berichtje of laten de gangbare vorm van likes achter bij dating profielen. Hebben ze beet? Dan gaan ze op zoek naar zo veel mogelijk informatie over het slachtoffer. Zo komen ze met een slachtoffer in contact en beginnen ze het vertrouwen van deze persoon te winnen. Door het vertrouwen te winnen krijgen ze het slachtoffer bijvoorbeeld zover om een malafide bestand of link te openen of zelfs vrijwillig over te gaan tot sexting en andere vormen van cybersex.

Hoe maken oplichters stiekem naaktbeelden en seksueel getinte beelden?

Cybercriminelen kunnen op verschillende manieren stiekem naaktbeelden van je verzamelen. We noemen er hier drie:

  1. Je doet aan sexting met de oplichter. Je denkt bijvoorbeeld naaktfoto’s met een leuke dame of gespierde hunk uit te wisselen en krijgt via de webcam bijvoorbeeld ook beelden van deze persoon te zien. Niets is echter minder waar. De kans is groot dat de beelden van de ander gefabriceerd zijn of gewoon een opgenomen filmpje van iemand anders. Bovendien neemt de crimineel de gehele seksuele interactie op, waarna de nachtmerrie voor het slachtoffer begint.
  2. Misschien denk je veilig te zijn door te sexten via Snapchat. Deze foto’s worden toch automatisch verwijderd en kunnen niet zomaar worden opgeslagen? Er bestaan intussen echter tientallen apps waarmee iemand ongezien screenshots kan maken van Snaps. Daarbij komt dat het voor de crimineel misschien niet eens uitmaakt dat jij weet dat hij een screenshot heeft gemaakt. De oplichter was toch al van plan om je met de beelden te chanteren en er is dan niks meer wat je er aan kunt doen.
  3. Lukt het niet om cyberseks af te dwingen, dan kan een hacker overstappen op het verspreiden van malware. Met spyware kan de oplichter meekijken en luisteren met je webcam of microfoon. Zo worden er bijvoorbeeld beelden buitgemaakt van hoe het slachtoffer en/of hun partner zich omkleedt, porno kijkt of seks heeft. Bovendien bestaat er malware die de webcam van een computer aanzet, zodra je een pornosite bezoekt.

De beelden worden vervolgens ingezet om het slachtoffer te dwingen om te betalen of om nog meer beeldmateriaal aan te leveren. In sommige gevallen worden slachtoffers zelfs gedwongen tot het verrichten van fysieke seksuele handelingen. Door schaamte, stress en verregaande intimidatie raken slachtoffers vervolgens steeds dieper in de problemen.

Sextortion e-mail scams

Envelop op laptopscherm met een kruisDat sextortion effectief is hebben andere oplichters ook opgemerkt. Zo kan het zijn dat er een mailtje door je spamfilter heen weet te komen met de claim dat je gisteravond porno hebt gekeken en dat hackers alles gefilmd hebben. Porno kijken is natuurlijk heel normaal, dus het is best mogelijk dat je gisteravond daadwerkelijk een pornosite hebt bezocht. Dat betekent echter niet dat er echt opnames van zijn gemaakt.

Gebruik in deze situatie vooral je gezond verstand. Klik niet op linkjes of bijlages en vraag jezelf de onder andere volgende dingen af:

  • Heb ik wel een webcam?
  • Heb ik laatst op een gekke link geklikt?
  • Heb ik mijn mailadres recentelijk ergens opgegeven?

Het is bij dit soort mailtjes namelijk waarschijnlijk dat de oplichters maar aan het gokken zijn. Deze phishing-mailtjes worden in bulk verstuurd. Zo hopen de cybercriminelen dat er altijd wel een paar mensen die in de scam trappen.

Mocht je een dergelijk mailtje ontvangen, verwijs de mail dan naar de spambox en blokkeer de afzender.

Wraakporno en sextortion door je ex of andere bekende

Gebroken hart met een uitroeptekenTot nu toe hebben we het alleen gehad over internetcriminelen. Bekenden kunnen echter ook aan sextortion doen. Iedereen die toegang heeft tot seksueel getint materiaal van jou kan je immers chanteren.

Wraakporno, of in het Engels revenge porn komt vaker voor als het gaat om je ex. Hierbij plaatst je ex seksueel getinte foto’s en andere beelden online om wraak te nemen voor het feit dat je het hebt uitgemaakt bijvoorbeeld.

Je partner kan deze beelden echter al eerder misbruiken. Denk aan partners die seksuele foto’s gebruiken om je te chanteren om in de relatie te blijven of om andere seksuele handelingen uit te voeren. Hiermee wordt sextortion een stuk persoonlijker dan wanneer het gaat om phishing e-mails.

Meer informatie over wraakporno en hoe we dit zouden kunnen stoppen, lees je in ons uitgebreide artikel over deze vorm van internetcriminaliteit.

Hoe vaak komt sextortion voor?

Afpersing met naaktbeelden is een probleem waar vooral jongeren tot 26 jaar het slachtoffer van worden. Het exacte aantal slachtoffers is lastig te achterhalen, want veel slachtoffers schamen zich en zijn te bang om aangifte te doen.

Serieuze criminele daders kunnen wel al gauw tientallen of zelfs honderden slachtoffers maken. Volgens het Expertisecentrum Online Kindermisbruik hadden 41% van de 19-25-jarigen negatieve ervaringen met sexting. Bij 12 tot en met 18-jarigen lag dit percentage tussen de 64% (voor de coronapandemie) en 39% (tijdens de lockdowns).

In 2020 heeft een onderzoek naar Amerikaanse meer dan vijf duizend middle en high school leerlingen (11 tot en met 18-jarigen) gevonden dat ongeveer 5% van hen slachtoffer is geweest van sextortion. 3% van deze kinderen gaf aan zelf iemand gechanteerd te hebben met seksueel materiaal. Andere belangrijke bevindingen van het onderzoek zijn:

  • Jongens zijn vaker de dader van sextortion, maar ook vaker het slachtoffer dan meisjes.
  • LHBTI+-jongeren zijn vaker het slachtoffer.
  • Leerlingen die aan sextortion doen zijn in het verleden vaker zelf slachtoffer geweest hiervan.

Tips om sextortion te voorkomen

Voorkomen is beter dan genezen. Bij sextortion is dit zeker waar! We hebben dan ook een aantal tips voor je verzameld die je wapenen tegen oplichters en je als doelwit onaantrekkelijker maken. Deze tips zijn gebaseerd op advies van de politie, slachtofferhulp en onze eigen kennis van digitale veiligheid.

7 Tips om sextortion te voorkomen met symbolen

  • Deel zo min mogelijk privégegevens online.
  • Scherm je social media profiel af voor onbekenden en stel andere privacyinstellingen goed in. Hieronder valt ook het goed beveiligen van je foto’s.
  • Gebruik een alias of nickname in plaats van je eigen naam op dating- en profiel sites. Dit maakt het oplichters moeilijk je identiteit te achterhalen en om familie, vrienden of collega’s te vinden.
  • Accepteer geen vriend- of volgverzoeken van mensen die je niet kent.
  • Klik niet zomaar op linkjes en open geen bestanden, als je de afzender niet (goed) kent of geen bijlage verwacht.
  • Zorg dat je jouw webcam afschermt of loskoppelt als je deze niet gebruikt. Zo kan niemand stiekem naaktfoto’s maken.
  • Gebruik een goed antivirusprogramma. Mocht je computer geïnfecteerd worden met spyware, dan merkt de virusscanner dit meteen en maakt het onschadelijk. Op zoek naar een goede gratis antivirus? Kijk dan eens bij Avast.
Bezoek Avast Free

Veilig online chatten met vreemden

Ga je toch in gesprek met een vreemde, dan kun je verschillende dingen doen om jezelf te beschermen. Enkele voorbeelden zijn:

  • Gebruik Google reverse image search om erachter te komen of iemand legitieme foto’s gebruikt. Hier zie je of de foto’s van een gebruiker elders gebruikt worden. Krijg je bijvoorbeeld allemaal zoekresultaten van een bekend model? Dan is dat zeker een red flag.
  • Controleer of anderen uit je omgeving deze persoon wel, of juist niet kennen.
  • Controleer een verhaal of iemands achtergrond, bijvoorbeeld door iemand op LinkedIn of andere sociale media op te zoeken. Bij oplichters is de informatie vaak inconsistent of niet te herleiden. Zo is het verdacht als iemand slechts enkele vrienden heeft of het profiel pas een korte tijd geleden heeft aangemaakt.
  • Onthoud dat je volledig in je recht staat om simpelweg nee te zeggen tegen ongepaste verzoeken.
  • Onthoud dat, als iets of iemand te mooi is om waar te zijn, het waarschijnlijk ook zo is. Vertrouw je instinct als je denkt dat er iets niet klopt!

Tips voor ouders

Als ouder is het belangrijk dat je zorgt dat jouw kinderen online weerbaar zijn. Vooral tieners zijn nou eenmaal geneigd om te experimenteren en grenzen op te zoeken. Hierbij gaan ze vrijwel zeker in contact komen met seksuele content. Dus zorg dat:

  • Je kinderen altijd bij je terecht kunnen met vragen of onzekerheden, zonder risico op straffen.
  • Je op de hoogte blijft van de online activiteiten van je kinderen.
  • Je veelvoorkomende dreigingen waar ze op internet mee te maken kunnen krijgen, zoals online seksueel misbruik, met hen bespreekt. Zo weten ze wanneer ze om hulp moeten vragen.
  • Je de mogelijke gevolgen van het online verkennen van hun seksualiteit bespreekt. Denk bijvoorbeeld aan sexting dat tot sextortion kan leiden.

Wat moet ik doen bij sextortion?

Ben je slachtoffer van sextortion? Dan zijn er een aantal dingen die je kan doen om de schade te beperken:

4 Tips voor als iemand slachtoffer is geworden van sextortion met symbolen

  • Onthoud: je bent niet alleen. Misschien schaam je je ervoor dat dit je overkomen is, maar samen kun je sneller op zoek naar een oplossing. Praat erover met iemand die je vertrouwt. Je kunt dit ook anoniem doen, bijvoorbeeld door contact op te nemen met slachtofferhulp, Meldknop.nl of Helpwanted.nl
  • Ga nooit in op de eisen van de oplichter. De dader blijft doorgaan, want als je betaalt of meer materiaal aanlevert, maak je jezelf alleen maar ‘winstgevender’. Heb je al betaald? Neem dan contact op met je bank of de betaaldienst. Zo kan je misschien je geld terugkrijgen en heb je mogelijk meer bewijs voor een aangifte.
  • Verzamel zo veel mogelijk bewijs. Maak screenshots van de gesprekken en nep profielen en bewaar de contactgegevens die je van de oplichter hebt. Zorg dat belangrijke informatie zoals de URL van de pagina’s en de gedeelde linkjes zichtbaar zijn in de screenshots.
  • Doe aangifte. Bedreiging en chantage zijn strafbaar in Nederland, dus je kunt er aangifte van doen. Deel al je bewijs met de politie, zodat zij mogelijk de dader kunnen achterhalen. Aangifte doen kan op het politiebureau, maar ook via de website van de politie.
Wat is sextortion? - Veelgestelde vragen

Heb jij een vraag over sextortion? Misschien staat die wel in onze FAQ. Zo niet, stel hem dan in de reacties.

Sextortion is een vorm van afpersing waarbij de daders dreigen seksueel getinte beelden van het slachtoffer openbaar te maken. Het slachtoffer wordt vervolgens gedwongen om te betalen of om nog meer expliciet materiaal aan te leveren. Slachtoffers komen hierdoor vaak in een neerwaartse spiraal terecht.

Wil je meer weten over sextortion en hoe je het voorkomt? Lees dan ons volledige artikel over het onderwerp.

Afpersing is in Nederland illegaal. Doe daarom altijd aangifte bij de politie. Dit kan op het politiebureau of via de website van de politie. Lever zo veel mogelijk bewijs aan, zodat de politie op kan treden of makkelijker kan achterhalen wie de dader is.

Lees in ‘Ik ben gehackt: wat nu?‘ wat je nog meer kunt doen als je slachtoffer bent van online criminaliteit.

Er zijn een aantal dingen die je kunt doen om de kans op sextortion te verkleinen:

  • Voorzichtig zijn bij online contact met vreemden is de beste manier om sextortion te voorkomen.
  • Scherm zo veel mogelijk van je privégegevens af.
  • Maak een profiel of chat account niet onder je eigen naam aan.
  • Accepteer geen vriend- of volgverzoeken van mensen die je niet kent.
  • Klik niet zomaar op linkjes of bestanden van onbekenden.
  • Scherm of plak je webcam af als je deze niet gebruikt.
Techredacteur
Bas heeft jarenlange ervaring in de techsector als redacteur en reviewer. Hij schrijft graag uitgebreide reviews van beveiligingssoftware als VPN diensten, virusscanners en wachtwoordmanagers. Daarnaast blijft hij altijd op de hoogte van het laatste nieuws op het gebied van cybercrime, crypto en unblocking. Meer over Bas.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen