Schoolklas met jonge kinderen die les krijgen in internetveiligheid

Basisschoolkinderen veilig online: Tips voor ouders

Laatst bijgewerkt: 6 mei 2019
Leestijd: 16 minuten, 54 seconden

Zodra je kind naar de basisschool gaat, veranderen er veel dingen in een korte tijd. In groep drie en vier leren ze lezen en schrijven. Ze gaan veel meer en op andere manieren met leeftijdsgenootjes om: hypes worden geboren en je kind wil daarin mee. Dit zorgt voor hele nieuwe uitdagingen voor ouders. Hoe zorg je dat je kind tijdens zijn of haar basisschooltijd veilig gebruikmaakt van het internet? We vertellen je over gezonde tijdslimieten, populaire apps en apparaten, en geven je een aantal voorbeelden van regels die je voor en samen met je kind kunt stellen.


Tijdslimiet: hoe lang mag mijn kind online?

Wekker die afgaatAcht jaar op de basisschool is lang. Meestal zijn kinderen tussen de vijf en twaalf jaar allemaal op dezelfde school te vinden. Deze kinderen maken een ontzettende groei mee in die periode, wat het lastig maakt om één set regels voor ze op te stellen. Zeker omdat jonge kinderen nog veel moeten ontwikkelen, is een tijdslimiet op hun computergebruik erg belangrijk. Over het algemeen zit er een groot verschil tussen jongere basisschool kinderen, zoals die in de onderbouw (ongeveer zes tot negen jaar oud) en oudere kinderen in de bovenbouw (tussen de tien en twaalf jaar oud). Wij zullen die twee groepen hier dan ook apart bespreken.

Onderbouwkinderen

Omdat je kind in de onderbouw al flink ontwikkeld is, zal hij of zij meer op het internet willen doen. Kinderen in dit stadium van hun leven leren lezen, hebben vaak YouTube ontdekt en surfen waarschijnlijk al een beetje op het web. Hiervoor hebben ze ook meer tijd nodig. Het slimst is om de tijdslimieten voor internetgebruik hierop aan te passen. Ongeveer één tot anderhalf uur per dag is een prima richtlijn, bij voorkeur verspreid in blokken van maximaal twintig minuten tot een half uur.

Zoals bij elke leeftijd bestaat er een risico op het ontwikkelen van bijziendheid en oogaandoeningen door te veel schermtijd. Wees daarom streng (maar redelijk) over deze limieten, gebruik eventueel digitaal ouderlijk toezicht en kijk of er een blauwfilter op de apparaten van je kind aanwezig is. Blauw licht, zoals veel in beeldschermen wordt gebruikt, is namelijk schadelijker voor je ogen dan andere soorten licht.

Bovenbouwkinderen

Of het nu voor YouTube-filmpjes of een huiswerkopdracht is, de kans is groot dat je kind op deze leeftijd nóg vaker online wil zijn. Over het algemeen wordt aangeraden maximaal twee uur per dag online te zijn, wederom verdeeld in tijdsblokken van twintig tot dertig minuten. Zo heeft je kind genoeg tijd om zich zowel online als offline te ontwikkelen. Het kan natuurlijk zijn dat je kind soms meer tijd achter de computer nodig heeft, bijvoorbeeld voor huiswerk. Ga in zo’n geval dan ook wat losser om met deze richtlijn. Je wil natuurlijk niet dat je kind het gevoel krijgt dat hij of zij alleen maar voor huiswerk online mag.


Websites, apps, apparaten: Wat mag mijn kind gebruiken?

Het internet is een hele nieuwe wereld voor kinderen. Zeker zodra ze leren lezen, kunnen ze veel gerichter zoeken en begrijpen ze veel meer van wat ze online zien. Allerlei apps, spelletjes en websites liggen nu aan hun voeten. Hoe ga je daarmee om? Hoe zorg je ervoor dat ze online hun ding kunnen doen zonder dat ze onveilige content tegenkomen?

Maak een lijst met goedgekeurde websites

Lijst met VergrootglasDe eerste stap naar veilig internetgebruik is het opstellen van een zogenaamde whitelist: een lijst met veilige websites voor je kind. Ga met je kind rond tafel zitten en bespreek welke websites ze graag willen en mogen bezoeken. Door dit samen te doen, heeft je kind ook inbreng en zal hij of zij sneller begrijpen waarom je bepaalde keuzes maakt. Als je twijfelt of bepaalde websites wel geschikt zijn voor je kind, kun je dit op MediaSmarties checken. Hier later meer over. Veel programma’s voor digitaal ouderlijk toezicht hebben opties om een whitelist te maken. Hierdoor worden deze websites automatisch goedgekeurd en kan je kind daar zonder problemen heen surfen. Hier komen we later nog op terug.

De whitelist is slechts een richtlijn. Je kind mag best andere websites ontdekken. Die kunnen later zelfs worden toegevoegd aan de whitelist. Zorg ervoor dat je kind altijd bij jou terecht kan met vragen. Je kunt niet alle websites op het internet kennen, maar je kunt de communicatie tussen jou en je kind wel open houden. Kinderen moeten de ruimte hebben om zelf te ontdekken, ook online. In het begin is het prima om dit te controleren. Ook dit kan gemakkelijk met ouderlijk toezicht. Als je kind nieuw is op het internet, kun je ze goed bijsturen en aangeven welke sites leuk en goed voor ze zijn en welke niet. Naarmate ze ouder worden, wordt dit steeds lastiger.

Leeftijdsgrenzen voor social media

Social media-platformen zoals Facebook, Snapchat en YouTube hebben een minimale leeftijdsgrens van zestien jaar. Sommige platformen, zoals Facebook, hebben bepaald dat kinderen tussen de dertien en vijftien jaar met toestemming van hun ouders gebruik mogen maken van hun services. Volgens de wet mogen bedrijven kinderen onder de zestien officieel geen account laten openen zonder de toestemming van de ouders. Zo is er een grote kans dat de Instagram-account van je 11-jarige dochtertje zomaar verwijderd wordt.

Als je kijkt naar de realiteit, is deze grens van zestien of dertien jaar niet erg logisch. Kinderen maken vanaf steeds jongere leeftijd gebruik van het internet en social media. Een simpele vraag of ze ouder dan dertien jaar zijn weerhoudt hen er niet van om toch mee te draaien in het online wereldje. Daarom is het waarschijnlijk niet slim om social media volledig te verbieden terwijl je kind op de basisschool zit.

In plaats daarvan kun je ze beter gebruik laten maken van social media via jouw account. Zo houd jij de controle over alles wat er op de account gebeurt en weet je bovendien zeker dat je kind met de juiste instellingen werkt. Die kun jij immers zelf regelen. Zo kun je bijvoorbeeld Safe Search instellen bij Google en YouTube instellen op de veilige modus. Door zo om te gaan met het internet houden jij en je kind jullie aan de wet en geef jij het goede voorbeeld.

Communicatie is belangrijk

Het is aan te raden het gesprek met je kind aan te gaan. Waarschijnlijk maakt je kind al volop gebruik van YouTube. Ook zijn social media zoals Twitter en Instagram al een onderdeel van hun leven geworden. Dit is prima, zolang je kind maar weet dat jij juridisch verantwoordelijk bent voor alles wat ze online doen, tot de dag dat ze zestien zijn. Hij of zij dient zich dus online altijd goed te gedragen.

Zorg dat je per platform kijkt of je het geschikt vindt voor je kind. Ondanks het vrij strikte moderatiebeleid op de meeste grote social media-platformen, komt het geregeld voor dat er shockerende foto’s en video’s en nepnieuws op deze platformen worden verspreid. Zorg ervoor dat je kind weet dat zulk materiaal online bestaat en dat hij of zij het altijd met jou kan bespreken als zoiets op hun pad komt.

Wanneer geef je je kind zijn eerste smartphone?

Kind Luistert Muziek SmartphoneIn de bovenbouw van de basisschool krijgen of kopen veel kinderen hun eerste smartphone. Zelfs de helft van alle negenjarigen heeft al een telefoon. Dit lijkt misschien erg vroeg. Neem dit ook niet als richtlijn. In plaats daarvan is het belangrijk voor jezelf te bedenken of je kind al klaar is voor een smartphone. Als je kind alleen met de fiets naar school gaat, is een telefoon geen slecht idee. Ook als je een goede vertrouwensband hebt met je kind, is het misschien een goed moment voor een smartphone. Dit hangt allemaal af van de situatie. Vaak krijgen kinderen in ieder geval een smartphone voordat of zodra ze naar de middelbare school gaan.

Voor kinderen kan het lastig worden tijdslimieten aan te houden zodra ze een telefoon hebben. Smartphones kunnen ze overal mee naartoe nemen, en dus is de kans groot dat hun schermtijd omhoog gaat. Hier kunnen extra regels en afspraken bij helpen. Spreek bijvoorbeeld af dat er geen smartphones op of bij tafel mogen tijdens het eten. Aangezien het bekend is dat smartphones tot slaapproblemen bij kinderen kunnen leiden, kan het verstandig zijn de smartphone bij het naar bed gaan uit te laten zetten en buiten de slaapkamer te laten liggen.

Je kunt met verschillende apps op Android of de ingebouwde app Schermtijd op de iPhone bijhouden hoeveel tijd je kind zijn of haar telefoon gebruikt. Ook kun je zien aan welke apps ze die tijd besteden. Je kunt hier bovendien tijdsbeperkingen mee instelling, zoals ook het geval is bij veel vormen van digitaal ouderlijk toezicht. Als je hier gebruik van maakt, bekijk dan elke week samen met je kind wat er in die week is gebeurd. Klopt de hoeveelheid tijd die je kind op een bepaalde app heeft gezeten met hun gevoel? Wat betekent het als dat niet het geval is?


Populaire apps en spelletjes voor basisschoolkinderen

De apps en websites die kinderen van vijf leuk vinden, zijn nu niet voldoende meer. Je kind wil meer doen dan enkel kleurplaten kleuren op Zappelin.nl. Er zijn andere spellen waar ze nu in geïnteresseerd raken. Ook praten vriendjes en vriendinnetjes op school waarschijnlijk over allerlei nieuwe hippe apps. Als je je kind hier niet aan mee laat doen, voelen ze zich al snel buitengesloten en geïsoleerd. Het beste is dus om met je kind mee te kijken en samen met ze te leren.

In veel gevallen is dit ontzettend lastig. Veel basisschoolkinderen maken bijvoorbeeld al gebruik van social media, vooral in de bovenbouw. Toch is de officiële regel dat dit pas mag vanaf dertien jaar, zoals we al eerder aangestipt hebben. Moet je dit dan verbieden? En wat als alle vriendjes van je kind wél op deze apps zitten? Vaak is het verbieden van zulke apps niet erg effectief. Kinderen vinden vanzelf een manier om wel mee te kunnen doen: ze gebruiken de apps bijvoorbeeld alleen op school of bij vrienden thuis, of vertellen je er gewoonweg niet over. Dit maakt het op zijn beurt weer lastiger voor jou als ouder om je kind veilig te houden. Als je niet weet van hun Instagram-account, kun je ze ook niet beschermen van de content die ze op deze app tegenkomen.

Om je met dit soort problemen te helpen, hebben we opsommingen gemaakt van verschillende populaire apps onder kinderen en tieners. Je zult hier hypes zoals Snapchat, TikTok en Fortnite terugvinden, inclusief een kleine samenvatting van de app en informatie over de leeftijdsgrenzen die ervoor worden gesteld. Er zijn twee lijsten: één voor populaire social media en één voor spellen en games.

MediaSmarties

Mediasmarties LogoZit je kind nog in de onderbouw? Dan maakt hij of zij zich waarschijnlijk nog geen zorgen over social media. Toch kan het zelfs dan lastig zijn om geschikte spelletjes en games te vinden. Er zijn talloze apps en websites die speciaal voor kinderen zijn gemaakt. Helaas zitten daar ook wat rotte appels tussen. Weet je niet zeker of een boek, app, spelletje, film of serie geschikt is voor jouw kind? Check dan even de leeftijdsadviezen van MediaSmarties. Dit platform schrijf reviews over allerlei digitale media voor kinderen, zodat je in één oogopslag kunt zien voor welke leeftijd een zekere app of show geschikt is.


Tablets en smartphones voor kinderen in de onderbouw

Naast apps en spelletjes die speciaal bedoeld zijn voor bepaalde leeftijden, zijn er ook leeftijdsspecifieke apparaten. Dit kan een oplossing zijn voor kinderen in de onderbouw van de basisschool. Bedenk wel dat ze in de bovenbouw al snel over zullen (willen) stappen naar ‘volwassen’ tablets en smartphones. Alsnog kan een tussenstapje geen kwaad. De volgende apparaten vormen een goede overgang van kinderspeelgoed tot daadwerkelijke tablets en smartphones.

LeapFrog Epic van LeapFrog

Leapfrog LogoLeapFrog is een bedrijf dat zich richt op het maken van apparaten voor kinderen. Zij hebben onder andere LeapPad-tablets voor verschillende leeftijden ontwikkeld. Beginnende basisschoolkinderen zullen vooral veel hebben aan de LeapFrog Epic. Deze tablet heeft ingebouwd ouderlijk toezicht en de mogelijkheid om tijdslimieten in te stellen. Ook werkt het met een speciale kinderbrowser die je kind een veilige internetomgeving geeft en een app center met meer dan 800 kindvriendelijke apps. Deze tablet heeft ook speciale peer-to-peer spellen en chats. Zo kan je kind wennen aan het idee van online communicatie met anderen. Leer ze daarbij dat er aan de andere kant van het scherm ook mensen zitten, en dat ze die met respect moeten behandelen. Het kan voor kinderen (en voor sommige volwassenen) lastig zijn om dit in te denken.

VTech DigiGo van VTech

Vtech LogoDe DigiGo van VTech is een minitablet voor kinderen van vier tot tien jaar. Je kunt er muziek mee luisteren, foto’s en video’s mee maken en spelletjes op spelen. Ook is er een berichtentool waarmee je berichten en foto’s naar ouders en vrienden kunt sturen. Om dit allemaal mogelijk te maken, maakt de DigiGo uitgebreid gebruik van wifi.

Over het algemeen wordt deze minitablet erg positief ontvangen. Wel zijn er in het verleden wat problemen met VTech geweest. In 2015 werd het bedrijf namelijk gehackt, waardoor de gegevens van miljoenen gebruikers, inclusief 125.000 Nederlandse kinderen, gestolen werden. Deze hack was gigantisch en werd zien als een groot schandaal. Er was immers informatie van miljoenen kinderen gelekt. De lekken in de beveiliging van VTech zijn ondertussen gedicht, maar toch heeft dit voor veel ouders een deuk in het vertrouwen in VTech geslagen.

Tablets die met je kind meegroeien

Een aantal tablets die vanaf jongs af aan met je kind mee kunnen groeien en dus ook geschikt zijn voor de basisschool, vind je in ons artikel met tips voor kinderen van nul tot vijf jaar. De Denver TAQ kindertablet, Kurio TAB Connect en Waiky Kids Power Tab worden in dit artikel besproken. Deze tablets zijn uitermate geschikt voor zowel erg jonge als iets oudere kinderen. Voor kinderen in de bovenbouw van de basisschool zullen volwassen smartphones en tablets al snel de voorkeur genieten.


Praat niet met vreemden op het internet

Vreemde man praat met vrouw en kindNaast het gebruiken van de juiste apps en apparaten, is het ook belangrijk om te werken met de juiste regels over internetgebruik. Dit is waar de rest van dit artikel op zal focussen. De eerste regel die slim is om in te voeren, is “praat niet met vreemden”. Dit oude gezegde is net zo relevant voor online communicatie als daarbuiten. Social media biedt goede mogelijkheden voor jongeren om met anderen te communiceren en nieuwe mensen te ontmoeten. Voor kinderen ligt dit vaak net iets anders: ze zijn kwetsbaarder en weten nog niet zo goed wat ze kunnen verwachten op het internet. Het is dus het best als jonge kinderen niet aangemoedigd worden om online met vreemden te praten. Als ze online alleen contact zoeken met hun vriendenclubje van school en andere mensen die ze ook in het echt kennen, kunnen ze de nuances van het online communiceren op een veiligere manier leren.


Eens gedeeld is altijd online

In de online communicatie met bekenden moeten kinderen ook bepaalde grenzen leren. Het is belangrijk dat ze beseffen dat alles wat ze online delen (foto’s, video’s en andere informatie) voor altijd ergens opgeslagen zal staan. Ook wordt informatie die online gedeeld wordt gemakkelijk gedeeld met anderen. Dit kan een gevaar zijn voor hun privacy. Kinderen beseffen zich niet altijd dat vriendschappen in de loop van de tijd kunnen veranderen en mensen soms minder betrouwbaar zijn dan verwacht. Terughoudendheid bij het delen van persoonlijke informatie is daarom ook voor kinderen ontzettend belangrijk. Dit is vooral het geval als het gaat over foto’s, waar we nu wat extra tijd aan zullen besteden.


Pas op met het delen van foto’s

Online criminelen misbruiken vaak foto’s van hun slachtoffers. Eerst zullen ze vragen om ‘onschuldige’ plaatjes, maar zodra ze het vertrouwen van je kind hebben gewonnen, kunnen ze hem of haar onder druk zetten om meer en meer ongepaste foto’s te sturen. Natuurlijk geldt de “praat niet met vreemden”-regel nu nog steeds, maar een extra regel over beeldmateriaal kan geen kwaad.

Constant monitoren naar wie je kind allemaal welke afbeeldingen stuurt, is haast onmogelijk. Maak echter wel duidelijk dat niet iedereen even zorgvuldig om zal gaan met hun foto’s. Als je kind daadwerkelijk te maken krijgt met ongepaste communicatie met vreemden, twijfel er dan niet aan de politie in te schakelen. Zorg dat je kinderen de risico’s begrijpen en dat ze op den duur zelf in staat zijn een afweging te maken tussen het wel of niet versturen van een foto.

Het kan ook fout gaat met foto’s die kinderen met vrienden of bekenden delen. Bespreek de gevaren van het delen van foto’s, video’s en andere persoonlijke informatie met je kind. Intieme foto’s, gedeeld in vertrouwen, worden helaas maar al te vaak zonder toestemming verspreid, met alle nadelige gevolgen voor het slachtoffer van dien.


Deel de logingegevens van social media-accounts

Wachtwoord Laptop Safe PasswordHet is heel normaal om nog af en toe met je kinderen mee te kijken in de tijd dat ze op de basisschool zitten. Dit kan via ouderlijk toezicht of door constant met ze in gesprek te blijven en samen naar hun internetactiviteit te kijken. Je kind zal veel verschillende websites en apps willen ontdekken. Hier moet je ze de ruimte voor geven. Ze willen immers meekunnen met populaire trends op school. Om toch een goed overzicht te krijgen van al hun accounts en bezigheden, kun je van ze vragen dat ze hun accountgegevens met jou delen. Zo geef je je kind vrijheid, maar heb jij toch de controle als er iets gebeurt.

Deze regel zal relevant zijn bij jongere kinderen, maar hoe ouder je kind wordt, hoe meer privacy hij of zij zal willen. Respecteer dit ook, en houd ten alle tijden de mogelijkheid voor een gesprek tussen jullie open. Goede communicatie is nog altijd het meest belangrijk in mediaopvoeding.


Berg tablets en smartphones veilig op

Je kind zal zijn of haar apparaten graag met zich mee willen nemen. Als ze alleen naar school fietsen is het handig dat ze hun telefoon bij zich hebben, voor het geval er iets gebeurt. Dit vergroot wel de kans op diefstal of verlies. Vertel je kinderen dus dat ze hun kostbaarheden, zoals hun telefoon, tablet en smartwatch, altijd veilig opbergen. Als ze hun telefoon in hun jaszak laten zitten, kunnen ze die niet zomaar aan de kapstok op school laten hangen. Diefstal van hun apparaten betekent immers in veel gevallen diefstal van hun gegevens. Zorg dat ze zich hier bewust van zijn en dat hun apparatuur met een goed wachtwoord is beveiligd.

Op veel apparaten kun je apps of programma’s installeren die je de mogelijkheid geven een gestolen of kwijtgeraakt apparaat op te sporen of privégegevens op afstand te wissen. Sommige apparaten hebben deze mogelijkheid al ingebouwd, zoals bijvoorbeeld de “Zoek mijn iPhone”-optie bij een iPhone of de “Vind mijn apparaat”-optie bij Android.


Samenwerking met andere ouders

Ten slotte ben jij niet de enige die verantwoordelijkheid draagt over je kind. Grote kans dat je kind graag bij vriendjes of vriendinnetjes langsgaat. Het kan handig zijn om afspraken met andere ouders te maken. Zo zijn er goede richtlijnen voor zowel jouw kind als hun vriendengroep. Omdat je te maken hebt met andere kinderen, andere ouders en andere ouderschapsstijlen, kan het lastig zijn om tot dezelfde regels te komen. Het kan dan helpen om wat losser om te gaan met de regels en alleen wat speciale, zeer belangrijke regels te behouden.


Goed en veilig internet voor jouw kind

De basisschooltijd van je kind is een belangrijke periode. Hier vindt veel van de (online) groei van je kind plaats: vriendengroepen worden gevormd en hypes komen en gaan. Om te zorgen dat je kind de vrijheid heeft om zelf een gevoel voor media te ontwikkelen, kun je het best duidelijk afspreken welke apps en websites je kind mag gebruiken en eventueel speciale leeftijdsspecifieke apparaten aanschaffen. Ook zijn er een aantal basisregels die je kind kunnen helpen: praat niet met vreemden, pas op met het delen van foto’s en informatie, deel je logingegevens en berg je apparaten veilig op. Dit zijn slechts ideeën voor regels die je met je kind af kunt spreken. Het belangrijkste blijft dat je constant in gesprek blijft met je kind zodat je er altijd kunt zijn als er iets misgaat.

Hoofdauteur:

Meer artikelen uit het ‘Kind en jeugd’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen

Op zoek naar een VPN?

Bekijk ons overzicht met de meest betrouwbare, snelle en veilige VPN-services.
Uitgebreid getest door experts.

Bekijk welke VPN het beste bij je past