Vader en moeder met vraagteken

Veelgestelde vragen: expert Justine Pardoen over veilig internet voor kinderen

Laatst bijgewerkt: 17 juni 2019
Leestijd: 7 minuten, 36 seconden

Opvoeden is een behoorlijke taak. Omdat kinderen steeds jonger gebruik van het internet en andere vormen van media maken, speelt ook mediaopvoeding een steeds grotere rol. Hoe houd je je kinderen veilig online? Hoe zorg je dat ze geen ongeschikte content tegenkomen terwijl ze googlen? Hoe praat je met ze over dit soort onderwerpen? Kortom, veel ouders zullen met een hoop vragen zitten. Dit is precies waarom wij contact opnamen met een expert op het gebied van mediaopvoeding.

Justine Pardoen

Dr. Justine Pardoen is als specialist mediaopvoeding en mediawijsheid verantwoordelijk voor Mediaopvoeding.nl. Ook leidt ze Bureau Jeugd & Media, een organisatie met professionals die ouderavonden verzorgen maar ook bijeenkomsten voor professionals in zorg en onderwijs.

Wij stelden Dr. Justine Pardoen een aantal veelvoorkomende vragen over het opvoeden van kinderen in een wereld waar entertainment, sociaal contact en leermomenten voor een groot gedeelte online plaatsvinden. Zij gaf haar mening en advies over deze onderwerpen.


Wat is de allerbelangrijkste tip die je aan ouders over veilig internetten voor kinderen mee wilt geven?

Eigenlijk gaat het maar om één ding dat je nooit moet vergeten: het internet is in eerste instantie een plek voor volwassenen. Net als de straat. Dus moet je als ouders extra maatregelen nemen om het voor kinderen veilig genoeg te maken. Je gaat mee, laat ze in afgeschermde omgevingen spelen, houdt in de gaten waar ze zijn als ze alleen mogen, geeft ze instructies of beperkingen, je gaat een keertje extra kijken, en je praat met ze over hoe ze moeten omgaan met lastige situaties. Als je die vergelijking steeds maakt, zul je ook natuurlijker omgaan met het geven van vrijheid: in stapjes, afhankelijk van het kind en je doet wat je kunt om je kind te beschermen als dat nodig is, maar ook niet langer dan nodig.

Daarnaast moeten ook volwassenen veiligheidsmaatregelen nemen (van omgaan met phishing tot het beveiligen van je computer), en die gelden natuurlijk ook voor kinderen.


Vanaf welke leeftijd kunnen ouders het best het gebruik van social media aanmoedigen? Moeten ze het vóór die tijd strikt verbieden?

Het aanmoedigen van sociale media is niet nodig; daar komt een kind vanzelf mee. Sterker nog, als je niet oplet, hebben ze zelf al allerlei accounts gemaakt zonder dat je het weet. Het is namelijk niet zo moeilijk om een formulier in te vullen. Het is dus wel belangrijk dat je op tijd met ze praat over het maken van accounts. Vertel wat ze wel en niet mogen van jou. Leg uit dat ze 13 jaar (en in sommige gevallen 16 jaar) moeten zijn om gebruik te mogen maken van social media en dat ze het voor die tijd altijd even samen met jou moeten doen. Zo kun je meekijken wat een bedrijf allemaal wil weten en of ze de privacyinstellingen goed aangepast hebben.

Volgens onze privacywetgeving mag een kind eigenlijk pas met 16 jaar helemaal zelfstandig (dus zonder toestemming van de ouders) een account maken. Je hebt als ouders dus alle recht om tegen je kind te zeggen dat je mee wilt kijken.


Jonge kinderen op YouTube: hoe kunnen ouders hen beschermen tegen gevaarlijke content? Is gebruik van de veilige modus genoeg, of kunnen ze beter alternatieve platformen gebruiken?

YouTube LogoOok hier geldt: kinderen onder de 13 mogen geen eigen YouTube-account hebben en je hebt een account nodig om de veilige instellingen te kunnen gebruiken. Daar is een uitzondering voor als het gaat om YouTube Kids. Dat is een aparte app (zie Playstore en Appstore) waar je als ouders een account in maakt. Dat is een prima alternatief voor hele kleintjes, hoewel het ook geen garantie is dat ze daar niets zien wat niet door de beugel kan, omdat de selectie van wat daar te zien is, automatisch door YouTube gemaakt wordt.

Daarnaast kan het zijn dat ze YouTube nodig hebben om zelf iets op te zoeken voor school of zo. Dan is de ‘beperkte modus’ een goed idee. Laat ze voorlopig surfen op jouw account en stel daar het account in op Nederlands en in beperkte modus. Als ze naar de middelbare school gaan, is het vroeg genoeg voor een eigen account.

Je moet altijd goed zoeken voordat je vindt hoe je alles veilig kunt instellen, maar het loont de moeite om dat bij YouTube even te doen. Begin bijvoorbeeld bij het privacy- en veiligheidscentrum van YouTube.

Voor het zoeken via Google geldt trouwens hetzelfde. Op dit moment vind je hier de nodige informatie: https://safety.google/families/.


Hoe balanceer je als ouder het respecteren van de privacy van je kind en het openlijk praten over internetgebruik en (mogelijke) online problemen?

Het is in de opvoeding altijd balanceren tussen vrijheid en bescherming. Ook omdat elke kind anders is en je moet meebewegen met hun ontwikkeling. Dat geldt ook online. Een kind te strak opvoeden, leidt vaker tot stiekem gedrag. En je kind te vrij laten, kan tot gevolg hebben dat hij of zij zich juist onveilig voelt.

Praten is altijd de beste weg, waarbij je maatregelen neemt die bij de leeftijd passen. Eén waarschuwing wil ik wel geven. Omdat je tegenwoordig via technische middelen een kind goed op afstand kunt volgen (tot en met toetsaanslagen aan toe), gebruiken ouders die manieren ook. Maar kinderen hebben een zekere mate van vrijheid (privacy) nodig om zich gezond te kunnen ontwikkelen. Ze hebben eigen vrije ruimte nodig om met vallen en opstaan zelf te leren wat werkt en wat niet. Dus: blijf balanceren, het hoort erbij. En denk niet dat je dit volledig kunt oplossen met technische controlemiddelen.


Zijn leeftijdsspecifieke apparaten een goede investering of is dat onnodige geldverspilling?

Jong Kind met TabletIk moet eerlijk zeggen dat ik niet heel erg thuis ben in al het aanbod van speciale kindercomputers. Daarnaast is het zo dat de makers van die kindercomputers een slechte naam hebben als het gaat om het omgaan met gebruikersgegevens. Ik denk dat je een gewone tablet zo kunt instellen dat hij ook veilig genoeg is voor jonge kinderen. Je moet er wel even voor gaan zitten, maar dat is niet erg: zo leer je ook het aanbod voor kinderen goed kennen.

Hetzelfde geldt voor gameconsoles: er is veel in te stellen voor ouderlijke controle. Ook hiervoor geldt dat je soms erg moet zoeken hoe het precies moet. Maar het loont de moeite. Dit geldt ook voor tv trouwens: de digitale tv-aanbieders geven je de mogelijkheid om 18+ materiaal te blokkeren. Dat moet je zeker doen.

Dus: het is even uitzoeken per apparaat, maar er kan veel. Om te voorkomen dat kinderen 18+ materiaal zien (seks, geweld enz.) zou ik dat zeker doen.

Tips:

  • Kijk voor ouderlijk toezicht voor games en apps eens op Kijkwijzer.nl.
  • Zet de in-app aankopen op het apparaat van je kind uit. Kijk hier hoe je dat doet.

Hoe kunnen ouders het best omgaan met nieuwe digitale hypes en apps zoals TikTok? Hoe blijf je het best op de hoogte?

Je blijft het beste op de hoogte door veel met andere ouders te praten, maar vooral ook met je eigen kinderen. Die hebben de hypes sneller in de gaten dan jij. Het is ook leuk om samen te ontdekken wat een nieuwe app te bieden heeft en hoe het werkt. Zo kun je tegelijkertijd samen door de privacyinstellingen gaan en de risico’s bespreken. Als je dan ook aandacht hebt voor de leuke kanten, kan een kind het zelfs prettig vinden dat je meekijkt en zal hij of zij jou ook sneller in vertrouwen nemen als er iets is.


Internetchallenges: Wat moet je er als ouder mee? Hoe voorkom je dat kinderen gevaarlijke keuzes maken omdat ze hun idolen online challenges hebben zien doen?

Jongen krijgt emmer met ijs over zich heenOnline challenges zijn een onderdeel van de online jeugdcultuur. Ze zijn er nou eenmaal, net als popsterren en vloggers. Het heeft geen zin om ‘tegen’ te zijn. Net zoals je niet ‘tegen’ slecht weer kunt zijn. Het antwoord is dus: probeer te begrijpen welke invloed ze hebben op je kind, zonder dat je meteen bang bent voor negatieve gevolgen. Je kind wordt al een tijdje door jou opgevoed, en zal ook heus geleerd hebben van zijn eigen internetervaringen. Ik bedoel: probeer met vertrouwen in je kind uit te gaan van de gedachte dat hij of zij niet meteen de verkeerde keuzes maakt.

Tegelijkertijd is groepsdruk een sterk mechanisme in de puberteit; daar moet je wel over praten. Probeer samen te bedenken hoe ze kunnen voorkomen dat ze iets doen wat ze eigenlijk niet willen. Probeer ook te praten over hoe ze kunnen handelen als ze zien dat anderen stomme dingen doen. Wie zou je kind in vertrouwen durven nemen op school? En weten ze waar ze online om hulp kunnen vragen als ze niet met jou willen praten? Help ze de betrouwbare wegen te vinden. Denk bij voorbeeld aan:


Meer vragen?

Wil je meer lezen over hoe je je kinderen kunt helpen een zo veilig en leuk mogelijk online leven te leiden? Neem dan vooral even een kijkje in de rest van ons ‘Kind en Jeugd’-dossier.

Wil je weten waar andere ouders vragen over hebben, of heb je zelf een vraag? Surf dan eens naar Mediaopvoeding.nl.

Hoofdauteur:

Meer artikelen uit het ‘Kind en jeugd’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen