Wat is stalkerware?

Persoon met smartphone wordt bekeken door ogen die uit buizen komen
Klik hier voor een samenvatting
Wat is stalkerware? Alles wat je moet weten in een notendop

Stalkerware is een app of software die kwaadwillenden gebruiken om hun doelwit stiekem te volgen. Het slachtoffer weet daar niets van, laat staan dat hij of zij daar toestemming voor heeft gegeven. Stalkerware is invasieve spionagesoftware waarmee de dader alle communicatie op afstand kan onderscheppen. Ook kan hij ermee door foto’s bladeren, video’s bekijken en locatiegegevens opvragen. Kortom, hij weet dan precies waar en wanneer zijn slachtoffer was en met wie hij of zij heeft gesproken.

Stalkerware komt meestal op smartphones of andere apparaten terecht doordat iemand in de directe omgeving van het slachtoffer toegang heeft tot het apparaat. Er zijn allerlei manieren om stalkerware te verwijderen of te ontregelen. Maar het is beter om ervoor te zorgen dat je iemand niet de kans geeft om het op je apparaten te installeren. Hoe? Met de onderstaande tips:

  1. Verlies je smartphone niet uit het oog.
  2. Download applicaties alleen uit betrouwbare bronnen.
  3. Pas op met verdachte berichten.
  4. Gebruik een sterk wachtwoord om je apparaten te beveiligen.

Wil je meer weten over de gevaren van stalkerware en wat het verschil is met spyware? De legaliteit of illegaliteit van deze software? Hoe je erachter komt of er mogelijk spionagesoftware op je smartphone staat? Of hoe je stalkerware van je apparaten verwijdert? Lees dan het hele artikel.

Hoe zou jij het vinden als je ex-partner na de break-up je voortdurend digitaal in de gaten houdt? Dat hij precies weet wat je tegen wie zegt, wanneer je waar bent geweest en door je privéfoto’s en video’s bladert? Verschrikkelijk toch? Begrijpelijk: niet alleen wordt je privacy ernstig aangetast, maar je voelt je wellicht ook niet langer veilig en op je gemak.

De software die de daders hiervoor gebruiken, noemen we stalkerware. Dat zijn applicaties om iemand stiekem mee te bespioneren. Dat komt helaas steeds vaker voor, zo blijkt uit onderzoek. En waarschijnlijk is dat slechts het spreekwoordelijke topje van de ijsberg: niet iedereen merkt dat zijn mobiele telefoon besmet is met deze malware.

Daarom staan we in dit artikel uitgebreid stil bij het fenomeen stalkerware. Allereerst gaan we dieper in op de vraag wat stalkerware precies is en hoe groot het probleem is. We geven tevens een antwoord op de vraag hoe stalkerware op je smartphone terecht komt en hoe je het verwijdert. Tot slot geven we enkele tips om ervoor te zorgen dat jij geen stalkerware op je mobiele telefoon of andere apparaten krijgt.

Wat is stalkerware?

Laptop met oogGoogle omschrijft stalkerware software als “code die persoonlijke of gevoelige gebruikersgegevens verzamelt en/of overdraagt via een apparaat zonder voldoende kennisgeving of toestemming van de eigenaar en geen permanente melding weergeeft dat dit gebeurt”. In gewoon Nederlands is stalkerware spionagesoftware om iemand in de gaten te houden, zonder zijn of haar medeweten.

In de praktijk zijn het vaak mannen die dergelijke software op het toestel van hun (voormalige) partner installeren om hem of haar te monitoren. Ze vertrouwen de persoon waarmee ze samen zijn niet voor de volle honderd procent. Of de relatie is op de klippen gelopen, wat de nodige wrok teweeg kan brengen bij een van de ex-geliefden. De drang om de ander minutieus te volgen is dan niet te onderdrukken. Anderen gebruiken stalkerware om het slachtoffer te intimideren en macht uit te oefenen.

Het gevaar van stalkerware

Stalkerware software is geniepige en invasieve surveillancesoftware. Daders kunnen er WhatsApp- en sms-berichten mee lezen, door jouw foto’s bladeren, je video’s bekijken en telefoonnummers van contactpersonen stelen. Stalkerware houdt ook continu locatiegegevens bij. Dat is nog niet alles. Er bestaan geavanceerde varianten waarmee de beheerder op afstand de microfoon kan inschakelen, en dus stilletjes kan meeluisteren met je telefoongesprekken.

Dat iemand je zonder je medeweten of toestemming voortdurend volgt of afluistert, is vanzelfsprekend een inbreuk op je privacy. Je hebt het recht om te gaan en staan waar je wilt, zonder dat iemand je op de voet volgt. De meeste slachtoffers voelen zich niet veilig als ze het idee hebben dat ze in de gaten worden gehouden.

Voor journalisten, activisten en dissidenten die in een land met een autoritair regime wonen, is stalkerware zelfs levensgevaarlijk. Als de overheid of inlichtingendiensten vermoeden dat ze ‘verboden’ informatie opzoeken en delen, kan het wel eens slecht met ze aflopen.

De Coalition Against Stalkerware is een internationale coalitie die zich inzet voor slachtoffers van stalkerware. Dergelijke applicaties zijn volgens deze groep levensgevaarlijk. “Stalkerware is een voorbeeld van hoe technologie misbruik kan vergemakkelijken, zoals toezicht op je partner, huiselijk geweld, intimidatie en meer”, schrijft het samenwerkingsverband op haar website. Mensen bewustmaken van en informeren over deze gevaren is dan ook een van de belangrijkste doelen van de organisatie.

Stalkerware versus spyware: wat is het verschil?

Stalkerware lijkt op het eerste oog als twee druppels water op spyware. In essentie is dat ook zo, maar er is een wezenlijk verschil tussen beide. Spyware is software die (al dan niet stiekem)  informatie verzamelt over een gebruiker. Deze data worden veelal gebruikt door beheerders van advertentienetwerken om gebruikersprofielen te maken. Met deze schat aan informatie bieden ze gerichte online advertenties aan, of verkopen ze de verzamelde informatie aan derde partijen.

Spyware heeft van oorsprong geen kwaadaardige of criminele bedoelingen. Dit in tegenstelling tot stalkerware, dat puur bedacht is om mensen in het grootste geheim nauwlettend te monitoren. Een jaloerse of gestoorde ex die op ieder moment van de dag weet waar je bent en je daarmee confronteert, is op zijn zachtst gezegd geen prettig idee. Een adverteerder die met spyware gebruikersgegevens verzamelt, zal je niet stalken. Dat is vaak wel het doel van iemand die stalkerware gebruikt.

Hoeveel mensen zijn het slachtoffer van stalkerware?

Hoeveel Nederlanders stalkerware op hun smartphone hebben staan, is onbekend. Dat komt omdat simpelweg niet iedereen het in de gaten heeft als er een dergelijke applicatie op zijn of haar smartphone is geïnstalleerd. Experts vermoeden dat alleen in ons land duizenden, zo niet tienduizenden mensen jaarlijks het slachtoffer worden van spionagesoftware.

Stalkerware wordt met de dag een groter probleem. Feit is dat het fenomeen wereldwijd in opmars is. Meer en meer non-profitorganisaties en cybersecuritybedrijven komen in aanraking met slachtoffers die hulp zoeken.

Eén daarvan is antivirusbedrijf Malwarebytes. In een interview met NBC News zegt directeur Marcin Kleczynski dat het gebruik van stalkerware na het uitbreken van de coronapandemie met 1.600 procent is toegenomen. Dat betekent dat miljoenen mannen en vrouwen voortdurend gemonitord worden, zonder dat ze het in de gaten hebben.

Is stalkerware illegaal?

Vrouwe Justitia die een zwaard vasthoudtDeze vraag is niet met een simpele ‘ja’ of ‘nee’ te beantwoorden. Google hanteert een programmabeleid voor ontwikkelaars. Daarin staat nadrukkelijk dat het verboden is om apps in de Google Play Store aan te bieden om iemand anders mee in de gaten te houden.

Het technologiebedrijf kent twee uitzonderingen op deze regel: apps die zijn ontworpen voor ouders om hun kinderen te monitoren, en apps voor ondernemers om hun bedrijfsprocessen in goede banen te leiden. Google heeft in oktober 2020 een aantal voorwaarden in het programmabeleid opgenomen waar apps die mensen controleren aan dienen te voldoen.

  • Applicaties mogen zich niet presenteren als een spionage-oplossing of als oplossing voor geheim toezicht.
  • Applicaties mogen geen trackinggedrag verbergen of verhullen of gebruikers proberen te misleiden over dergelijke functies.
  • Apps moeten gebruikers een permanente melding laten zien als de app actief is, evenals een uniek icoon waarmee de app duidelijk kan worden geïdentificeerd.
  • Apps en app-vermeldingen in de Play Store mogen geen middelen bieden om functies te activeren of toegankelijk te maken die deze voorwaarden schenden, zoals een link naar een ongeschikte APK die buiten de Play Store wordt gehost.
  • Ontwikkelaars zijn als enige verantwoordelijk voor het bepalen van de wettigheid van hun op locatie gerichte app. Apps waarvan wordt vastgesteld dat ze onwettig zijn, worden verwijderd.

Strafbaarheid van stalkerware in Nederland

Als je een applicatie of software gebruikt om iemand op afstand te volgen, is dat op zichzelf niet strafbaar in Nederland. Gebruik je locatiegegevens om deze persoon te stalken, intimideren of angst aan te jagen, dan is het natuurlijk een ander verhaal. Dan spreken we van cyberstalking of belaging. Als de rechtbank je daarvoor veroordeelt, riskeer je een gevangenisstraf van drie jaar, of een geldboete in de vierde categorie. Deze kan oplopen tot 22.500 euro.

Als je locatiegegevens op een illegale manier verkrijgt, bijvoorbeeld door een smartphone of computer te hacken, dan is er sprake van computervredebreuk en datadiefstal. Artikel 138ab in het Wetboek van Strafrecht bepaalt dat de rechter hiervoor een celstraf van vier jaar kan opleggen, of een boete in de vierde categorie. Dat hangt af van de manier waarop de dader aan deze informatie komt en wat hij ermee doet.

Verandering in aantocht

Het bespioneren van mensen is een verdienmodel voor app-ontwikkelaars. Volgens Eva Galperin, cybersecuritydirector bij de Electronic Frontier Foundation (EFF), schuilt daarin een gevaar, ook als ze met de beste bedoelingen op de markt worden gebracht. “Ontwikkelaars verkopen hun apps onder uiteenlopende namen en merken, of geven ze een andere skin. Maar in feite is het exact hetzelfde product”, vertelt ze tegen NBC News.

Het onderscheppen van digitale communicatie is een overtreding op federaal- en staatsniveau in de VS. Wetshandhaving is in de ogen van Galperin de enige manier om tegen stalkerware op te treden en te voorkomen dat het algemeen geaccepteerd wordt. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Ontwikkelaars van monitoringsapplicaties verweren zich door te zeggen dat de apps zijn ontwikkeld voor ouders met kinderen.

Er is echter verandering op komst. De Federal Trade Commission (FTC) gaf in december 2021 het bevel om een ‘stalkerware provider’ uit de bewakingssector te verbannen. Ook moet het bedrijf alle informatie verwijderen die het door de jaren heen heeft verzameld. Dit is mogelijk de eerste stap om de verkoop en promotie van stalkerware aan banden te leggen in de VS.

Zo belandt stalkerware op je smartphone

Stalkerware komen we voornamelijk tegen op mobiele apparaten als smartphones en tablets. Het is ook mogelijk om deze monitoringssoftware op laptops en desktops te installeren. Maar hoe komt deze spionagesoftware op deze apparaten terecht? In verreweg de meeste gevallen wordt de spionagesoftware handmatig erop gezet door iemand die fysiek toegang heeft tot de apparatuur van zijn slachtoffer. Als je bijvoorbeeld onder de douche staat of slaapt, heeft de dader alle kans om deze applicatie te installeren.

Stalkerware kan ook van afstand op een smartphone gezet worden. Als de stalker per sms of via WhatsApp een bericht met malafide link naar zijn slachtoffer stuurt en deze persoon daar op klikt, wordt de spionage-applicatie op het toestel geïnstalleerd. Via social engineering-tactieken wordt het slachtoffer met een smoes verleid om de software die achter de link schuilgaat te downloaden. Ze kunnen er zogenaamd een pakket mee traceren, of halen nieuwe ‘beveiligingsupdates’ binnen.

Er bestaat stalkerware voor zowel Android-telefoons als iPhones. Feit is dat smartphones met Googles besturingssysteem gevoeliger zijn voor spionagesoftware dan de mobiele telefoons van Apple. Dat komt omdat Google gebruikers de mogelijkheid biedt om ook buiten de Play Store om APK-bestanden te installeren. Uit veiligheidsoverwegingen staat Apple sideloading niet toe.

Hoe kom je erachter of je stalkerware op je smartphone hebt staan?

Stalkerware detecteren is makkelijker gezegd dan gedaan. Surveillancesoftware weet zich goed te verschuilen. Zo hebben dit soort programma’s precies in de gaten wanneer iemand een apparaat scant op virussen en andere malware. Stalkerware omzeilt bovendien veiligheidsmaatregelen als Play Protect of een antivirusprogramma door deze simpelweg uit te schakelen.

Zelf speuren naar verdachte applicaties op je smartphone klinkt als een goed idee, maar is geen garantie dat je ze ook daadwerkelijk zult aantreffen. Monitoringssoftware doet zich vaak voor als een programma waar je blind op vertrouwt, zoals een rekenmachine- of kalenderapplicatie. Soms camoufleert het zich als software-update.

Toch zijn er manieren om erachter te komen of je stalkerware op je smartphone of een ander apparaat hebt staan. De onderstaande scenario’s zijn mogelijk aanwijzingen dat er spionagesoftware op je apparatuur aanwezig is.

Aanwijzingen voor stalkerware op je telefoon

  • Het energieverbruik neemt toe: als je mobiele telefoon ineens warmer aanvoelt dan normaal, of de accu sneller leeg is dan je gewend bent, kan dat een signaal zijn dat je smartphone geïnfecteerd is met stalkerware.
  • Je smartphone gedraagt zich ineens vreemd: krijg je uit het niets vreemde meldingen te zien? Hapert het scherm, of zie je om de haverklap voor een fractie een zwart scherm? Mogelijk heeft er dan iemand een applicatie op geïnstalleerd die je activiteiten monitort.
  • Het duurt langer voordat je mobiele telefoon reageert: duurt het ineens langer voordat een applicatie opstart, een webpagina laadt of overgangsanimaties in beeld verschijnen? Stalkerware is hiervoor mogelijk verantwoordelijk.
  • Je hoort vreemde en onverklaarbare geluiden op de achtergrond als je iemand belt: mogelijk probeert iemand je gesprek af te luisteren. Dat is een aanwijzing dat er stalkerware op je mobiele telefoon staat.
  • Je verbruikt meer data: stalkerware verzamelt allerlei gegevens en stuurt deze data door naar de cyberstalker. Via je provider kun je nagaan of en op welke momenten je meer data verbruikt.
  • Een applicatie heeft allerlei permissies die hij niet nodig heeft: van privéfoto’s in de galerij bekijken tot telefoonnummers van je contactpersonen verzamelen. Stalkerware heeft toegang tot allerlei bestanden en informatiestromen op je smartphone. Soms is dat helemaal nergens voor nodig. Zo slaat het nergens op dat een calculator toegang nodig heeft tot je microfoon, camera of GPS-gegevens. Via het Privacy-tabblad in het instellingenmenu kun je nagaan welke applicaties welke permissies hebben, en deze eventueel intrekken.
  • Je ontvangt allerlei onverklaarbare meldingen van apps: als applicaties ineens om allerlei permissies vragen, is er vaak iets niet in de haak. Het kan betekenen dat er stalkerware op je smartphone staat.
  • Play Protect of antivirusapplicatie is uitgeschakeld: spionagesoftware probeert zich zo goed mogelijk te verbergen. Door deze beveiligingsmaatregelen uit te schakelen, is de kans op detectie een stuk kleiner. Open de Google Play Store, tik op je profielfoto rechts boven in de hoek en selecteer de optie Play Protect. Als deze is uitgeschakeld, zie je dat daar.

Zo verwijder of ontregel je stalkerware

Als je erachter komt dat je apparaat besmet is met stalkerware, dan wil je daar begrijpelijk zo snel mogelijk van af. Of in ieder geval de spionagesoftware onklaar maken. Hoe doe je dat? Dat kan op allerlei manieren.

  1. Installeer een antivirusprogramma.
  2. Start je smartphone opnieuw op.
  3. Voer regelmatig updates uit.
  4. Voer een factory reset uit.
  5. Koop nieuwe, schone apparatuur.

Vijf tips om stalkerware te ontregelen of te verwijderen

1. Installeer een antivirusprogramma

De makkelijkste manier is door een antivirusprogramma of AV-applicatie te installeren. Deze herkent virussen, wormen en andere vormen van malware. Deze programma’s weten ook raad met stalkerware. VPNGids.nl test voortdurend antivirusprogramma’s. De beste antivirusscanners van dit moment vind je dan ook vanzelfsprekend op onze site. Heb je geen zin om hiervoor te betalen? Wij hebben ook de beste gratis antivirusprogramma’s voor je op een rij gezet.

2. Start je smartphone opnieuw op

Soms is de oplossing om van stalkerware af te komen zeer eenvoudig. Dergelijke software kan alleen zijn werk doen als hij voortdurend op de achtergrond actief is. Je smartphone uitschakelen en opnieuw opstarten onderbreekt dit proces. Spionage-apps verzamelen dan niet langer je locatiegegevens en andere data.

Het is sowieso verstandig om regelmatig je telefoon opnieuw op te starten, bijvoorbeeld één keer in de week. Als je dat op vaste dagen of tijdstippen doet, dan wordt het routine en vergeet je het niet zo snel.

Voordat je een gat in de lucht springt, moeten we je optimisme over deze oplossing enigszins dempen. Door je mobiele telefoon te herstarten, schakel je de stalkerware enkel uit. Het staat nog altijd op je smartphone. Bovendien heeft degene die de spionage-app in de eerste plaats heeft geïnstalleerd het snel in de gaten als de software is uitgeschakeld. Er bestaat een kans dat hij deze op afstand weer kan inschakelen. Je telefoon opnieuw opstarten maakt dus niet per definitie een einde aan je problemen.

3. Voer regelmatig updates uit

Een andere eenvoudige oplossing om van stalkerware af te komen, is door simpelweg updates te installeren. In de meeste gevallen werkt de monitoringssoftware dan niet meer. Het is dan ook verstandig om updates uit te voeren zodra deze beschikbaar zijn. Zodra er een update voor je klaarstaat krijg je vanzelf een melding. Je kunt het ook handmatig controleren en uitvoeren. Deze optie vind je in het instellingenmenu van je smartphone.

4. Voer een factory reset uit

Om voor eens en altijd van stalkerware af te komen, kun je teruggaan naar de oorspronkelijke instellingen. Deze standaardinstellingen noemen we ook wel de fabrieksinstellingen. Hiervoor voer je een factory reset uit. Houd er rekening mee dat je al je bestanden en gegevens kwijt bent als je teruggaat naar de fabrieksinstellingen. Maak dus eerst een back-up van je belangrijkste bestanden.

Ook hier is enige voorzichtigheid geboden. Een factory reset werkt niet altijd. Soms is stalkerware zo hardnekkig dat zelfs teruggaan naar de fabrieksinstellingen niet werkt. Als de smartphonefabrikant bijvoorbeeld standaard dergelijke bloatware op het toestel installeert, kom je er met geen mogelijkheid van af. Het enige dat je dan kunt doen, is een nieuwe telefoon aanschaffen.

5. Koop nieuwe, schone apparatuur

Helpt geen van de bovenstaande tips? Dan is er nog één laatste redmiddel om van stalkerware af te komen: koop een nieuwe smartphone, tablet of computer. Het is een paardenmiddel en een peperdure oplossing, dat beseffen wij ons goed. Het is ook de enige manier waarop je honderd procent zeker weet dat een ander je niet langer stiekem kan volgen en bespioneren: de afluister- en spionagesoftware is immers niet op deze apparaten geïnstalleerd. Je begint dan weer met een schone lei.

Wachtwoorden veranderen

Als het met een van de bovenstaande tips lukt om stalkerware van je apparaat te verwijderen of te ontregelen, dan ben je er nog niet. Dit type apps verzamelt namelijk continu privacygevoelige en vertrouwelijke gegevens. Naast foto’s en video’s moet je denken aan inloggegevens zoals wachtwoorden. Als je wachtwoorden in de verkeerde handen belanden, dan heb je een levensgroot probleem.

Zodra de spionagesoftware van je smartphone of ander apparaat is verwijderd, is het verstandig om alle wachtwoorden van je online accounts te wijzigen. Dat geldt in het bijzonder als je hetzelfde wachtwoord voor meerdere diensten gebruikt. Kies dan meteen voor een sterk wachtwoord. Kun je deze niet bedenken of onthouden? Vertrouw dan op een wachtwoordmanager als 1Password, LastPass of Bitwarden.

Vergeet ook niet om de pincode van je telefoon te veranderen. Mocht iemand opnieuw proberen om stalkerware op je smartphone te zetten, dan heeft hij (fysieke) toegang nodig tot je mobiel. Als hij er niet in kan, dan kan hij ook geen stalkerware installeren.

Zo voorkom je dat iemand stalkerware installeert

Voorkomen is beter dan genezen. In plaats van stalkerware van je mobiele telefoon of een ander apparaat te verwijderen, is het slimmer om de infectie tegen te gaan. Hoe doe je dat? Hoe zorg je ervoor dat spionageprogramma’s geen kans krijgen om zich op jouw apparaten te nestelen? Wij hebben een aantal tips op een rij gezet.

  1. Verlies je smartphone niet uit het oog.
  2. Download applicaties alleen uit betrouwbare bronnen.
  3. Pas op met verdachte berichten.
  4. Gebruik een sterk wachtwoord om je apparaten te beveiligen.

Vier tips om te voorkomen dat iemand stalkerware installeert

1. Verlies je smartphone niet uit het oog

In de meeste gevallen komt stalkerware op een smartphone of computer terecht doordat iemand directe toegang heeft tot het apparaat. Het installeren van afluister- en spionageprogramma’s duurt vaak slechts enkele minuten. Een moment van onachtzaamheid is voor de dader al meer dan genoeg om toe te slaan.

Houd je smartphone dus continu in de gaten. Zit hij in je broekzak, tas of rugzak? Of ligt hij misschien ergens voor het oprapen, zoals op je bureau? Een mobiele telefoon is compact en neem je overal mee naartoe. Dat geldt niet voor een desktopcomputer. Mocht je de ruimte waar deze staat verlaten, vergeet dan niet de computer te vergrendelen. Een cyberstalker kan dan niet zomaar monitoringssoftware installeren.

2. Download applicaties alleen uit veilige bronnen

Beperk je tot de officiële kanalen van Google en Apple om applicaties te installeren. Beide techbedrijven investeren veel tijd, geld en energie in de beveiliging van de Play Store en App Store.

De app-winkels hebben ieder meer dan twee miljoen applicaties in hun assortiment. Ben je dan verzekerd dat er geen stalkerware of andere malware tussen staat? Helaas niet. Dat komt omdat dergelijke apps die aan specifieke voorwaarden voldoen zijn toegestaan.

De kans om malware of een Potentially Harmful Application (PHA) op je smartphone te krijgen, is bijzonder klein. Dit komt omdat Google en Apple tal van beveiligingsmaatregelen hebben geïmplementeerd. Bij iPhones is het onmogelijk om apps buiten de App Store om te installeren. Google biedt zijn gebruikers meer flexibiliteit door sideloading wel toe te staan.

3. Pas op met verdachte berichten

Ontvang je een WhatsApp-bericht of sms’je met het verzoek om een app te downloaden? Dan kun je er gif op innemen dat iemand je probeert te overtuigen om stalkerware of andere malware op je smartphone te installeren. Daarvoor gebruiken de afzenders uiteenlopende smoezen. De ene keer bieden ze de mogelijkheid om een pakketje te traceren, de andere keer om je voicemail te beluisteren. Of misschien heb je zogenaamd recht op teruggave van de Belastingdienst, of riskeer je een boete als je niet snel bepaalde software installeert.

Wil je er zeker van zijn dat je geen surveillance-applicaties op deze manier binnenhaalt? Download en installeer nooit een app of bestand als je de afzender niet kent. Dit klinkt als een eenvoudige vuistregel, maar door spoofing zijn valse berichten soms bijna niet van echt te onderscheiden. Met speciale hard- en software vervalsen oplichters de naam en contactgegevens van een instantie. Ook maken ze steeds minder spel- en schrijffouten, waardoor ze minder vaak door de mand vallen.

De beste manier om nepberichten er tussenuit te vissen, is door te kijken naar de URL. Een koeriersbedrijf als PostNL zal in geen honderd jaar een domeinnaam als post-nl.com/track.me/trace&-378994/ of iets vergelijkbaars gebruiken. Als je een dergelijk webadres ziet, moeten er direct alarmbellen afgaan. Druk niet op de link en verwijder direct het bericht.

Voorbeeld van een SMS-bericht met een malafide link waarbij de link is afgeschermd

4. Gebruik een sterk wachtwoord om je apparaten te beveiligen

Ons leven speelt zich steeds vaker online af. Toch neemt een grote groep Nederlanders de beveiliging van hun apparaten niet serieus genoeg. Uit een enquête van Kaspersky onder bijna 8.500 mensen in 13 Europese landen, blijkt dat slechts 48 procent van de consumenten de moeite neemt om hun smartphone te beveiligen met een pincode. In Nederland ligt dat percentage met 50,3 procent een fractie hoger. Dat betekent dat ongeveer de helft van de mensen met een onbeveiligde telefoon rondloopt.

Daarmee maken we het stalkers wel erg gemakkelijk om mobiele telefoons met stalkerware te infecteren. Een pincode, veegpatroon, wachtwoord, vingerafdruk, gezichtsprofiel of irisscan houdt hen buiten de deur en bespaart je een hoop ellende. Bij Windows en macOS is het verplicht om een wachtwoord in te stellen.

Voor extra veiligheid gebruik je tweefactorauthenticatie (2FA), bijvoorbeeld met een Yubikey. Ook je Google-account, iCloud-account en diverse online betaaldiensten kun je met 2FA van een extra beveiligingslaag voorzien. Stalkerware installeren en slachtoffers bespioneren is dan vrijwel onmogelijk.

Conclusie: neem stalkerware serieus

Stalkerware is invasieve spionagesoftware die het leven van mensen kan ruïneren. Het schendt in ernstige mate je privacy en is een regelrechte inbreuk op je veiligheidsgevoel. Voor privacyvoorvechters en mensenrechtenactivisten die actief zijn in landen met een autoritair regime, is dergelijke software zelfs levensgevaarlijk.

Het is dan ook zeer verontrustend dat ieder jaar (tien)duizenden Nederlanders het slachtoffer worden van dit soort surveillancetools. We moeten dan ook niet lichtzinnig omspringen met stalkerware, of denken dat het wel ‘los zal lopen’.

Vermoed je dat er stalkerware op je mobiele telefoon of computer staat? Neem dan contact op met SafetyNed. Deze organisatie biedt hulp aan slachtoffers van spionagesoftware en traint professionals om gedupeerden te helpen hun digitale privacy en veiligheid weer terug te winnen.

Wat is stalkerware? | Veelgestelde vragen

Hieronder hebben we een aantal vragen over stalkerware op een rij gezet. Staat jouw vraag er niet tussen? Laat dan een reactie achter, dan zullen we hem alsnog proberen te beantwoorden.

Stalkerware is software waarmee bijvoorbeeld een jaloerse ex zijn voormalige partner nauwlettend in de gaten houdt. Eigenlijk is het niets meer dan spionage- en surveillancesoftware. Met deze tool is het kinderlijk eenvoudig om locatiegegevens te verzamelen, berichten te lezen, door foto’s te bladeren en zelfs telefoongesprekken af te luisteren. Stalkerware is niet alleen een regelrechte inbreuk op je privacy, maar tevens een aanslag op je veiligheidsgevoel.

Wil je weten hoe stalkerware op je smartphone belandt en hoe je er vanaf komt? Lees dan het hele artikel. We geven tevens antwoord op de vraag of het legaal is of niet en waaraan je kunt zien of je smartphone geïnfecteerd is met stalkerware.

Spyware is oorspronkelijk bedacht en ontwikkeld om gebruikersdata te verzamelen. Adverteerders gebruiken deze informatie om gebruikersprofielen te maken en advertenties zo gericht mogelijk aan te bieden. De ontwikkelaars en gebruikers van spyware laten zich niet drijven door criminele motieven. Stalkerware daarentegen is puur bedacht om nietsvermoedende slachtoffers in de gaten te houden.

In beginsel is het niet verboden om softwareprogramma’s of applicaties te gebruiken om iemand op de voet te volgen. Sterker nog, ontwikkelaars verdedigen zich door te zeggen dat ze met de beste bedoelingen deze monitoringstools ontwikkelen.

Gebruikt iemand stalkerware om een slachtoffer te stalken, intimideren of angst aan te jagen? Dan is het natuurlijk een ander verhaal. Dan is er sprake van cyberstalking of belaging. De rechtbank kan iemand die zich daar schuldig aan maakt veroordelen tot een gevangenisstraf van drie jaar, of een geldboete in de vierde categorie.

Er zijn een aantal manieren om stalkerware van je smartphone of computer te verwijderen, of in ieder geval ervoor te zorgen dat het niet langer persoonlijke gegevens verzamelt.

  1. Installeer een antivirusprogramma.
  2. Start je smartphone opnieuw op.
  3. Voer regelmatig updates uit.
  4. Voer een factory reset uit.
  5. Koop nieuwe, schone apparatuur.

De laatste optie is het meest verregaande middel om van stalkerware af te komen. Het is ook de enige methode om er zeker van te zijn dat je er vanaf bent.

Voorkomen is beter dan genezen. Met de onderstaande tips zorg je ervoor dat een ander niet eens de kans krijgt om stalkerware op je apparaten te installeren.

  1. Verlies je smartphone niet uit het oog.
  2. Download applicaties alleen uit betrouwbare bronnen.
  3. Pas op met verdachte berichten.
  4. Gebruik een sterk wachtwoord om je apparaten te beveiligen.
Techredacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. Meer over Anton.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen