Privacyrisico’s van TikTok – Wat slaat deze app over jou op?

Vrouw neemt een selfie naast een smartphone met het TikTok logo en een profiel-symbool met een waarschuwingsdriehoek
Klik hier voor een samenvatting van dit artikel
De privacyrisico's van TikTok: een korte samenvatting

TikTok is een erg invasieve app. De dienst verzamelt veel gegevens van je, slaat deze op en deelt ze eenvoudig met derde partijen.

Aangezien TikTok een Chinese app is, zijn er zorgen over hoeveel gegevens de Chinese overheid kan inzien. TikTok wordt door enorm veel mensen wereldwijd gebruikt, en met name door kinderen en jongeren. Dat TikTok zoveel informatie over je heeft, is dus extra kwalijk.

Gelukkig kun je een aantal zaken aanpassen in de privacyinstellingen om de app een tikje veiliger te maken.

Wil je weten wat je precies kunt doen, wat TikTok allemaal van je weet en waarom de app zo’n groot veiligheidsrisico vormt? Lees dan het volledige artikel.

De sociale media-app TikTok is wereldwijd enorm populair. Het platform is vooral gericht op jongeren en groeide in korte tijd uit tot een van de meest gebruikte sociale media. Toch krijgt TikTok veel kritiek, vooral vanwege de gebrekkige privacyregels en het verslavende effect dat de app heeft. In allerlei landen, waaronder in Nederland, is TikTok meerdere malen voor de rechter gedaagd vanwege privacyschending. Onder andere van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) kreeg het bedrijf boetes opgelegd.

Er zijn steeds meer aanwijzingen dat TikTok een erg invasieve applicatie is die een substantieel privacyrisico vormt, en dat de datavergaring bij TikTok veel verder gaat dan bij bijvoorbeeld Facebook of Instagram. En dat terwijl Facebook en Instagram al bedrijven zijn die behoorlijk onder vuur hebben gelegen voor de manier waarop ze met privacy van gebruikers omgaan.

Kan je deze populaire app wel veilig gebruiken? En wat zijn precies de risico’s voor je privacy? We bespreken het in dit artikel.

Wat is TikTok?

TikTok is een Chinese app van techbedrijf ByteDance, waarop gebruikers video’s kunnen maken en delen. Vaak zijn dit korte filmpjes van ongeveer 15 seconden. Je kunt verschillende effecten en stickers aan de filmpjes toevoegen. Op TikTok zijn vooral video’s van mensen die dansen, zingen of playbacken populair, maar de inhoud van filmpjes kan enorm variëren.

TikTok maakt gebruik van kunstmatige intelligentie om content aan te raden aan gebruikers. Zo krijg je continu nieuwe inhoud te zien op basis van de video’s die je hebt bekeken.

Dat het platform enorm populair is, blijkt wel uit de statistieken. In het derde kwartaal van 2021 bereikte TikTok een miljard gebruikers wereldwijd. Ook op Google Trends is er een sterke interesse in TikTok te zien. In de weergave hieronder zie je de groeiende wereldwijde interesse in TikTok op basis van het aantal searches in Google.

TikTok onderwerp op Google Trends

De piek in zoekinteresse in september 2019 zou verklaard kunnen worden doordat uit onderzoek toen bleek dat er op grote schaal censuur ten gunste van de Chinese regering plaatsvond op TikTok. De protesten in Hongkong werden toen zwaar gecensureerd op het medium, waarschijnlijk in een poging de demonstranten geen podium te geven. Dit werd later nog bevestigd door The Guardian.

Als TikTok echt een substantieel privacyrisico vormt, en daar lijkt het wel op, dan is het wijdverbreide gebruik van de app een grote bron van zorgen.

Let op: de app Likee is vergelijkbaar met TikTok, maar deze app is erg gevaarlijk, vooral voor kinderen. We raden dan ook aan om Likee direct te verwijderen.

Zorgen over de privacy van TikTok

TikTok staat niet bekend als een privacyvriendelijk platform. Door de jaren heen hebben meerdere privacywaakhonden aan de bel getrokken over de gebrekkige privacy van TikTok. Dit gebeurde nog in juli 2022, toen TikTok een nieuw privacybeleid wilde invoeren. Dit werd op het laatste moment stopgezet, omdat het nieuwe beleid in strijd zou zijn met de AVG. TikTok wilde onder meer persoonsgegevens gebruiken om gerichte advertenties te sturen zonder dat gebruikers hiermee konden instemmen. Zoals gezegd was dit niet de eerste keer dat het platform op de vingers werd getikt. Het bedrijf is – ook in Nederland – meermaals voor de rechter gedaagd. We zetten de belangrijkste privacyzorgen over TikTok op een rijtje.

Schrik je hiervan en wil je graag van TikTok af? Lees dan ons stappenplan over hoe je je TikTok-account verwijdert.

Invloed van de Chinese regering

TikTok is eigendom van de Chinese ontwikkelaar ByteDance. Om die reden gaan er uiteraard vragen op over de rol die de Chinese regering speelt achter de schermen bij het bedrijf, net zoals Huawei de laatste jaren onder een vergrootglas is komen te liggen. In het Chinese politieke systeem heeft de regering meer invloed bij (technologie)bedrijven dan in westerse landen het geval is. Het risico daarbij is dat de Chinese regering data van gebruikers kan verzamelen – en dat hoogstwaarschijnlijk ook doet. Recent ontdekte Forbes dat driehonderd medewerkers van TikTok en het moederbedrijf ByteDance in het verleden voor Chinese staatsmedia hebben gewerkt. Sommigen van hen zouden nog steeds voor staatsmedia werken. TikTok lijkt dus niet volledig onafhankelijk van de Chinese overheid te zijn.

Ook andere landen zoals de VS proberen regelmatig data te verkrijgen via techbedrijven. Het verschil met China is dat er in westerse landen onafhankelijke privacywaakhonden zijn. Bovendien zijn er verschillende wetten van kracht om de invloed van de regering in te perken, terwijl wetten in China juist de macht van de regering vergroten.

Hackersgroep Anonymous plaatste in 2020 een video op YouTube waarin de groep TikTok ‘Chinese spyware‘ noemt en oproept om de app zo snel mogelijk te verwijderen. Recenter deed een commissaris van de FCC (Federal Communications Commission), een onafhankelijk overheidsorgaan in de VS, hetzelfde. Commissaris Brendan Carr riep op om de app uit mobiele appstores te verwijderen.

Browsertrackers en datacollectie

Via cookies en andere trackers verzamelt TikTok informatie over je, ook als je (nog) geen account hebt en alleen de website bezoekt. Verschillende CEO’s van grote platforms waarschuwden voor de fingerprinting-technieken die TikTok gebruikt. Dit omvat het volgen van welke gebruikers video’s kijken en delen op de app en de website. TikTok houdt dus bij via welke weg je de content op het platform bekijkt. Volgens ByteDance gebruikt het bedrijf deze technologie om kwaadaardig browsergedrag te herkennen. Het feit dat TikTok deze gegevens over je bijhoudt, is erg zorgwekkend. We leggen verderop in dit artikel uit welke informatie het platform precies over je verzamelt.

Schending van privacy kinderen

De privacyschendingen van TikTok zijn extra kwalijk gezien het feit dat vooral kinderen actief zijn op het platform. Vanwege zorgen over de privacy van kinderen op TikTok, startte de Autoriteit Persoonsgegevens een uitgebreid onderzoek naar de app. Resultaat hiervan was een boete van 750.000 euro in 2021 wegens het schenden van de privacy van jonge kinderen. Het was voor kinderen vaak niet duidelijk welke informatie TikTok over hen verzamelt, mede door het feit dat de privacyverklaring niet in het Nederlands beschikbaar was.

Privacybeleid TikTok: welke gegevens verzamelt het platform?

TikTok verzamelt standaard veel gegevens over gebruikersactiviteiten. Het platform deelt deze gegevens met derden, zoals onder andere zakelijke partners, dienstverleners en adverteerders. Volgens het privacybeleid van het bedrijf verzamelt TikTok de volgende informatie:

Soort informatie dat TikTok verzameltOmvat
ProfielinformatieGeboortedatum, gebruikersnaam, e-mailadres, telefoonnummer, wachtwoord, profielfoto, bio.
GebruikerscontentFoto’s, video’s, audio-opnamen, livestreams, opmerkingen (metadata zoals wie de content maakte, wanneer en waar)*. TikTok verzamelt ook content van het klembord van je apparaat als je content kopieert, plakt of deelt van/naar TikTok.
Directe berichtenInhoud van directe berichten, deelnemers aan de communicatie, tijdstip van verzenden, ontvangen en gelezen berichten.
ContactenBij het importeren van je contacten: informatie uit het telefoonboek van je apparaat, je sociale media contacten.
AankoopinformatieTransactie- en aankoopgeschiedenis, betaalkaartinformatie, andere betalingsgegevens van PayPal.
Enquêtes en promotiesInformaties uit enquêtes, promoties, wedstrijden, marketingcampagnes of evenementen waaraan je deelneemt.
SupportinformatieAls je contact opneemt met TikTok verzamelt het bedrijf: bewijs van identiteit of leeftijd, feedback over je gebruik van TikToks diensten, informatie over mogelijke schendingen van beleid.
Technische informatieModel apparaat, besturingssysteem, toetsaanslagpatronen of -ritmes, IP-adres, systeemtaal, dienst-gerelateerde, diagnostische en prestatiegegevens (crashrapporten, prestatielogs), apparaat-ID, gebruikers-ID.
LocatieGeschatte locatie op basis van technische informatie zoals SIM-kaart en IP-adres, met toestemming ook GPS-gegevens.
GebruiksinformatieHoe lang en hoe vaak je TikTok gebruikt, zoekgeschiedenis, instellingen, informatie over content die je bekijkt, hoe je omgaat met andere gebruikers.
Kenmerken en eigenschappen van contentDetails van je video- en audio-opnamen, zoals objecten en landschappen, aanwezigheid of locatie van een gezicht of andere lichaamsdelen binnen een beeld, tekst van gesproken woorden.
Afgeleide informatieLeeftijdscategorie, geslacht, interesses.
CookiesTikTok verzamelt informatie uit cookies en andere trackingtechnologieën.
Advertenties, meting- en gegevenspartnersMobiele identificatoren, gehashte e-mailadressen, gebeurtenisinformatie van andere websites of apps.
Informatie van platforms van derde partijenAls je je aanmeldt voor TikTok met behulp van bijvoorbeeld Facebook of Google, verzamelt TikTok informatie van deze platforms, zoals je e-mailadres, gebruikers-ID en openbaar profiel.
IntegratiepartnersBij communicatie met diensten van derde partijen die TikTok Developer Tools integreren, ontvangt TikTok hier informatie van.
AnderenInformatie die andere gebruikers of individuen over jou verstrekken, zoals vermeldingen in content, directe berichten, klachten of feedback van anderen, of als anderen jouw contactgegevens invullen bij ‘Vrienden zoeken’.

*Deze data verzamelt TikTok ongeacht of je de gemaakte content opslaat of uploadt.

TikTok weet dus erg veel over je. Naast je e-mailadres, telefoonnummer en geboortedatum, weet de app welke content je maakt – zelfs als je deze niet uploadt of opslaat. Ook kan het platform informatie van andere sociale media zoals Facebook verzamelen. Daarnaast kan TikTok gegevens van het klembord van je telefoon inzien.

Je locatie, je contacten en berichten die je naar anderen stuurt, zijn ook beschikbaar voor TikTok. Bovendien kan het bedrijf al deze gegevens eenvoudig delen met derden.

Privacy-opties TikTok

Ook in de standaard privacyinstellingen is er bij TikTok nog ruimte voor verbeteringen. Zo staat bij aanmelding je profiel standaard op openbaar. Gelukkig kun je een aantal instellingen wijzigingen. Dit kan in het menu ‘Privacy’. Hier kom je door op de homepage op het profiel-icoontje in de rechterbenedenhoek te klikken, en vervolgens op de drie lijnen in de rechterbovenhoek. Kies vervolgens ‘Instellingen en privacy‘, en dan ‘Privacy‘.

TikTok menu "Instellingen en privacy" waarbij de optie "Privacy" is uitgelicht

In deze instellingen kun je je account op privé zetten en uitschakelen dat TikTok je account aan anderen aanbeveelt of je contacten en Facebook-vrienden synchroniseert. Als je deze opties hebt ingeschakeld, slaat het platform extra gegevens over je op, waaronder je telefoonnummer, Facebook-informatie, contacten of internetactiviteiten. Om dit te voorkomen raden we je aan de instellingen te veranderen. Ook kun je opties voor gerichte advertenties aanpassen.

Daarnaast kun je bij TikTok nog instellingen wijzigen die ervoor zorgen dat andere gebruikers minder gegevens over jou krijgen. Let hierbij wel op dat dit niet verandert welke data het platform van je opslaat – dit heeft alleen invloed op jouw privacy richting andere gebruikers. Je kunt onder meer aanpassen welke gebruikers gegevens over jou zien of met je kunnen communiceren. Je kiest of anderen je video’s kunnen downloaden, delen of hierop kunnen reageren. Ook bepaal je wie jou kan taggen, rechtstreekse berichten mag sturen of wie je volglijst ziet.

Hoewel je dus wel een aantal instellingen kunt wijzigen, zijn de standaardinstellingen van TikTok niet privacyvriendelijk.

Andere dreigingen op TikTok

Naast de bovengenoemde problemen omtrent TikTok, is er ook dreiging vanuit andere hoek. Er zitten honderden miljoenen gebruikers op TikTok, en niet elke gebruiker heeft goede bedoelingen. Gecombineerd met het feit dat er vooral veel kinderen actief zijn op de app, brengt dit additionele gevaren met zich mee. Denk daarbij onder meer aan online pesten en intimidatie.

Op TikTok bestaat bijvoorbeeld het risico op grooming. Grooming is een vorm van kinderlokken, waarbij een volwassene digitaal contact legt met een kind, met de intentie om dat kind te ontmoeten. Dit resulteert doorgaans in seksueel misbruik of kinderpornografisch beeldmateriaal.

Tot slot zijn er ook nog de nodige fraudeurs en oplichters actief op TikTok, waardoor er onder meer het risico op identiteitsfraude bestaat. Ben je bezorgd over de risico’s waaraan je kind op TikTok wordt blootgesteld? Neem een kijkje in ons Kind en jeugd-dossier voor tips over hoe je je kind online veilig houdt.

Conclusie: de privacyrisico’s van TikTok

TikTok schendt je privacy op allerlei gebieden. Aangezien verschillende instanties hierover aan de bel hebben getrokken, en meerdere mensen de app als spyware beschouwen, raden we het gebruik van TikTok af.

Helaas zijn het vooral kinderen en jongeren die de app gebruiken. Zij zien niet altijd de risico’s en gevaren in van platforms die niet goed met je privacy omgaan. Hierdoor is het extra belangrijk om de privacyrisico’s van TikTok te blijven aankaarten. Ben je benieuwd hoe andere sociale media met je data omgaan? We hebben de privacy van een aantal platformen onder de loep genomen:

De privacyrisico's van TikTok: veelgestelde vragen

Heb je nog een vraag over de dataverzameling van TikTok? Bekijk de veelgestelde vragen hieronder en klik op een vraag om het antwoord te zien.

TikTok is een erg invasieve app. Het platform is meerdere malen aangeduid als spyware. TikTok slaat erg veel gegevens over je op, en heeft toegang tot veel persoonsgegevens en andere gegevens op je telefoon. Gezien het bedrijf afkomstig is uit China, loop je het gevaar dat TikTok de gegevens met de Chinese overheid deelt.

Daarnaast zijn er ook andere risico’s aan het gebruik van de app, zoals verslavingen, identiteitsfraude en grooming. Lees het volledige artikel over de privacyrisico’s van TikTok voor meer informatie.

TikTok heeft toegang tot erg veel persoonlijke gegevens, en kan deze eenvoudig delen met andere partijen. Je data worden onder meer ingezet om je gerichte advertenties te sturen en om jou een zo persoonlijk mogelijke ervaring op het platform te geven. Hier zitten allerlei risico’s aan. Lees ons artikel over de privacy van TikTok voor meer informatie.

Veel kinderen en jongeren gebruiken TikTok. Hun privacy ligt in handen van het platform, wat geen goed teken is. Gelukkig kun je een aantal maatregelen nemen om de veiligheid van je kind op het platform te vergroten. Je leest het in ons artikel over de veiligheid van TikTok voor kinderen.

Ja, je kunt een aantal instellingen in de app wijzigen waardoor het bedrijf minder informatie over je verzamelt. Zo zet je je account op privé in plaats van de standaardinstellingen ‘openbaar’. Ook kun je uitzetten dat TikTok je account aan anderen aanbeveelt, en dat het je contacten of Facebookvrienden synchroniseert. Zo maak je TikTok iets veiliger. Toch zijn er nog erg veel privacyrisico’s aan het gebruik van de app verbonden.

Auteur
Techredacteur
Auteur
Cybersecurity analist
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen