QR-code fraude: wat is het en hoe voorkom je het?

Twee personen met smartphones scannen nep QR-code die aan een vishaak hangt voor een computer
Wat doe je bij QR-code fraude?
In het kort: QR-code fraude herkennen

Bij ‘Quick Response (QR)’-code fraude belazeren criminelen je met valse QR-codes. Wanneer je de code scant, kunnen zij stiekem je bankrekening leegplunderen. De beste manier om je hiertegen de wapenen is op je onderbuikgevoel vertrouwen. Mocht je toch slachtoffer worden, zijn er enkele stappen die je kunt zetten:

  • Bel direct je bank en bevries je rekening (tijdelijk).
  • Doe aangifte bij de politie.
  • Meld het frauduleuze account aan de website, webshop of het social mediaplatform.

Meer weten over QR-code fraude en wil je real life voorbeelden zien? Lees dan snel verder.

QR-code fraude lijkt steeds populairder te worden onder criminelen. Door te zorgen dat jij een nep QR-code scant kunnen de criminelen bij jouw gegevens. De slachtoffers van dit type scam zijn vaak grote sommen geld kwijt. Hoog tijd dat we ons goed informeren over deze vorm van oplichting. Wat is een QR-code precies, wat zijn de trucs van deze criminelen en hoe kun je je tegen deze oplichterij wapenen?

Wat is een QR-code?

Smartphone met daarop een QR-code en een vraagtekenEen QR-code is een soort streepjescode die je gemakkelijk met je mobiele apparaat kunt uitlezen. QR staat hier voor Quick Response, omdat het scannen erg snel gaat. Je ziet QR-codes tegenwoordig overal, op reclamefolders, tijdschriften, visitekaartjes, en nog veel meer.

Op de meeste smartphones staat standaard een QR-code app die de codes uit kan lezen. Door met deze app de QR-code te scannen kun je bijvoorbeeld direct een site met meer uitleg openen.

Vaak worden QR-codes voor het gemak gebruikt, omdat je op deze wijze snel een website kan openen en niet een ingewikkelde URL hoeft over te typen. Denk maar aan die keren dat je gemakkelijk een drankje kon bestellen op een terras via een QR-code.

Hoe werkt QR-code fraude?

Er zijn verschillende manieren waarop criminelen QR-codes inzetten om mensen te belazeren. Hieronder kun je lezen over twee veelgebruikte trucs van (cyber)criminelen om nietsvermoedende burgers geld afhandig te maken via een QR-code.

De parkeerautomaat babbeltruc

Parkeerkaartmachine voor parkeerkaartjesBij dit type QR-code fraude maakt de crimineel op straat contact met zijn slachtoffer. Middels een babbeltruc probeert hij het slachtoffer ervan te overtuigen om een QR-code op zijn telefoon te scannen. Dit is geen gewone QR-code, want door deze scan kan de crimineel vervolgens in de mobiele bankomgeving van zijn slachtoffer. Hier kan hij of zij vervolgens geld overmaken naar eigen bankrekeningen of bankrekeningen van zogenaamde katvangers.

Nu denk je misschien dat je nooit zomaar een QR-code bij iemand zou scannen, maar de gewiekste criminelen komen met een goed verhaal. Zo waren er criminelen actief in Rotterdam en Den Haag die mensen vroegen om te helpen, omdat ze alleen contant geld hadden en de parkeerautomaat dit niet accepteerde. Ze vroegen mensen 5 euro over te maken middels een simpele QR-code scan, en gaven hen vervolgens 5 euro cash. De behulpzame burgers waren daarna soms duizenden euro’s lichter.

De Marktplaats-methode

QR-code fraude vindt niet alleen op straat plaats. Het is ook een probleem waar aanbieders op websites als Marktplaats mee te maken krijgen. Criminelen reageren dan enthousiast op iets dat je te koop aanbiedt. Ze zeggen het graag van je te willen kopen voor de vraagprijs. Het enige wat ze vragen is dat je een QR-code scant, zodat ze zeker weten dat ze het geld naar het goede rekeningnummer overmaken. Maar zodra je dit doet is er niet veel meer van je bankrekening over.

Eerder was er een vergelijkbare truc populair waarbij je 1 eurocent moest overmaken om zo je bankrekening te controleren. Doe dit nooit! Veel websites als Marktplaats hebben een eigen systeem zoals gelijk-oversteken. Hierbij verloopt de transactie via de website en hoef je niemand jouw bankgegevens te geven. Hoewel ook deze methode misbruikt kan worden, is de kans een heel stuk kleiner.

Hoe wapen ik me tegen QR-code fraude

Na het lezen van dit artikel zal je niet zomaar meer een QR-code van een vreemde scannen. Je bewust zijn van het risico is de eerste stap om je te wapenen tegen cybercriminelen. Hieronder nog wat andere tips om te voorkomen dat je slachtoffer wordt van QR-code fraude.

Onderbuikgevoel

Het klinkt misschien simpel, maar ga af op je onderbuikgevoel als het om QR-codes gaat. Wanneer iemand je op straat aanspreekt en vraagt een QR-code te scannen, dan weet je nu dat dit mogelijk gevaarlijk is. Criminelen zijn er heel goed in om in te spelen op je behulpzaamheid en zullen vaak ook doen alsof er enige haast achter zit, zodat je geen tijd hebt om lang na te denken. Voel je niet schuldig om gewoon weg te lopen als je het niet vertrouwt .

Mocht je twijfelen aan de echtheid van een QR-code op bijvoorbeeld een flyer, dan is het in de regel ook verstandiger om de code niet te scannen. Het is misschien minder snel, maar je kunt altijd handmatig naar de genoemde website gaan om meer informatie te krijgen. Dit is ideaal wanneer je het niet vertrouwt.

Toch slachtoffer van QR-code fraude?

Mocht je ondanks deze tips toch slachtoffer worden van een dergelijke truc, bel dan direct je bank om je rekening tijdelijk te bevriezen. Verder is het altijd verstandig om aangifte te doen bij de politie. Het zal niet altijd gemakkelijk zijn om te achterhalen wie de daders zijn, aangezien deze criminelen er vaak alles aan doen om anoniem te blijven. Toch is aangifte doen belangrijk, omdat de politie op deze manier beter de schaal van het probleem in kaart kan brengen.

Mocht je op een site of app op deze manier benaderd worden, maak dan ook altijd een melding van het desbetreffende account. Zo kan de website het account blokkeren en voorkomen dat anderen ook slachtoffer worden.

Zoals deepfakes ooit zijn ontwikkeld voor ons vermaak, zijn QR-codes ooit ontwikkeld voor ons gemak. Soms pakt dit echter negatief uit en is de lange weg de veiligere weg.

QR-code fraude: veelgestelde vragen

Zoek je een kort antwoord op je vraag? Kijk dan in onze FAQ. Klik op de vraag om het antwoord te zien.

QR staat voor ‘Quick Response’. Het is een soort streepjescode die je gemakkelijk met je mobiele apparaat kunt scannen. Zo bezoek je bijvoorbeeld websites zonder de hele URL over te hoeven typen.

(Cyber)criminelen maken handig gebruik van dit gemak. Lees hoe je QR-code fraude herkent en wat je moet doen als je slachtoffer bent geworden.

Bij QR-code fraude laat een crimineel je een valse QR-code scannen. Jij denkt dat je de persoon, op bijvoorbeeld Marktplaats, een cent overmaakt, terwijl de oplichter toegang krijgt tot je online bankomgeving.

Wanneer je slachtoffer bent van digitale oplichting, zoals QR-code fraude, zijn er enkele stappen die je kunt zetten:

  • Bel direct je bank en bevries tijdelijk je rekening.
  • Doe aangifte bij de politie.
  • Meld het frauduleuze account aan de website, webshop of het social mediaplatform.
Techredacteur
Tove is al een aantal jaar actief bij VPNgids als techredacteur. Haar doel is om belangrijke informatie over veilig internetten en privacy voor iedereen beschikbaar en begrijpelijk te maken. Mensen kunnen zich beter wapenen tegen cybercriminaliteit en internetcensuur wanneer ze weten waar het over gaat. Meer over Tove.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen