Identiteitsfraude ID kaart wordt door laptop getrokken

Wat is identiteitsfraude en hoe voorkom je het?

Laatst bijgewerkt: 7 december 2018
Leestijd: 10 minuten, 32 seconden

Phishing poging identiteitsfraudeWat als iemand zich plotseling voordoet als jou? Je hoort het steeds vaker, iemands gegevens zijn buitgemaakt en worden gebruikt voor criminele activiteiten. Volgens de meest recente gegevens wordt in Nederland 500 keer per dag aangifte gedaan van identiteitsfraude (NRC, 2016). Het gebeurt dus duizenden keren per week, met alle gevolgen van dien. Zo kun je veel geld verliezen of kom je ten onrechte bekend te staan als oplichter.

Maar wat is identiteitsfraude nou eigenlijk? Hoe komen criminelen aan jouw persoonlijke gegevens, en kun je het voorkomen? In dit artikel lees je hoe je je adequaat kunt beveiligen tegen identiteitsfraude.


Wat is identiteitsfraude?

Identiteitsfraude omvat niet simpelweg het stelen van persoonsgegevens er zijn veel manieren waarop deze vorm van criminaliteit plaatsvindt. De ene variant is ook veel schadelijker dan de andere. Er zijn globaal 3 soorten identiteitsfraude:

Criminelen vervalsen hun eigen identiteit

Bij vervalsing van de eigen identiteit gaat het om wijzigingen aan de eigen persoonsgegevens van de dader. Hierbij kun je denken aan het veranderen van de geboortedatum op het paspoort. Dit is een relatief onschuldige variant van identiteitsfraude waarbij anderen mensen weinig schade oplopen.

Criminelen creëren een geheel nieuwe valse identiteit

Deze vorm van identiteitsfraude komt het meest voor op het internet. Hierbij creëert de dader een nep-account op social media of een website zoals Marktplaats. Het gaat hier dus om een volledig nieuwe identiteit, niet om een van iemand anders gestolen ID. Met deze nep-account doet de dader zich voor als iemand anders, om zo ongestraft mensen te kunnen oplichten. Wanneer er aangifte wordt gedaan wordt enkel vervolging ingesteld op de niet bestaande identiteit. Vaak komen criminelen zo ongestraft weg met hun fraude.

Criminelen misbruiken de gegevens van iemand anders

Identiteitsdiefstal wil zeggen dat iemand jouw persoonlijke gegevens heeft gestolen. Vervolgens probeert de crimineel zich op een geloofwaardige manier als jou voor te doen. Hiermee probeert hij slachtoffers op te lichten onder jouw naam. Of sterker nog, diegene kan jouzelf oplichten. Soms kan een crimineel toegang krijgen tot jouw computersysteem en/of diensten op het internet. Hierbij kunnen jouw betaalgegevens worden buitgemaakt. Dit is de meest gevaarlijke vorm van identiteitsdiefstal, omdat je hier substantiële financiële schade bij kan oplopen. Of erger, je kunt zelfs een strafblad of gevangenisstraf krijgen voor iets dat je niet hebt gedaan.


Hoe komen criminelen aan jouw persoonlijke gegevens?

Er zijn veel manieren waarop criminelen aan jouw persoonlijke gegevens kunnen komen. Hieronder lees je over de 3 meest voorkomende manieren van identiteitsfraude.

Per ongeluk weggeven van persoonsgegevens

De eerste manier is het per ongeluk weggeven van jouw gegevens. Hierbij kun je denken aan gegevens die je weggooit en worden gevonden tussen het afval. Maar het kan ook op heel andere wijze per ongeluk worden overhandigd. Zo worden gevoelige gegevens ook op social media gedeeld. Zo posten mensen op Facebook hun rijbewijs bij het behalen hiervan. Dit is niet verstandig, want op je rijbewijs staat gevoelige informatie waar anderen misbruik van kunnen maken.

Het misleiden van slachtoffers om gegevens te overhandigen

De tweede manier is het misleiden van slachtoffers. Criminelen misleiden hun slachtoffers en ontfutselen de persoonsgegevens van het slachtoffer. Hierbij proberen de daders op overtuigende wijze het slachtoffer vrijwillig persoonlijke gegevens te laten overhandigen. Dit gebeurt bijvoorbeeld op Marktplaats. Criminelen bieden dan zeer gewenste producten aan. Vervolgens vragen ze het slachtoffer om hun persoonsgegevens te overhandigen, dit doen zij om zogenaamd te verifiëren of het slachtoffer is wie hij/zij zegt te zijn. In werkelijkheid hebben de criminelen nu jouw betaalgegevens, hiermee kunnen zij vervolgens illegale activiteiten verrichten. Ditzelfde principe wordt gebruikt op vacaturesites. Een crimineel plaatst een nepvacature en vraagt sollicitanten om hun persoonlijke gegevens te overhandigen.

Hacker achter LaptopMaar het misleiden van mensen om gegevens te overhandigen gebeurt ook op grote schaal door middel van e-mails. Dit wordt ook wel phishing genoemd. Hierbij worden e-mails verspreid met daarin linkjes naar nagebouwde websites die bijna niet van echt te onderscheiden zijn. Vaak moet je dan je gegevens invullen. Deze worden dan verstuurd naar de criminelen. De daders kunnen vervolgens misbruik maken van deze gevoelige informatie.

Het stelen van gegevens door te hacken

De derde manier is het stelen van gegevens. Hierbij gaat het vaak om hackers die toegang forceren tot jouw persoonlijke gegevens. Hierbij hacken ze bijvoorbeeld je computer en krijgen toegang tot al jouw accounts en bestanden. Maar criminelen kunnen ook op het internet jouw gegevens stelen. Dan hacken ze jouw account van een website. In uitzonderlijke gevallen slagen criminelen er zelfs in een volledige website/Cloud-dienst te hacken. Daarbij kunnen ook jouw gegevens worden buitgemaakt.

Hackers kunnen je gegevens ook stelen door jouw internetverkeer te onderscheppen. Dit worden MITM-attacks genoemd. Er zijn veel manieren waarop dit kan gebeuren. Het kan op je thuisnetwerk gebeuren of op de verbinding tussen jouw internetprovider en een website, maar de meest voorkomende manier is via een publieke wifi. Voorbeelden van publieke wifi’s zijn de netwerken in het treinstation, centrum van jouw stad of het vliegveld. Hackers kunnen dan een nep-wifinetwerk opzetten, dat lijkt heel erg op het échte netwerk, maar als je hiermee verbindt kunnen zij al jouw internetverkeer monitoren. Hierbij kun je gemakkelijk gevoelige informatie prijsgeven.


Tips om identiteitsfraude te voorkomen

Nu je weet wat identiteitsfraude is en hoe het in zijn werk gaat is het natuurlijk goed om te weten hoe je het kunt voorkomen. Hierna zullen we een aantal praktische tips geven om ID-fraude te voorkomen.

Maak verstandig gebruik van het internet

ID KaartDe meest eenvoudige en snelle manier om identiteitsfraude te voorkomen is door verstandig gebruik van het internet. Plaats nooit fraudegevoelige persoonsgegevens op social media. Deel ook geen identiteitsgegevens via Marktplaats. Mocht de verkoper dit toch persé willen, streep dan je Burger Service Nummer (zoals hier rechts) door. Verder vragen sommige frauduleuze websites om een controlebetaling. Dit is een betaling van 1 eurocent naar een bepaald rekeningnummer. Doe dit niet want hiermee bemachtigen ze jouw rekeningnummer en volledige naam.

Zoals eerder beschreven in dit artikel kunnen criminelen jouw gegevens ook stelen door je internetverkeer te onderscheppen. Je kunt dit voorkomen met een Virtual Private Network (VPN). Een VPN versleutelt al jouw internetverkeer, hierdoor kunnen criminelen die deze gegevens onderscheppen er helemaal niks mee. Ze zouden dan eerst deze versleuteling moeten decoderen. Dit is praktisch onmogelijk. Hierdoor kun je met een VPN veilig verbinden met elk publiek netwerk. Wil jij het onderscheppen van je internetverkeer voorkomen? Bekijk dan onze beste VPN-aanbieders van dit moment.

Beveilig al jouw accounts met sterke wachtwoorden

De tweede manier is het beveiligen van jouw accounts op al je apparaten. We raden je aan veel verschillende unieke wachtwoorden te gebruiken. Natuurlijk is het lastig om al deze wachtwoorden te onthouden, maar er zijn tegenwoordig veel programma’s waarmee je jouw wachtwoorden kunt beheren. Dit soort applicaties heten passwordmanagers. Wil jij je wachtwoorden veilig beheren, bekijk dan de beste passwordmanagers.

Veilig omgaan met gevoelige informatie

De derde manier om fraude te voorkomen is door veilig om te gaan met jouw apparaten en gevoelige informatie. Het is dus verstandig om gegevens te wissen van apparaten die je niet meer gebruikt of gaat verkopen. Mocht je jouw computer delen, dan raden we je aan gevoelige informatie versleuteld op te slaan op deze computer (zodat alleen jij erbij kan).

Deel geen persoonsgegevens met derden

De vierde manier om identiteitsfraude te voorkomen is door nooit persoonsgegevens te delen met derden (over de telefoon). Soms worden persoonsgegevens gestolen via de telefoon. Dit gaat als volgt in zijn werk. Criminelen bellen mensen op en zeggen dat ze bellen namens de bank. Vervolgens vragen ze om het bankrekeningnummer van jouw betaalpas. Als je deze geeft gebruiken ze dit rekeningnummer om allerlei dingen te kopen terwijl jij ervoor moet betalen. Het advies is duidelijk. Geef nooit je betaalgegevens via de telefoon, je echte bank zou dit nooit via de telefoon vragen.


Hoe weet je of jouw identiteit gestolen is?

Er zijn verschillende signalen waaraan je kunt merken dat jouw identiteit gestolen is. Het is zaak om zo snel mogelijk vast te stellen of identiteitsdiefstal heeft plaatsgevonden. Elk uur dat je geen actie onderneemt kan het je veel financiële schade opleveren. Hieronder geven we je een aantal signalen die erop duiden dat jouw identiteit is buitgemaakt door criminelen.

Onbekende rekeningen

Een van de meest zorgwekkende en alarmerende signalen is het ontvangen van rekeningen van producten die jij niet hebt aangeschaft. Dit duidt erop dat jouw betaalgegevens gestolen zijn en dat iemand anders in jouw naam producten koopt. Hetzelfde geldt voor bankafschriften die je niet herkent. Ook dan heeft een crimineel jouw betaalgegevens bemachtigd.

Onbekende leveringen

Een tweede signaal is het ontvangen van een leveringsbevestiging van een product dat jij niet hebt besteld. Dit betekent dat iemand met jouw email of betaalgegevens een product heeft gekocht.

Ongewone accountactiviteit

Een derde signaal is het ontvangen van e-mails met de melding van ongewone activiteit op een van jouw accounts. Het kan zo zijn dat je een email ontvangt met daarin de melding dat jouw accountgegevens zijn gewijzigd. Mocht dit het geval zijn zonder dat jij dit hebt gedaan dan duidt dit erop dat iemand anders toegang heeft tot jouw account.

Signalen op social media

Het vierde signaal is van toepassing op social media. Wanneer jouw social-media-account is gehackt kan dit grote invloed hebben op jouw sociale netwerk. Hierbij kun je denken aan accounts op Facebook, Twitter, Instagram of Snapchat. Het zal je maar overkomen, dat je ineens door een familielid of vriend(in) wordt benaderd met de boodschap dat je rare berichten plaatst op Facebook. Dit is een duidelijk signaal dat je social-media-account is gehackt. Maar er zijn meer signalen waar je op moet letten op social media. Zo is het zorgwekkend als je op social media wordt beticht van oplichterspraktijken. Dit kan betekenen dat iemand valselijk onder jouw naam slachtoffers oplicht.


Wat moet je doen als je identiteit is gestolen?

Daar sta je dan bij de kassa van de supermarkt. Wat blijkt, je pinpas werkt ineens niet meer. Deze is geblokkeerd doordat je te veel geld hebt uitgegeven op een dag, en dat terwijl je zelf nog niks hebt gekocht. Hoe kan dat nou? Waarschijnlijk ben je slachtoffer geworden van identiteitsfraude en hebben criminelen jouw betaalgegevens misbruikt. Hierboven beschreven we wat de signalen zijn van identiteitsdiefstal, maar wat moet je doen als blijkt dat je daadwerkelijk slachtoffer bent geworden? Het is belangrijk om snel te handelen. Het is dus essentieel dat je snel de gepaste stappen onderneemt. Als je het idee hebt dat er iets mis is onderneem dan de volgende stappen:

Bankrekeningen blokkeren

Als jouw betalingsgegevens zijn gestolen moet je meteen jouw rekeningen blokkeren (mocht dit nog niet gedaan zijn door jouw bank). Hiermee voorkom je dat criminelen uitgaven kunnen doen met jouw betaalgegevens. Vervolgens moet je contact opnemen met je bank en vragen naar de gepaste vervolgstappen.

Account terugkrijgen

Als er sprake is van identiteitsdiefstal op het internet is het belangrijk dat je snel inlogt op jouw account en het wachtwoord verandert. Mocht je zelf niet meer kunnen inloggen op jouw account, neem dan meteen contact op met de klantenservice van de betreffende online dienst. Leg hen uit dat je account is gestolen en vraag hoe je jouw account terug kunt krijgen.

Aangifte doen

Politie logoAls je jouw accounts en rekeningen hebt veiliggesteld is het van belang dat je aangifte doet bij de politie. Ga naar de politie en geef aan wat er is gebeurd en dat jij identiteitsfraude vermoedt. Het is hierbij belangrijk dat je probeert zoveel mogelijk bewijs te verzamelen zodat de politie een goed beeld heeft van wat er speelt. Wellicht kunnen de daders op deze manier opgespoord en berecht worden.

Contact opnemen met incassobureaus

Sommige criminelen zorgen ervoor dat je ook financieel in de problemen komt. Je kunt dan ineens opgebeld worden door incassobureau’s terwijl je zelf niemand iets verschuldigd bent. Mocht dit het geval zijn, dan moet je proberen in contact te komen met de betrokken incassobureaus. Vertel dat er sprake is van identiteitsfraude en wat de mogelijkheden zijn om de problemen op te lossen. In sommige gevallen zijn de incassobureaus erg coulant en wordt er samen gezocht naar een passende oplossing.


Conclusie

Wat is identiteitsfraude en wat kun je ertegen doen? De drie meest voorkomende manieren van identiteitsfraude zijn: het veranderen van de eigen persoonsgegevens, het creëren van een nieuwe identiteit of het stelen van de persoonsgegevens van een ander. Verder weet je nu wat de signalen zijn waar je op moet letten, zodat jij op tijd kunt reageren bij identiteitsdiefstal. Tot slot is aandacht besteed aan de maatregelen die je moet nemen als jij het slachtoffer bent van identiteitsfraude. Hopelijk heb je nu een beter beeld van identiteitsfraude en de maatregelen die jij kan nemen om dit te voorkomen.

Hoofdauteur:

Meer artikelen uit het ‘Cybercrime’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen

Op zoek naar een VPN?

Bekijk ons overzicht met de meest betrouwbare, snelle en veilige VPN-services.
Uitgebreid getest door experts.

Bekijk welke VPN het beste bij je past