Sleepwet: oplossingen om zelf je privacy te beschermen

Sleepwet Oog Logo
Klik hier voor de samenvatting van het artikel
Sleepwet: zo bewaar jij je privacy

De Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017, beter bekend als de ‘Sleepwet’, wordt door veel mensen gezien als een bedreiging van hun privacy. Met de wet, die in 2018 is ingegaan, hebben inlichtingendiensten extra bevoegdheden gekregen om grootschalig communicatie van burgers af te tappen. Het gaat dan ook om data van groepen onschuldige burgers. Wil jij je privacy beschermen en deze vorm van overheidssurveillance omzeilen?

Het gebruik van een VPN is een eenvoudige en doeltreffende oplossing om je privacy op het internet te beschermen. Wanneer je verbinding maakt met een VPN, wordt al je dataverkeer via een beveiligde verbinding verstuurd. Hierdoor kunnen overheden en hackers je communicatie niet onderscheppen.

We raden NordVPN aan. Deze gebruiksvriendelijke VPN-provider staat bekend om zijn geavanceerde beveiligingsopties.

Wil je meer weten over het beschermen van je privacy? Lees dan de rest van dit artikel.

Op 1 mei 2018 is de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 volledig in werking getreden na een raadgevend referendum van 21 maart 2018. De wet, ook wel ‘sleepwet’ of ‘sleepnetwet’ genoemd in de volksmond, was sinds september 2017 al deels in werking getreden in Nederland. De wet behelst dat de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD), later ‘de Nederlandse geheime diensten’, een ‘sleepnet’ mogen trekken bij het monitoren en analyseren van communicatiestromen. Waar aftappen en het onderscheppen van data voorheen alleen zéér gericht plaatsvond – bijvoorbeeld het aftappen van een enkele telefoon van een verdachte – mogen de inlichtingendiensten nu in theorie complete woonwijken monitoren met de intentie de communicatie van één verdacht persoon te identificeren. Voor Nederlanders die zich zorgen maken om hun privacy zijn er echter enkele makkelijke methoden om de privacy te beschermen en het internetverkeer af te schermen voor nieuwsgierige ogen.

Legale manieren om overheidssurveillance te omzeilen

Er zijn verschillende manieren waarop burgers een barrière op kunnen werpen tegen deze vorm van overheidssurveillance. In de volgende secties lees je hoe je anoniem kunt surfen op internet, en hoe veilig en effectief de verschillende methoden zijn met het oog op de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

Veilig internetten met een VPN: helpt een VPN tegen de sleepwet?

VPN voor anoniem internetHet gebruik van een VPN (Virtual Private Network) is volgens velen de meest eenvoudige en effectieve oplossing om je privacy op het internet te beschermen. Een VPN stelt je namelijk in staat je internetverkeer te beveiligen, te versleutelen en grotendeels te anonimiseren. Door verbinding te maken met een VPN wordt al het dataverkeer via een beveiligde verbinding verstuurd. Hierdoor kunnen overheden en hackers je communicatie niet langer onderscheppen.

Betrouwbare VPN-aanbieders

Hieronder hebben we drie betrouwbare VPN-aanbieders uitgelicht die goed scoren op het gebied van privacy en databescherming. Mocht je bezorgd zijn over de sleepwet, dan is dit dus mogelijk een goed moment om een VPN uit te proberen. Alle drie de VPN-aanbieders hieronder geven je een 30 dagen niet-goed-geld-terug-garantie, zodat je deze VPN’s zonder risico eens kan testen.

Betrouwbare optie 1: NordVPN

NordVPN staat met name bekend om de geavanceerde beveiligingsopties. Daarnaast is het fijn dat je met maar liefst zes verschillende apparaten tegelijk gebruik kunt maken van één abonnement. Zo bescherm je dus gemakkelijk meerdere computers, tablets en smartphones.

NordVPN heeft verder erg mooie, gebruiksvriendelijke apps voor Windows, Mac, iPhone en Android. Met deze apps maak je eenvoudig verbinding met een beveiligde NordVPN-server, en vanaf dat moment wordt al je internetverkeer versleuteld. Je merkt hier zelf eigenlijk niets van, maar door de encryptie is jouw data beschermd tegen de nieuwsgierige ogen van inlichtingendiensten en internetcriminelen.

NordVPN
Actie:
Tijdelijk €2.80 per maand bij een 2-jarig abonnement
Vanaf
€2.80
9.3
  • Uitstekend beveiligd en uitgebreid servernetwerk
  • Mooie en elegante applicatie
  • Geen logs
Bezoek NordVPN

Betrouwbare optie 2: ExpressVPN

ExpressVPN is een grote aanbieder met meer dan 3.000 servers wereldwijd. ExpressVPN is niet de goedkoopste VPN-dienst, maar staat er wel om bekend premium kwaliteit te bieden in combinatie met veel extra opties. Bekijk ook de volledige ExpressVPN review.

Met ExpressVPN kun je veilig en anoniem internetten, downloaden en streamen. Externe partijken kunnen bovendien niet langer jouw dataverkeer onderscheppen. Daarnaast staat één abonnement het gebruik op vijf apparaten tegelijkertijd toe. Om ExpressVPN uit te proberen kun je de website bezoeken. Op alle pakketten bieden zij een 30 dagen niet-goed-geld-terug-garantie.

ExpressVPN
Onze keuze
Onze keuze
Actie:
Drie maanden cadeau bij een jaarabonnement
Vanaf
€5.47
9.5
  • Erg makkelijk te gebruiken VPN
  • Perfect voor anoniem surfen, downloaden en streamen (o.a. Netflix)
  • 3000+ servers in 94 landen
Bezoek ExpressVPN

Betrouwbare optie 3: Surfshark

Surfshark heeft goede VPN-applicaties voor alle apparaten en besturingssystemen (Windows, Mac, iOS, Android, Linux). Deze scherp geprijsde VPN heeft snelle servers staan in Nederland, maar ook daarbuiten. In onze eigen tests hebben we Surfshark ervaren als een zeer gebruiksvriendelijke VPN die bovendien geen logs bijhoudt van jouw internetsessies. Dus Surfshark heeft geen informatie te overhandingen als er overheidsinstanties komen aankloppen voor een logboek van jouw internetgebruik. Deze informatie wordt namelijk niet opgeslagen. Je bent als gebruiker dus gegarandeerd van een veilige, anonieme internetverbinding.

Daarbij komt dat je met het hele gezin gebruik kunt maken van een enkel abonnement, want je mag met meerdere apparaten tegelijk verbonden zijn. Lees eventueel ook de volledige Surfshark review.

Surfshark
Actie:
Veilig en anoniem online voor maar €2,12 per maand
Vanaf
€2.12
9.0
  • Zeer gebruiksvriendelijk met Netflix en torrents werkend
  • 30 dagen geld-terug-garantie. No questions asked!
  • Goedkoop en veel extra opties
Bezoek Surfshark

Hoe werkt een VPN nu precies?

Wellicht vraag je je af hoe dat dan precies werkt, zo’n VPN. Het is erg eenvoudig. Zo gebruik je een VPN in de praktijk:

  • Sluit een abonnement af bij een betrouwbare VPN-provider. Hiermee krijg je toegang tot het servernetwerk van de desbetreffende VPN-provider.
  • Download de VPN-software op al je apparatuur die verbonden is met internet (computer, tablet, smartphone etc.).
  • Maak snel en simpel verbinding met een van de vele servers van de VPN-provider. Meestal hebben providers servers staan over de hele wereld waar jij uit mag kiezen. Verbinden is een kwestie van enkele simpele klikken.
  • De VPN leidt jouw internetverkeer om via de server waarmee je verbindt. Er wordt als het ware een veilige tunnel gecreëerd op het internet waardoor al jouw data loopt. Daarbij zorgt de VPN-software ervoor dat de data versleuteld wordt middels sterke encryptieprotocollen. Hierdoor kunnen bijvoorbeeld hakcers of overheden jouw data niet meer onderscheppen.
  • Je bent nu verbonden bent met het internet via de VPN-server en jouw eigen IP-adres is verborgen. Je neemt namelijk het IP-adres van de VPN-server aan. Het IP-adres kan worden gezien als een digitale identificatiecode waarmee jij herkend kunt worden. In principe is het een digitale vingerafdruk op het internet. Maar door een VPN te gebruiken, zal niemand nog jouw IP-adres kunnen registreren. Men ziet slechts het nietszeggende IP-adres van de VPN-server.

Versleutelde VPN Verbinding

Waarom het gebruik van een VPN mogelijk verstandig is

Een VPN heeft vele voordelen, maar het waarborgen van de privacy en het anonimiseren van het internetverkeer zijn met het oog op de sleepwet het belangrijkst. Verder merk je eigenlijk weinig van het feit dat je verbonden bent met een VPN. De applicatie draait op de achtergrond en jij kunt gewoon (anoniem en veilig) gebruikmaken van het internet.

Goede VPN-providers houden geen administratie (logs) bij over wat hun klanten doen op het internet via de VPN-verbinding. Dit is namelijk het product wat deze VPN-providers leveren: anoniem internet, zonder sporen achter te laten. Mocht er een overheidsorganisatie aankloppen bij de provider met het verzoek om informatie over het internetgedrag van bepaalde klanten, dan kan deze de informatie niet overhandigen. De VPN-provider heeft deze informatie immers simpelweg niet geregistreerd.

De meeste goede VPN-aanbieders vragen een kleine maandelijkse bijdrage om gebruik te maken van hun beveiligde servernetwerk. Als je voor langere tijd een abonnement afsluit, krijg je vaak wel korting. Het is belangrijk om een VPN-aanbieder te kiezen die geen gebruikerslogs bijhoudt. Dit betekent dat er nergens wordt geregistreerd wat jij op het internet doet op het moment dat je verbonden bent via hun VPN-servers.

Naast betaalde VPN’s zijn er ook gratis VPN-diensten. Deze kennen de nodige beperkingen en restricties, maar zijn mogelijk wel interessant als je een VPN wilt uitproberen.

Wanneer je een VPN zou moeten gebruiken

In dictaturen zorgt het gebruik van een VPN er bijvoorbeeld voor dat kritische journalisten en activisten veilig informatie kunnen versturen en ontvangen. Door de versleuteling kan het regime de communicatie niet meer onderscheppen en aflezen. En zelfs als ze dat wel zou lukken, dan nog is een journalist of activist niet meer te traceren middels het IP-adres. Dit adres wijst namelijk naar de VPN-server in plaats van zijn persoonlijke computer. Tegenstanders van de regering, voorvechters van het vrije woord, kritische journalisten en klokkenluiders gebruiken een VPN dus om anoniem te blijven en zo hun veiligheid te waarborgen.

Veilig internetten met de Tor-browser (enigszins effectief tegen de sleepwet)

TOR voor anoniem internettenTor (The Onion Router) biedt gebruikers een internetbrowser die in veel opzichten te vergelijken is met browsers als Firefox, Chrome of Safari. Maar in tegenstelling tot ‘normale’ internetbrowsers biedt Tor haar gebruikers een beveiligde en versleutelde verbinding, en daarmee een zekere mate van anonimiteit. Tor maakt gebruik van een wereldwijd netwerk van duizenden servers. Als je surft met de Tor-browser wordt jouw internetverkeer als het ware versnipperd en gecodeerd over dit grote netwerk van servers verstuurd.

Mocht iemand jouw data onderscheppen, dan valt er door de versleuteling en versnippering moeilijk een coherent geheel van te maken. Ook kan men in principe niet achterhalen wie de data verstuurd heeft.

Toch is de beveiliging van het Tor-netwerk en de Tor-browser al meermaals gekraakt door onder andere internationale veiligheidsdiensten. Dit is bijvoorbeeld gebeurd om netwerken van zedendelinquenten op het dark web op te rollen. En ook al is dit een nobel doel, het betekent dus wel dat Tor enkele beveiligingslekken kent.

Werking Tor The Onion Router

Tor gebruiken als beveiliging tegen de sleepwet

Kijken we naar de sleepwet, dan zijn de mogelijkheden van Tor ook enigszins gelimiteerd. Niet al het dataverkeer loopt namelijk via de browser. Denk bijvoorbeeld aan Skype of WhatsApp, of de Gmail-applicatie op je smartphone. Het dataverkeer via deze apps loopt niet via de browser en wordt dus ook niet beveiligd middels Tor.

Het is bovendien belangrijk om te weten dat Tor (in tegenstelling tot normale browsers) heel gemakkelijk toegang verschaft tot het dark web. Dit is het ongereguleerde deel van het internet, waar je bijvoorbeeld illegale online marktplaatsen kunt vinden. Ook door de grote hoeveelheid malware die er circuleert, is het voor doorsnee internetgebruikers wellicht wijzer het dark web te vermijden.

Wil je toch meer weten over het installeren van Tor? Lees dan ons volledige artikel: Hoe installeer ik TOR?

De incognitomodus van de browser (niet effectief)

Het is ook mogelijk om de incognitomodus van je browser in te schakelen. Dit zorgt ervoor dat er in de geschiedenis van je telefoon, tablet of computer niet wordt bijgehouden welke websites je bezoekt. De incognitomodus gebruiken biedt echter geen enkele protectie tegen afluisterpraktijken. Jouw anonimiteit wordt niet gewaarborgd en je bent als gebruiker in principe voor iedereen herkenbaar aan de hand van je IP-adres. Het gebruik van de incognitomodus doet hier niets aan af. Mensen die zich zorgen maken over de sleepwet hebben hier dus niets aan.

Een proxyserver (niet effectief)

Sommige mensen gebruiken een proxyserver om anoniem te internetten. Net als bij een VPN maak je bij een proxyserver gebruik van een externe server. Je neemt hierdoor het IP-adres van deze server aan. De sites die jij bezoekt zien dus het IP-adres van de proxyserver en niet jouw eigen IP-adres. Het grote verschil met een VPN is dat een proxyverbinding in principe niet beveiligd en versleuteld is. Je communicatie is dus veel makkelijker af te tappen dan bij een VPN. Daarom kan een proxyverbinding eigenlijk worden gezien als een lichte versie van een VPN, waarbij je dus ook enkele veiligheids- en anonimiteitsgaranties mist. Voor de sleepwet is een proxyserver daarom geen geschikte manier om je anonimiteit te waarborgen.

Anoniem Internet Proxy Verbinding

Belangrijkste punten van de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten

De belangrijkste punten van de sleepwet zijn als volgt:

  • Er zijn geen beperkingen omtrent welke apparatuur gehackt mag worden door de inlichtingendiensten (denk aan smartphones, computers, televisies etc.).
  • Het wordt mogelijk een DNA-databank aan te leggen met daarin de gegevens van iedereen in Nederland.
  • Inlichtingendiensten uit het buitenland kunnen de onderschepte informatie ook in handen krijgen. Onderschepte informatie mag uitgewisseld worden, ook zonder dat er een nauwkeurige analyse plaatsvindt van welke data er precies gedeeld wordt.
  • Onderschepte informatie mag drie jaar worden bewaard.

Evaluatie sleepwet

In april 2021 is er een evaluatierapport uitgebracht. Hieruit kwam naar voren dat de kabelinterceptie, waar burgers zich het meeste druk over maakten, in de afgelopen twee jaar niet eens gebruikt is.

De hoofdbevinding van dit rapport is echter dat de inlichtingenpositie van de Nederlandse geheime diensten onder druk staat. In het rapport staat dat de inzet van bijzondere bevoegdheden van deze instellingen beperkt is en dat er minder tijd is voor daadwerkelijk onderzoek naar veiligheid. Medewerkers zijn namelijk meer bezig met administratieve handelingen. Daarbij is de sleepwet niet à la minute geïmplementeerd. Afgelopen jaren is dus structureel mankracht besteed aan implementatie hiervan. Deze mankracht konden ze niet inzetten voor daadwerkelijke ontwikkel- en innovatiewerkzaamheden.

Conclusie

Vanaf mei 2018 hebben de Nederlandse geheime diensten dus extra bevoegdheden om grootschalig communicatie van burgers af te tappen. Mensenrechten- en privacy-organisaties hebben hun zorgen al eerder geuit over de mogelijke consequenties van een dergelijke wet, maar dit mocht niet baten. Ook het raadgevende referendum heeft enkel en alleen geleid tot een kleine, nietszeggende aanpassing.

In 2021 bleek dat de kabelinterceptie nog niet gebruikt is. Dit wil echter niet zeggen dat dit nooit gaat gebeuren. Wil je dus stappen zetten om zelf je privacy te bewaken? Gebruik dan de Tor-browser of, nog beter, een VPN-verbinding.

Voor een mondelinge uitleg over de (problemen van) de sleepwet, bekijk dan deze aflevering van Arjen Lubach.

Sleepwet: oplossingen om je privacy te beschermen - Veelgestelde vragen

Heb jij een vraag over de sleepwet en hoe jij je tegen deze wet kunt wapenen en je privacy kunt beschermen? Hieronder vind je een aantal veelgestelde vragen. Klik op een vraag om het antwoord te lezen.

De “Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017”, ook wel bekend als de “sleepwet”, is een veelbesproken wet die jouw privacy inperkt. Met deze wet hebben inlichtingendiensten extra bevoegdheden gekregen om grootschalig communicatie van burgers af te tappen. Het gaat dan ook om data van groepen burgers die geen bedreiging vormen voor de samenleving.

De meest effectieve en eenvoudige manier om jezelf te wapenen tegen overheidssurveillance is het gebruik van een VPN. Een VPN verstuurt al je dataverkeer via een beveiligde verbinding. Hierdoor kunnen overheden je communicatie niet onderscheppen.

Het is belangrijk dat je kiest voor een VPN die veel waarde hecht aan jouw privacy en geen logs bijhoudt. NordVPN is een goede keuze als je jouw privacy wilt beschermen. Deze gebruiksvriendelijke VPN-provider staat bekend om zijn uitstekende beveiligingsopties.

Veel gratis VPN’s zijn niet veilig. Ze verkopen jouw privégegevens bijvoorbeeld door aan bedrijven of installeren malware op je computer. Als je veel waarde hecht aan je privacy en niet te veel wilt betalen, dan raden we je aan om een goedkope en betrouwbare VPN aan te schaffen.

Cybersecurity analist
David is cybersecurity analist en een van de oprichters van VPNgids.nl. Sinds 2014 heeft hij internationale ervaring opgedaan in het werken met overheden, NGO's en de private sector als cybersecurity- en VPN-expert en adviseur. Meer over David.
14
Reacties
Plaats een reactie
  1. Waneer wordt er eens geluisterd naar de mening van het volk.
    Premier Rutte legt het referendum gewoon naast zich neer.

  2. Off-line en terug naar papier is nog de enige remedie.

  3. Is het niet dat de meeste tracking gebeurt via je device ID en maakt dat het gebruik van een VPN dan niet overbodig?

    • Het is waar dat sommige websites en apps ook andere informatie gebruiken dan alleen je IP-adres om je locatie te bepalen, zoals bijvoorbeeld de gegevens van de router waarmee je bent verbonden of GPS op je telefoon. Dit hoef je echter niet toe te staan en je kunt beschermen dat je browser device informatie lekt door gebruik te maken van Firefox in combinatie met NoScript.

  4. Ik roep al jaren dat Nederland het meest communistische land in west Europa aan het worden is. Ze willen alles, maar ook alles van je weten, kliklijntjes en overal camera’s nog even, en ze kunnen ook nog meekijken in je slaapkamer. Ze kunnen toch ook al je volledige belasting brief voor je invullen, ze weten door het betaalpasje, precies waar je je laatste cent uitgeeft. We zijn goed bezig in Nederland, ze hoeven hier niet meer op les bij Poetin.

  5. Als het zo simpel is om je je als burger te beveiligen met een VPN verbinding. Dan is dat voor criminelen toch ook zo? Wat is het nut van de sleepwetgeving dan nog?

    • Helaas zal een VPN je niet meer afdoende beschermen aangezien de overheid na mei 2018 rechtstreeks toegang heeft op jou apparatuur. Toch blijft het raadzaam een VPN te installeren zolang de surveillance niet is gericht op jou omgeving.

    • is er niet en heeft het niet. De reden waarom ze de sleepwet ook willen is een excuus voor de echte reden.

    • Dat is ook zo. Maar de sleepwet gaat veel verder. Men kan ook bijv al het mobiele telefoon verkeer in een gebied afluisteren. Internet is een onderdeel hiervan. Alle mogelijke vormen van de moderne communicatie kan, als men dat nodig acht ,worden afgeluisterd.

  6. Het is voor de meeste mensen niet goed mogelijk om deze afweging te maken, omdat ze een zeer beperkt beeld hebben van hoe heden ten dage computercriminelen, terroristen, vreemde mogendheden e.d. misbruik maken van het vrije telecommunicatieverkeer.
    Zoals altijd, een simpele afweging: individuele vrijheid tegenover collectieve veiligheid. En laten we wel wezen, als er ooit een overheid komt die daar grof misbruik van maakt, dan is er waarschijnlijk nog veel en veel meer aan de hand, toch?

  7. Beste

    Is dit voor Belgie ook mogelijk die beveiligingen

    Gr ingrid

    • Ja, de beschreven methoden voor veilig internet werken ook in België.

  8. Is Opera VPN ook een goede optie?

    • De VPN van Opera is mogelijk een goede optie, zolang Opera niet logt en niet buigt voor overheden die druk uitoefenen.

Een reactie plaatsen