De eerste schooldag, het halen van een zwemdiploma of de eerste stapjes: zomaar wat momenten waarop je als ouder apetrots bent op je kroost. Foto’s en filmpjes van deze belangrijke mijlpalen worden snel gedeeld op social media. Het delen van content van kinderen op sociale media wordt ook wel ‘sharenting‘ genoemd: een samenvoeging van ‘sharing’ en ‘parenting’.
Het is natuurlijk leuk om deze mooie momenten te delen, maar er zijn ook risico’s. Hoewel je als ouder officieel voor je kind (onder de 16) mag bepalen of iets online wordt gedeeld, wordt soms in het enthousiasme al snel de privacy én veiligheid van je kind uit het oog verloren.
Hoe bewust zijn Nederlandse ouders eigenlijk van de risico’s? Passen zij hun ‘social media gedrag’ hierop aan? En, vragen zij toestemming aan hun kind voordat ze iets plaatsen, of vinden zij dit niet nodig?
Om antwoord te geven op deze vragen ging VPNGids.nl op onderzoek uit. Hiervoor werd een vragenlijst verspreid onder 811 Nederlanders.
Bijna driekwart van ouders deelt informatie over hun kind
Een schattige vakantiefoto, geweldige schoolprestatie of vervelende griep: 72% van de ouders deelt wel eens informatie over hun kind op social media.
Facebook, Instagram en andere online platformen staan vol met kiekjes van kinderen: 57,3% van de ouders deelt wel eens een foto van hun kind online. Ook de naam (36,8%) en leeftijd, geboortedatum of verjaardag (31,8%) van een kind worden vaak online gezet.
David Janssen, directeur en cyber security analyst bij VPNGids.nl: “Bedenk je altijd dat alles wat je deelt nooit meer van het web af gaat, zelfs niet als je het na enige tijd verwijdert. Zodra je iets online post, is het eigenlijk niet meer jouw eigendom. Een kind kan daardoor op latere leeftijd misschien iets tegenkomen over zichzelf waarvan hij of zij eigenlijk niet wil dat het online staat.”
Toestemming vragen? Onnodig volgens veel ouders
Of het nu een foto, video of verjaardagswens is: ruim vier op de tien ouders vraagt hun kind nooit toestemming wanneer zij online iets over hen posten.
Een deel van de ouders heeft er simpelweg niet aan gedacht om toestemming te vragen (11%), waar andere ouders vinden dat zij hun kinderen geen toestemming hoeven te vragen (8,6%). Dat een kind te jong (of niet in staat is) om goedkeuring te geven, is voor één op de vier ouders de voornaamste reden om het niet te vragen.
Dat veel ouders dus geen toestemming aan hun kind vragen, is opvallend: bijna de helft van deze ouders wil namelijk zelf wél dat er toestemming wordt gevraagd, als door iemand anders iets over hen gepost wordt.
Posten over andermans kind: eigen privacy belangrijker?
Ook veel kinderloze mensen vinden hun eigen privacy belangrijker dan die van een kind. Of het nu gaat om een foto van een neefje of video van een buurmeisje: ruim vier op de vijf kindervrije mensen die voorafgaand aan het posten géén toestemming aan het kind of de ouders vraagt, vindt het in de meeste gevallen zelf wel belangrijk dat aan hen goedkeuring wordt gevraagd, als door iemand anders iets over hen gepost wordt.
Risico’s beperken: zo pakken Nederlandse ouders het aan
Sharenting kan risico’s met zich meebrengen, maar dit betekent natuurlijk niet dat je helemaal geen leuke foto's van je kinderen op social media kunt delen. Er zijn verschillende tips om hier op een bewuste en veiligere manier mee om te gaan. Wat zijn deze tips, en hoe gaan Nederlanders hiermee om?
Tip 1. Scherm je profiel af voor onbekenden
Op veel social media kanalen kun je er voor kiezen om je profiel af te schermen. Op die manier kunnen alleen mensen die jij toestemming geeft de content zien die jij plaatst. De kans wordt zo kleiner dat de foto, video of andere informatie bij vreemden terecht komt.
Momenteel schermt ruim de helft van de ouders hun social media profiel niet af voor onbekenden wanneer zij iets over hun kind delen op social media, wat betekent dat deze content voor iedereen zichtbaar is.
Mensen die geen kinderen hebben vinden het belangrijker dan ouders dat een social media profiel wordt afgeschermd wanneer iets over een kind wordt gepost. Bijna 67% vindt dit een essentiële voorwaarde, tegenover 48,6% van de ouders.
Tip 2. Post geen medische informatie
Of je kind nu zijn of haar been heeft gebroken, een simpel griepje heeft of lijdt aan een chronische ziekte: het is slim om dit soort informatie niet online te delen. Dit heeft meerdere redenen.
Zo kan het voor een kind soms beschamend zijn om op latere leeftijd - misschien wel ongemakkelijke - informatie over zichzelf online te vinden. Ook kunnen sommige medische details een negatieve invloed hebben bij bijvoorbeeld sollicitaties.
Ook kunnen vreemden net doen of zij je kind kennen, omdat ze allerlei persoonlijke informatie weten. Zo kunnen zij makkelijk hun vertrouwen winnen. Echter houden zes op de tien ouders hier geen rekening mee wanneer zij iets over hun kind posten: zij sluiten niet uit ooit medische informatie over hun kind te plaatsen op social media.
Tip 3. Breng je kind onherkenbaar in beeld
Een andere manier om op een meer verantwoorde manier een foto van je kind te plaatsen, is door je kind onherkenbaar in beeld te brengen. Fotografeer je zoon of dochter bijvoorbeeld van de zij- of achterkant, speel met lichtinval of fotografeer alleen de handen of voeten. Tegenwoordig zijn er ook mensen die een emoticon voor het gezicht van hun kind plaatsen of het gezicht blurren.
Toch voelen momenteel weinig ouders hier iets voor: slechts 7,6% van de Nederlandse ouders brengt hun kind onherkenbaar in beeld wanneer zij een foto en/of video delen op social media.
Kinderloze mensen zien het belang van een kind onherkenbaar in beeld brengen meer in dan ouders zelf. Bijna 20% vindt dit een belangrijke voorwaarde voordat zij een foto of video plaatsen van een minderjarige, tegenover 7,6% van de ouders.
Tip 4. Toon geen ontbloot lijf
Het plaatsen van foto’s waarop je kind (gedeeltelijk) naakt is, is af te raden. Hoewel dit misschien logisch klinkt, gebeurt dit vaker dan je denkt. Denk bijvoorbeeld aan een lieve foto van je baby’tje die zijn of haar eerste badje krijgt of je kleuter die dobbert in het zwembad. Het lijkt onschuldig, maar helaas kunnen dit soort beelden ook in de verkeerde handen belanden.
Momenteel houdt meer dan de helft van de ouders er geen rekening mee of een kind een ontbloot (boven)lijf heeft op een foto of in een video. Strand-, zwembad- en andere zomerfoto’s verschijnen dan ook regelmatig op social media.
David Janssen, VPNGids.nl: “Kinderen in het zwembad of op het strand zijn natuurlijk schattig en het is verleidelijk om een foto hiervan te delen. Maar je moet er niet aan denken: mensen die zichzelf bevredigen door te kijken naar een foto van jouw kind. Helaas is dit de werkelijkheid. Let dus altijd op wat je plaatst over je kind.”
Tip 5. Deel geen locaties
Hoewel je misschien niet altijd bewust een locatie deelt, kan deze onbedoeld zichtbaar zijn. Zo kan iemand met alleen de naam van een school al binnen enkele seconden je locatie vinden. Of wanneer je een foto deelt van je kind met een medaille op het sportveld, is er zomaar een kans dat deze locatie door iemand wordt herkend.
Kijk dus altijd goed of er (indirect) informatie over de locatie blootgegeven wordt. Het is natuurlijk nóg beter om helemaal geen informatie te delen over bijvoorbeeld de school of (sport)verenigingen van je kind.
Was je je hier nog niet van bewust? Je bent niet de enige: op dit moment let het overgrote deel van de ouders er niet op of zij informatie delen over de school of verenigingen van hun kind (78,2%).
David Janssen, VPNGids.nl: “Door bijvoorbeeld foto’s, video’s en school- of sportprestaties van je kind online te plaatsen, wordt er allerlei persoonlijke informatie vrijgegeven. Waar je kind op school zit, sport, woont, noem maar op… Helaas zijn er mensen met verkeerde intenties, die deze informatie kunnen misbruiken en hierdoor precies kunnen nagaan waar je kind op dat moment is.”
Tip 6. Maak afspraken met mensen in je directe omgeving
Volgens de wet mogen ouders tot het zestiende levensjaar van hun kind beslissingen voor hen maken, dus ook over of er iets mag worden gepost over hun kind op social media. Willen opa en oma een foto plaatsen van het oppassen? Dit mag alleen met toestemming van de ouders. Maar ook als bijvoorbeeld andere familieleden, vrienden, school of sportverenigingen persoonlijke informatie online willen delen, is hier officieel toestemming van de ouders voor nodig.
Toch zijn niet veel ouders actief bezig met het maken van afspraken over wat wel en niet gedeeld mag worden. Een groot deel van de ouders (47,4%) maakt namelijk met niemand afspraken over het posten van informatie hun kind op social media. Een deel maakt wel afspraken: 18,8% met familieleden en 10,2% met goede vrienden.
Ook tussen de ouders zelf is er overeenstemming nodig. Zij dienen beide toestemming te geven. Vooral wanneer de ouders gescheiden zijn, is dit een belangrijk aspect. Toch maakt slechts 25,6% van de ouders afspraken met hun (ex)partner over het plaatsen van informatie over hun kind op social media.
De risico's op een rijtje
Wat zijn nu eigenlijk de risico's wanneer je kind blootgesteld wordt aan social media, en aan het internet in het algemeen? Wanneer je een foto van je kind online zet, heb je geen volledige controle meer over wie er toegang heeft tot deze foto. Dat is op zich al een eng idee. We hebben de meest voorkomende risico's voor je op een rijtje gezet:
- Gebrek aan privacy. Privégegevens van je kinderen worden op het internet geplaatst, vaak zonder hun toestemming.
- (Identiteits)fraude. Omdat de gegevens van je kinderen online komen te staan, kunnen anderen hier gemakkelijk bij. Zo lopen zij meer kans om het slachtoffer te worden van fraude en/of identiteitsfraude. Meer over dit onderwerp en tips over hoe je het voorkomt, lees je in ons uitgebreide artikel over identiteitsfraude.
- Cyberpesten. Er zijn nu eenmaal mensen op het internet die jou een slecht gevoel over jezelf willen geven. Wanneer je erg actief bent op social media, lopen jij en je kind meer kans om de aandacht te vangen van deze cyberpesters. Ben je slachtoffer geworden van cyberpesten? Neem dan eens een kijkje bij ons artikel over wat te doen tegen cyberpesten.
- Grooming, oftewel digitaal kinderlokken. Door toegang te hebben tot veel gegevens van je kind, kunnen kwaadwillenden proberen in contact te komen met je kind, bijvoorbeeld door zich voor te doen als een bekende. Als iemand de naam van de school van je kind weet bijvoorbeeld, is het makkelijker een connectie te veinzen. Lees ons artikel 'Grooming: alles wat je moet weten om je kind te beschermen' voor meer informatie over dit onderwerp.
Misbruik van persoonlijke informatie
Voor veel Nederlandse ouders, maar bijvoorbeeld ook grootouders, tantes en ooms zijn er nog stappen te maken in het waarborgen van de privacy van (hun) kinderen. Openbare informatie kan namelijk eenvoudig misbruikt worden door criminelen, maar ook voor reclames en advertenties. Als je eenmaal iets gedeeld hebt, is het niet meer zo makkelijk van het web af te krijgen.
Hoe hard je je best ook doet, het kan altijd voorkomen dat bijvoorbeeld een foto van jouw kind misbruikt wordt. Wat doe je in zo’n geval? In dit artikel over sharenting geven we je tips.
Ben je benieuwd naar meer informatie over de risico’s van het internet? En wil je tips over online veiligheid voor jou en je kind? Hieronder vind je allerlei nuttige informatie:
- Hoe praat je met je kind over de risico’s van het internet?
- Waar kan ik cyberpesten melden?
- Bescherm kinderen en jongeren tegen online seksueel misbruik
- Sexting en naaktfoto’s bij jongeren: hoe ga je ermee om?
bronnen?
Hallo,
Dit is een eigen onderzoek van VPNGids.nl. We hebben een vragenlijst verspreid onder 811 Nederlanders, waarvan we de resultaten in dit artikel bespreken.