De PEGA-commissie, de parlementaire onderzoekscommissie die onderzoek doet naar misbruik van spionagesoftware in de EU, wil dat Europol onderzoek doet naar en bewijs verzamelt over het gebruik van spyware in Europese lidstaten. De commissie is bang dat bewijsmateriaal wordt vernietigd als Europol te lang hiermee wacht. “Europol moet handelen in het belang van burgers en veiligheid in Europa, en onmiddellijk aan de slag.”
Dat zegt Sophie in ’t Veld, Europarlementariër voor D66 en rapporteur van de PEGA-commissie.
Tientallen politici en journalisten afgeluisterd met spyware
Brussel maakt zich al geruime tijd zorgen over spyware: software waarmee politici, journalisten en andere prominente figuren stiekem kunnen worden afgeluisterd. Er zwerven verschillende spionageprogramma’s rond in Europa, waaronder Hermit, Predator en Pegasus. Met name de laatste variant moet het ontgelden. De vrees bestaat dat de spionagesoftware van het Israëlische bedrijf NSO Group gebruikt is om Catalaanse, Spaanse, Britse, Poolse, Griekse en Hongaarse politici af te luisteren.
Pegasus is vermoedelijk ook ingezet om honderden journalisten wereldwijd te monitoren. Het gerucht gaat dat de Franse president Emmanuel Macron, de Marokkaanse koning Mohammed VI, de voorzitter van de Europese Raad Charles Michel en Eurocommissaris van Justitie Didier Reynders zijn afgeluisterd met behulp van Pegasus.
Om te kijken of de beschuldigingen waar zijn, besloot het Europees Parlement in maart om een onderzoekscommissie in te stellen. Deze commissie, ook wel de PEGA-commissie genoemd, sprak in juni met Chaim Gelfand, de juridisch adviseur van NSO Group. Hij beweerde dat ten minste vijf Europese lidstaten Pegasus in het verleden hebben aangeschaft. Afgelopen juli ging de commissie naar Israël om met de CEO van NSO Group en medewerkers van het ministerie van Defensie te praten.
De PEGA-commissie hoopt begin november haar bevindingen te kunnen presenteren.
In ’t Veld: ‘Europol moet onmiddellijk aan de slag’
D66’er Sophie in ’t Veld is één van de 38 leden die deelneemt aan de PEGA-commissie. Ze heeft een vooraanstaande rol toegedeeld gekregen: ze is namelijk rapporteur van de commissie. In deze hoedanigheid verzoekt ze namens de PEGA-commissie dat Europol onderzoek doet naar het gebruik van spyware en bewijsmateriaal hiervoor verzamelt in verschillende EU-lidstaten, waaronder Polen, Griekenland en Hongarije.
“Het is duidelijk geworden journalisten en (oppositie-)politici op schaal zijn bespioneerd. Met iedere dag die verstrijkt groeit het risico dat bewijs hiervan vakkundig vernietigd wordt”, zo stelt In ’t Veld. Lidstaten hebben het recht om een onderzoek van Europol te weigeren, maar daar is de Europarlementariër niet bang voor. Spyware is volgens haar uitgegroeid tot een Europees probleem. “Europol is de Europese politiedienst. Europol is precies voor dit soort gevallen uitgerust met de bevoegdheid om zelf een onderzoek in te stellen. Met iedere dag die verstrijkt, lopen we het gevaar dat er bewijs onder de tafel wordt geveegd.” Het is dan ook zaak dat Europol onmiddellijk aan de slag gaat.
Spyware ondermijnt de democratie
In ‘t Veld steekt het niet onder stoelen of banken dat ze uiterst kritisch is over spionagesoftware. In een interview met het Financieele Dagblad vertelde ze dat spyware de democratie ondermijnt. Overheden gebruiken afluistersoftware naar eigen zeggen om te waken over de nationale veiligheid. Brussel zou zich niet mogen bemoeien met dergelijke nationale aangelegenheden. “Maar intussen ondermijnt men gewoon de democratie”, aldus In ’t Veld.
