Bluetooth met verschillende devices

Bluetooth: Wat is het, hoe werkt het, en wat zijn de gevaren?

Laatst bijgewerkt: 20 augustus 2019
Leestijd: 11 minuten, 43 seconden

Veel mensen zullen bluetooth al een tijdje kennen, omdat het vóór de smartphone ook al werd gebruikt. Vaak was dit bijvoorbeeld om grappige foto’s en filmpjes uit te wisselen tussen mobiele telefoons. Met al die informatie die draadloos wordt gedeeld moeten we ons afvragen wat voor risico’s deze technologie met zich meebrengt. Hoe werkt bluetooth precies? Wat zijn de voordelen en de gevaren? En, wellicht het belangrijkste, hoe kun je het op een veilige manier gebruiken?


Wat is bluetooth?

Smartphone met Bluetooth icoonBluetooth maakt het mogelijk om gegevens uit te wisselen tussen apparaten die bij elkaar in de buurt zijn. Het is een open standaard, wat betekent dat iedereen de technologie vrij kan gebruiken zonder dat daar een licentie voor nodig is. Dit is een van de redenen dat bluetooth bij steeds meer apparaten ingebouwd zit. Zo zijn er draadloze koptelefoons, speakers, en oortjes zoals bijvoorbeeld Airpods die allemaal via bluetooth werken. Dit zie je in het dagelijks leven dan bijvoorbeeld ook steeds meer terugkomen: bluetooth speakers die na een voetbalwedstrijd op het hoogste volume in de kleedkamers muziek spelen.


Hoe werkt bluetooth?

Bluetooth is een draadloze verbinding die verschillende apparaten, zoals bijvoorbeeld je telefoon en je laptop, met elkaar verbindt. Zo kunnen er gegevens tussen de apparaten worden uitgewisseld zonder dat je daar een USB-kabel of andere aansluiting voor nodig hebt. Deze verbinding werkt met radiogolven en is dus een radioverbinding. De radioverbinding vindt plaats op een bandbreedte tussen de 2,402 en 2,485 GHz, waar wereldwijd vrij gebruik van gemaakt mag worden.

Veilig, makkelijk, en snel

Zolang de apparaten bij elkaar in de buurt blijven, meestal binnen een afstand van 10 meter, kunnen ze informatie uitwisselen. Doordat de uitgezonden signalen erg zwak zijn, hebben ze meestal geen effect op andere apparaten die op een gelijke frequentie werken. Je hoeft dus niet bang te zijn dat iemand met z’n mobiel ineens jouw automatische garagedeur open en dicht kan doen.

Hoewel een bluetooth-verbinding dus relatief zwak is, kun je er wel effectief gebruik van maken. De liedjes die je wilt luisteren worden direct van je Spotify-app naar je koptelefoon gestuurd. Het is zelfs mogelijk om meer dan twee apparaten met elkaar te verbinden. In het netwerk dat gecreëerd wordt kunnen tot 8 apparaten tegelijkertijd in verbinding staan. Hierbij is het wel zo dat er maar één apparaat op een bepaald moment gegevens uitstuurt, terwijl alle andere apparaten die informatie juist ontvangen.

Frequency-hopping

Een van de knappe dingen van bluetooth, en waarschijnlijk ook de reden waarom het na al die jaren nog steeds zoveel gebruikt wordt, is dat het werkt met zogenaamde ‘frequency-hopping’ technologie. Dit betekent dat de verbinding constant overspringt tussen verschillende frequenties binnen zijn bereik om op die manier een sterke stabiele connectie te behouden. Er zijn 79 frequenties waaruit elk bluetooth netwerk kan kiezen, en dus kunnen frequenties waar op dat moment andere apparaten op aangesloten zijn, zoals die garagedeur, makkelijk vermeden worden.


Waar wordt bluetooth voor gebruikt?

Zoals al eerder gezegd, wordt bluetooth gebruikt voor het uitwisselen van informatie op korte afstand. Dit kan op veel verschillende manieren gebeuren.

Apparaten verbinden

Headset met BluetoothVandaag de dag wordt bluetooth het meest gebruikt voor het afspelen van muziek, of dit nu via draadloze speakers of earpods gebeurt. Daarnaast werkt je draadloze muis of printer alleen als hij via bluetooth in contact staat met je laptop of computer. Ook moderne auto’s werken veel met bluetooth en zorgen ervoor dat je muziek van je telefoon via de speakers kunt afspelen, dat je handsfree kunt bellen, je navigatie kunt gebruiken, en zelfs berichten kunt beantwoorden zonder je telefoon ook maar aan te raken.

Bestanden delen

Ook kun je bestanden delen via bluetooth. Zo worden er nog steeds foto’s, video’s, en muziek van telefoon naar telefoon verzonden zoals vroeger op het schoolplein veel gebeurde. Dit kan natuurlijk ook van je telefoon naar je computer of andersom, om zo je bestanden veilig op te slaan of juist altijd bij de hand te hebben.

Tethering opzetten

Mocht je computer even geen internettoegang hebben en je telefoon via het mobiele netwerk wel, dan is tethering een goede oplossing. Tethering is het delen van een mobiel netwerk met andere apparaten, wat ook gebeurt wanneer je je telefoon gebruikt als hotspot. Tethering kan via een kabel, maar ook via bluetooth. Door je smartphone en laptop met elkaar te verbinden, kun je dan zelfs in een café zonder wifi-verbinding makkelijk online je zaken regelen zonder constant op je mobiel te zitten.

Huis beveiligen

Bluetooth kan helpen met het beveiligen van je huis. Zo zijn er speciale beveiligingen die je telefoon gebruiken als voordeursleutel, waardoor je geen echte sleutel nodig hebt. Ook kan het een extra beveiliging zijn voor je desktop. Je kunt programma’s downloaden die ervoor zorgen dat je computer alleen toegankelijk is als je telefoon binnen bluetooth-bereik is. En aangezien onze telefoons meestal zijn waar wij zijn, zorgt dit ervoor dat je laptop alleen gebruikt kan worden als jij in de buurt bent.

Gezondheid controleren

Ook in de gezondheidssector wordt er veel met bluetooth gewerkt. Denk aan de fitness tracker, glucosewaarden die automatisch met de huisarts worden gedeeld of gegevens van een pacemaker die worden doorgestuurd naar professionele artsen zodat ze een oogje in het zeil kunnen houden. Dit scheelt veel invoerwerk voor zowel patiënten als artsen.

Ook in de sportschool kan bluetooth helpen met de gezondheid. Denk bijvoorbeeld aan een hartslagmeter die automatisch je hartslag doorgeeft aan je fitnessapparaat. Zo zitten er geen kabels in de weg tijdens je workout en wordt je trainingsprogramma ook nog eens automatisch geoptimaliseerd, terwijl jij lekker bezig blijft.


Voordelen van bluetooth

Smartphone Bluetooth met Voordeel icoon

Zoals je waarschijnlijk al gemerkt hebt, heeft bluetooth een hoop voordelen. Vandaar dat het de laatste jaren opnieuw zo populair is geworden. Een aantal van die voordelen staan hier op een rijtje.

Draadloos

Het meest vanzelfsprekende voordeel van bluetooth is het feit dat het draadloos is. Je kunt je oortjes gebruiken zonder dat de draden constant in de knoop raken. Je printer, muis en toetsenbord hebben geen kabels nodig, dus die kunnen ook niet in de weg zitten. Ook kun je je telefoon gewoon in je broekzak laten zitten terwijl je muziek afspeelt. Hij hoeft namelijk niet letterlijk zichtbaar te zijn voor je speakers, zoals bij een infrarood verbinding.

Automatisch en makkelijk

Naast die bewegingsvrijheid is bluetooth ook nog eens erg makkelijk te hanteren. Het systeem is automatisch, waardoor je ontzettend weinig hoeft te doen om twee apparaten met elkaar te laten communiceren. Meestal is het alleen een kwestie van het apparaat aanzetten.

Compatibiliteit

Bluetooth kan apparaten van allerlei merken verbinden. Omdat het een universele verbinding is, heb je dus geen speciale apparatuur nodig. Zelfs als je computer eigenlijk geen bluetooth heeft, zijn er bluetooth radio’s te koop. Dit zijn kleine zendertjes met een USB-aansluiting die ervoor zorgen dat je computer wél contact kan maken met andere bluetooth apparaten.

Meerdere apparaten

Met bluetooth kan informatie snel naar meerdere apparaten tegelijkertijd worden verzonden, omdat het maximaal 8 apparaten met elkaar kan verbinden. Dit maakt het erg effectief in gebruik, omdat je bijvoorbeeld meerdere speakers op één telefoon kunt aansluiten zodat je muziek een hele feestzaal kan vullen.

Lage interferentie

Omdat bluetooth relatief zwakke signalen verzendt, is de kans erg klein dat het andere signalen onderbreekt, terwijl het tegelijkertijd door frequency-hopping zorgt voor een sterke verbinding. Deze zwakke signalen zorgen er ook voor dat bluetooth relatief weinig energie kost, waardoor de batterij van je koptelefoon of toetsenbord lang meegaat.

Veilige verbinding

Doordat bluetooth alleen maar op korte afstanden werkt, is het lastig om het signaal te onderscheppen en zo gegevens te stelen. Het uitwisselen van informatie via bluetooth is dus eigenlijk zelfs veiliger dan via het internet. De enige kans voor een hacker is als hij of zij zich in de buurt van de apparaten bevindt.


Nadelen van bluetooth

Smartphone Bluetooth met Nadeel icoonZoals bij elke andere verbinding, komen er ook bij bluetooth een aantal risico’s kijken. Hier zijn een aantal nadelen en gevaren op een rijtje.

Batterijvreter

Ondanks het relatief lage energieverbruik van bluetooth, blijft het probleem van draadloze technologie dat je de apparaten tussendoor moet opladen. Vooral bij telefoons die constant hun bluetooth aan hebben staan, gaat de batterij snel leeg, waardoor ze snel opnieuw opgeladen moeten worden. Zet dus altijd je bluetooth uit als je het niet nodig hebt.

Is bluetooth gevaarlijk voor de gezondheid?

Er is al jarenlang een discussie aan de gang over de veiligheid van bluetooth. Sommigen zeggen dat de straling die vrijkomt met het gebruik van deze technologie gevaarlijk is voor ons lichaam, net als bijvoorbeeld röntgenstraling. Anderen zeggen juist dat dit nooit bewezen is en dat bluetooth volkomen veilig is. Omdat deze discussie erg actueel is en er nog steeds onderzoek wordt gedaan, kunnen wij de veiligheid of het gevaar van bluetooth niet garanderen. Natuurlijk houden we je op de hoogte.

Bluetooth vindbaarheid

Een van de voordelen van bluetooth is dat het een technologie is die makkelijk allerlei apparaten in de nabije omgeving kan vinden. Je kunt zelf in je bluetooth instellingen zien welke bluetooth apparaten actief zijn. Dit is hartstikke handig om je luidspreker te vinden, maar deze informatie kan ook gebruikt worden als wapen. Hackers zien binnen enkele seconden welke apparaten zich om hen heen bevinden, en bepalen vanuit daar wie ze willen aanvallen.

BlueBorne-aanval

Vorig jaar werd bekend dat miljoenen bluetooth apparaten wereldwijd vatbaar waren voor een BlueBorne-aanval. Dit betekent dat een apparaat, of dit nu je smartwatch, laptop, of smartphone is, binnen tien seconden overgenomen kon worden. Hoewel dit lek ondertussen gedicht is door Google en Amazon, bewijst dit wel dat zelfs bluetooth vatbaar is voor hackers.

Bluebugging

Naast de BlueBorne-aanval zijn er ook andere manieren waarop hackers misbruik kunnen maken van je apparaat. Zo kan een hacker via bluetooth verbinding maken met je telefoon en het systeem binnendringen terwijl jij rustig in de trein op weg naar huis zit. Via jouw smartphone kunnen ze dan bijvoorbeeld naar een betaald telefoonnummer bellen dat ze zelf hebben opgezet. Dit wordt ook wel ‘bluebugging’ genoemd. Zo heeft de hacker aan het einde van de maand flink wat geld aan jou verdiend, terwijl jij zit met een torenhoge telefoonrekening.

Bluesnarfing

Bluesnarfing gebeurt wanneer een hacker zich via bluetooth met jouw telefoon verbindt en, zonder jouw toestemming of medeweten, informatie van je telefoon haalt. Denk bijvoorbeeld aan telefoonnummers, e-mails, of kalenderafspraken. Om dit voor elkaar te krijgen, heeft een hacker behoorlijk wat technische kennis en een hoop tijd nodig. Er zijn dan ook weinig gerapporteerde gevallen van bluesnarfing, al is het risico nog steeds aanwezig.

Bluejacking

Dit is wellicht de eerste ‘aanval’ waar bluetooth mee te maken kreeg. Het is vrij makkelijk en werd in de beginjaren ook vaak op een grappige manier gebruikt. Een aanvaller stuurt een ‘business card’ naar een andere gebruiker. Deze business card is eigenlijk gewoon een berichtje dat de hacker zelf heeft getypt. Dit verschijnt dan op je scherm als een uitnodiging om connectie te maken met jouw bluetooth. Als je niet doorhebt wat het bericht betekent, zou het kunnen dat je de aanvaller toegang geeft om jouw apparaat in zijn of haar contactenlijst toe te voegen, zodat hij of zij voortaan makkelijk bestanden naar jou toe kan sturen.

Bluetooth tracking

In politieseries worden telefoongesprekken vaak getraceerd om zo een kidnapper te vinden. Op eenzelfde, maar iets minder spannende, manier kunnen mensen jouw locatie via bluetooth achterhalen. Elk apparaat dat je gebruikt heeft een MAC-adres. MAC is een afkorting van ‘media access control’ en is een vast nummer dat bij jouw smartphone, laptop, of ander apparaat hoort. Als je een bluetooth versie lager dan 4.0 hebt, wordt dit MAC-adres constant de wereld ingestuurd wanneer je je bluetooth aan hebt staan. Door deze informatie te verzamelen, kunnen winkelketens bijvoorbeeld makkelijk bijhouden hoe vaak en wanneer je hun winkel binnenstapt.

Key Negotiation of Bluetooth Attack

In augustus 2019 hebben onderzoekers van de universiteiten van Singapore en Oxford, en het CISPA centrum voor informatiebeveiliging in Helmholtz een lek ontdekt in het Bluetooth protocol. Hierdoor zouden aanvallers vanaf een afstandje mee kunnen luisteren via jouw Bluetooth apparaat. Deze aanval wordt een KNOB-attack genoemd (Key Negotiation of Bluetooth Attack). Elk apparaat wat gebruikmaakt van Bluetooth 1.0 tot en met 5.1 is kwetsbaar voor deze aanval. Hoewel de onderzoekers aangeven dat de kans op een dergelijke aanval als klein is in te schatten is dit toch iets wat de veiligheid van Bluetooth in het geding brengt.


Hoe maak ik veilig gebruik van bluetooth?

Met deze beveiligingsrisico’s is het belangrijk dat je goed weet hoe je veilig gebruik maakt van bluetooth. Hier volgen een aantal tips om te zorgen dat jij niet voor onverwachte verrassingen komt te staan.

Updates voor beveiliging

In het geval van de BlueBorne-aanval was de beste manier om jezelf te beschermen het updaten van je systeem. Nadat het lek was ontdekt, hebben Google en Amazon nieuwe updates uitgebracht die bescherming bieden tegen dit soort aanvallen. Zo werd het lek vrij snel gedicht. Het downloaden van de nieuwste update was dus voldoende. Vandaar dat we je altijd aanraden om al je apps en systemen constant up-to-date te houden.

De nieuwste versie

Net als met beveiligingsupdates, is het ook belangrijk om gebruik te maken van de meest recente bluetooth versie. Zo zorgde versie 4.0 ervoor dat bluetooth tracking niet langer mogelijk was. Recent uitgebrachte producten hebben automatisch al de nieuwste standaard, versie 5.0. Helaas is het niet mogelijk om op een ouder toestel een nieuwere versie van bluetooth te downloaden, dus zul je in dat geval moeten wachten tot je een nieuw apparaat hebt gekocht.

Bluetooth vindbaarheid

Hoewel de automatische werking van bluetooth erg handig is omdat je niet lang hoeft te prutsen om je headset te verbinden met je smartphone, maakt het je apparaten ook gevoelig voor aanvallen. Om de batterij van je telefoon te sparen én jezelf beter te beveiligen tegen mogelijke aanvallen, is het dus verstandig om je bluetooth alleen aan te zetten als je het nodig hebt. Zorg ook dat je apparaat niet voor iedereen zichtbaar is door het onvindbaar te maken voor andere apparaten. Dit zorgt ervoor dat jouw toestel niet vatbaar is voor bluesnarfing, bluejacking, bluebugging, en de meeste andere aanvallen.

Hoofdauteur:

Meer artikelen uit het ‘Devices’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen