5G en Privacy Uitgelichte Afbeelding

5G en privacy: moeten we ons zorgen maken?

Laatst bijgewerkt: 15 april 2020
Leestijd: 14 minuten, 34 seconden

Smartphone met 5GNa 3G en 4G is het nu tijd voor de volgende stap in de ontwikkeling van ons mobiele netwerk: 5G. De term wordt de laatste tijd steeds vaker gebruikt, zowel in positieve als negatieve zin. Een 5G-netwerk zal ons sneller en beter internet geven, wat gepaard gaat met ontzettend veel nieuwe mogelijkheden. Tegelijkertijd maken sommige mensen zich zorgen over hun privacy in een wereld waar informatie delen via het internet gemakkelijker is dan ooit. In dit artikel leggen we je uit wat 5G is, wat het zal betekenen voor de maatschappij en wat de zorgen omtrent privacy zijn.

Wat is 5G?

5G staat voor de vijfde generatie (G) mobiele netwerken. Zoals je waarschijnlijk al verwachtte, gingen vier andere generaties 5G al voor. Twee daarvan zullen je wel bekend voorkomen: 3G en 4G. Zit je nu op je telefoon en ben je niet verbonden met een wifi-netwerk? Dan lees je dit artikel waarschijnlijk via één van deze verbindingen. 5G is dus de meest recente versie van mobiele netwerken. Het is nu nog in ontwikkeling en maar op specifieke locaties beschikbaar. Spoedig zal het echter wereldwijd worden uitgerold.

Eerdere generaties: 1G, 2G, 3G en 4G

De verschillende generaties van onze mobiele netwerken laten een duidelijke vooruitgang in technologie zien. Allereerst was er 1G, wat ervoor zorgde dat mobiele telefoons contact konden maken met radiotorens. Zo waren we in staat draadloos met elkaar bellen. Later werd met 2G ook digitale communicatie mogelijk: sms’en was een feit. Met 3G kwam daar ook internetverkeer via je mobiele telefoon bij. Ten slotte werd vanaf 2013 4G erg populair. Met 4G kunnen mensen meer internetdata met hun mobiele apparaten sturen en ontvangen. Bovendien gaat dit ook veel sneller dan voorheen. Wat dit betekent? Je kunt nu bijvoorbeeld met gemak Netflix kijken op je smartphone, terwijl dat eerst helemaal niet zo vanzelfsprekend was. Nu staat de volgende ontwikkeling om de hoek: 5G.

Sneller internetten met 5G

Snelheidsmeter 5GHet grote voordeel van 5G is dat het veel sneller is dan 4G. Daardoor kan het ook veel meer data versturen. Die verbetering is niet niks: met 5G kun je tot wel 100 keer zo snel internetten als met 4G. De mogelijke vertragingen die je 4G ondervindt, zijn met 5G verleden tijd. Online data wordt met dit nieuwe netwerk binnen één milliseconde verzonden, terwijl dit bij 4G gemiddeld 50 milliseconden duurt. Met deze nieuwe generatie gaan we dus van een snel mobiel netwerk naar een supersnel mobiel netwerk.

De mogelijkheden van een 5G-netwerk

Je vraagt je misschien af of een sneller netwerk wel echt nodig is. Het internet op je smartphone werkt immers prima en je kunt je afleveringen van The Witcher moeilijk nóg sneller kijken. Toch heeft een sneller en stabieler netwerk meer voordelen dan je zou denken. Hier zijn er een aantal:

Stabieler internet voor grote groepen mensen

Een 4G-netwerk raakt vrij snel overbelast. Grote groepen mensen op dezelfde locatie (denk aan festivals, universiteiten en grote gebouwen) ondervinden daardoor vaak vertragingen van hun mobiele internetverbinding. 5G zorgt ervoor dat dit niet langer een probleem is, hoeveel smartphones er ook binnen dezelfde vierkante kilometer te vinden zijn.

Bovendien groeit de vraag naar mobiele data nog steeds. Deze groei kan opgevangen worden met een effectief 5G-netwerk. De vraag stijgt niet alleen omdat steeds meer mensen in de wereld toegang krijgen tot mobiele netwerken, maar ook omdat er steeds meer apparaten zijn die hiermee werken. Van onze laptops tot onze koelkasten en van de smartwatch tot de slimme babymonitor: alles gaat tegenwoordig via het internet. Ook dit dataverkeer moet via het netwerk verstuurd worden. 5G geeft hier de mogelijkheid voor en staat huishoudens, bedrijven en de publieke sfeer toe om meer slimme apparaten te gebruiken zonder dat dit de kwaliteit van het netwerk aantast.

Lager energieverbruik

Het sturen en ontvangen van mobiele data kost energie. Daarom gaat de batterij van je telefoon veel langer mee als je je 4G uitzet of de vliegtuigstand aan hebt staan. Een voordeel van 5G is dat het veel minder energie van je apparaat vergt om dezelfde hoeveelheid data te versturen. Je batterij gaat dus met 5G langer mee dan met 4G. Daardoor hoef jij je telefoon minder vaak op te laden en ben je nét dat beetje meer economisch bezig. En dat terwijl je internetsnelheid er alleen maar op vooruit gaat.

Nieuwe technieken en het ‘Internet of Things’

Drone postbode bezorgt pakketje5G-technologie kan gecombineerd worden met andere kennis om zo nieuwe toepassingen te creëren. Het ‘Internet of Things’ (IoT), wat betekent dat er steeds meer moderne apparaten met het internet kunnen verbinden, zal ontzettend groeien. Daarnaast staat 5G bijvoorbeeld een hogere kwaliteit van videostreaming toe. Dit betekent niet alleen dat jouw Netflix-series in high quality op je smartphone te zien zijn, maar ook dat bijvoorbeeld operaties op afstand op een betere manier uitgevoerd kunnen worden. Er zijn nog veel meer mogelijkheden: wat dacht je van geautomatiseerde irrigatiesystemen en drones die voor postbode spelen, bijvoorbeeld? Apparaten kunnen nóg meer geautomatiseerd worden en hun taken nóg effectiever uitvoeren – allemaal dankzij de razendsnelle, eindeloze communicatie die 5G biedt.

Is 5G een gevaar voor onze privacy?

Zoals het er nu uitziet, zal het opkomende 5G-netwerk bijdragen aan een technologische revolutie die veel verschillende slimme apparaten met elkaar verbindt. Het deel van ons leven dat zich online afspeelt en online vastgelegd wordt, zal alleen maar groter worden. Dit heeft veel voordelen, maar komt ook met de nodige risico’s, vooral op het gebied van privacy. Wat gebeurt er met al die gegevens? Als het internet meer over ons weet dan wijzelf, wat betekent dat dan? Dit zijn vraagstukken die constant opnieuw naar de voorgrond komen en niet alleen technische, maar ook politieke en sociale implicaties hebben.

Is onze persoonlijke informatie nog veilig?

Een goed werkend 5G-netwerk kan ontzettend veel data verwerken. Dit betekent dat het ook heel gemakkelijk wordt om allerlei informatie over de gebruikers van die netwerken op te slaan. Dit kan gaan over de websites die je bezoekt, je locatie, beelden van de camera die in de kinderkamer hangt en zelfs de gezondheidsgegevens die via slimme apparatuur bij je dokter terechtkomen. Vaak wordt deze informatie op een nuttige en goede manier gebruikt. Via je telefoon kun je je dochtertje in de gaten houden, zelfs als je niet thuis bent. Je favoriete apps gebruiken jouw gebruikersdata om hun service te verbeteren.

Helaas kan deze informatie ook in jouw nadeel gebruikt worden. Dit gebeurt nu al heel veel: er zijn talloze partijen die inzien wat jij online doet. Ook bedrijven en, in sommige gevallen, internetcriminelen hebben toegang tot jouw persoonlijke gegevens. Bedrijven gebruiken dit bijvoorbeeld om jouw advertenties te personaliseren, zodat de kans groter is dat jij iets van ze koopt. In het geval van een blackhat hacker is het gevaar sneller duidelijk: ze zullen jouw data gebruiken om jou onder druk te zetten en op wat voor manier dan ook van je profiteren. Hoe meer data er over ons door de lucht vliegt, hoe groter de kans dat deze data tegen ons gebruikt gaat worden. Daarom maken veel mensen zich zorgen over wie deze data in handen krijgt en hoe ze dit mogelijk misbruiken.

Huawei en 5G

China Met SlotHuawei is mogelijk één van de bedrijven die onze 5G-data in gaat kunnen zien. Dit Chinese bedrijf produceert apparaten voor telecommunicatie. Je kent ze waarschijnlijk het beste van de goedkope smartphones die ze de laatste jaren op de markt hebben gebracht. Naast deze technologie heeft Huawei op dit moment ook de beste 5G-apparatuur ter wereld ontwikkeld. Hun 5G-antennes zijn sterker dan die van concurrenten, waardoor ze grotere gebieden met goede kwaliteit dekken. Dit kwam niet zomaar uit de lucht vallen: Huawei investeert al jaren in het ontwikkelen van 5G-producten. Door de goede kwaliteit, lijkt de Huawei-apparatuur een logische keuze voor kopers, maar zo simpel is het niet.

Omdat de scheiding tussen bedrijven en de overheid in China vaak niet erg duidelijk is, maken veel mensen zich zorgen over de bedoelingen van Huawei. Als onze 5G-apparatuur geleverd wordt door een bedrijf met connecties met de Chinese overheid, heeft die overheid wellicht toegang tot al onze gegevens. Het feit dat Huawei geen duidelijkheid geeft over de werking van hun bedrijf, schept alleen maar meer wantrouwen. Het bedrijf ontkent connecties met hun nationale overheid, maar toch blijft de argwaan groeien.

De handelsoorlog tussen de VS en China

Sinds 2016 is de situatie tussen China en de Verenigde Staten flink verslechterd. Dit had veel gevolgen voor Huawei. President Trump voerde een importheffing van 25% op Chinese producten in, wat resulteerde in een ware handelsoorlog tussen de landen. Huawei raakte hier al snel in verstrikt: nieuwe Huawei-telefoons mochten niet langer Amerikaanse technologie gebruiken. Hoewel Huawei dit in veel gevallen opgelost heeft door onderdelen uit andere gebieden te importeren, zijn er nog steeds wat struikelblokken voor het bedrijf. Zo mogen ook verschillende Google-diensten, zoals Android, niet op nieuwe toestellen worden gebruikt.

Ook de reputatie van Huawei heeft flink geleden. Zoals al eerder vermeldt, zijn er veel vermoedes dat Huawei aan spionage voor de Chinese overheid doet. Ook probeert de VS andere landen ertoe te zetten niet langer met Chinese bedrijven, zoals Huawei, in zee te gaan. De wijdverspreide invloed van Amerika wordt hier al snel duidelijk: verschillende Europese landen zijn huiverig om de Chinese technologie te gebruiken bij het opbouwen van hun 5G-netwerken. In de tabel hieronder staat aangegeven hoe verschillende landen op dit moment over een mogelijke samenwerking met Huawei denken.

Land Standpunt over samenwerking met Huawei tijdens opbouw 5G-netwerk
Nederland In juli 2019 besloot Nederland geen apparatuur in de kern van haar 5G-netwerken toe te laten als het afkomstig is van een staat, entiteit of persoon die mogelijk de intentie heeft een Nederlands communicatienetwerk te misbruiken of uit te laten vallen. Ook partijen die nauw samenwerken of onder invloed staan van zo’n staat, entiteit of persoon zullen worden geweigerd. Vanwege de beschuldigingen, zou Huawei hier ook onder kunnen vallen.
België In januari 2020 liet de Belgische regering weten dat ze waarschijnlijk mee zullen gaan met de Europese Telecomraad. Dit betekent dat ze het gebruik van apparatuur van niet-betrouwbare leveranciers verbieden. Huaweis 5G-apparatuur zal hier waarschijnlijk ook onder vallen. Een definitieve beslissing volgt nog.
Frankrijk Hier geldt sinds kort de ‘Huawei-wet’: biedingen op 5G-projecten mogen in naam van de nationale veiligheid geweigerd worden. De Franse overheid heeft wel gezegd dat ze geen specifieke aanbieders willen weren. Ze geven niet toe aan de VS en beoordelen iedere zaak apart.
Verenigd Koninkrijk President Johnson heeft critici opgeroepen om alternatieven voor de 5G-apparatuur van Huawei aan te dragen. Op de eerste plaats staat dat de nationale veiligheid niet in het geding mag komen. Huawei krijgt een gelimiteerde rol, waarbij ze geen toegang zullen krijgen tot gevoelige delen van het 5G-netwerk.
Duitsland De Duitse regering heeft laten weten niet mee te gaan met het verbod van de VS. Ze willen geen specifieke partijen discrimineren. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken zegt dat samenwerking met Huawei noodzakelijk is om op korte termijn een 5G-netwerk op te zetten.
Zweden Er ligt een voorgestelde wet om Huawei en ander Chinese verkopers te weren uit het Zwitserse 5G-netwerk. Partnerschappen en vergunningen mogen geweigerd worden als de partij een risico voor de Zweedse veiligheid vormt.
Noorwegen Hier is een nauwe samenwerking met Ericsson voor het 5G-netwerk aan de gang. De banden met Huawei worden langzaam losgelaten.
Spanje Spaanse partijen ging een samenwerking met Huawei aan en rolde 5G al uit in 15 grote steden.
Italië Na uitgebreid onderzoek werd de Italiaanse overheid verteld serieus te overwegen om Huawei en andere Chinese aanbieders uit de bouw van hun 5G-netwerken te weren. Toch zeggen ministers dat Huawei een rol in het netwerk zou moeten hebben.
Portugal De overheid heeft gezegd dat Chinese maatschappijen niet uitgesloten zullen worden bij het opzetten van 5G-netwerken.
Oostenrijk De Oostenrijkse overheid sluit Huawei nog niet uit, maar wacht eerst de besluiten van andere EU-landen af om uiteindelijk een gecoördineerde, gezamenlijke beslissing te nemen.
Polen Polen heeft in september 2019 een overeenkomst met de VS getekend om samen te werken aan 5G-technologie, maar toch lijken vooral de Poolse telecomproviders Huawei niet volledig uit te willen sluiten.
Zwitserland Zwitserland heeft een 5G-netwerk contract met Huawei om een onderzoekscentrum te bouwen.
Tsjechië De plaatselijke veiligheidsdienst is tegen Huawei, maar zowel de president als de premier staan positief tegenover samenwerking met het bedrijf.
Hongarije Ook Hongarije is van plan Huawei te betrekken in de opbouw van hun 5G-netwerk.

Europa is erg verdeeld over het Huawei-probleem. Vooral binnen de EU is dit erg onhandig. Verschillende ministers waren dan ook van mening dat de Europese Unie één gezamenlijke beslissing over deze kwestie moest maken. De EU heeft dan ook een richtlijn gegeven: risicovolle leveranciers van telecomapparatuur mogen uit het 5G-netwerk van lidstaten geweigerd worden.

Hoe dan ook laat deze situatie zien dat het uitrollen van een nieuwe generatie mobiele netwerken niet alleen afhangt van technologische ontwikkelingen. Politieke zorgen spelen ook een grote rol.

5G en gezondheid

Smartphone met plaatje van groen kruis eropNaast de mogelijke privacyrisico’s van 5G, hebben sommige mensen ook hun bedenkingen met betrekking tot onze gezondheid. Ze vrezen bijvoorbeeld dat 5G-straling ons ziek zal maken. Tot nu toe is echter niet definitief vastgesteld of 5G-netwerken een negatieve invloed op ons lichaam heeft. De angst die veel mensen hebben, komt waarschijnlijk deels door de negatieve connotatie van het woord ‘straling’. Sommige soorten straling zijn slecht, omdat ze de moleculen in ons lichaam aantasten en kanker veroorzaken. Daarom gaan de dokters bijvoorbeeld achter een muur staan als je op de radiologie-afdeling van het ziekenhuis een foto moet laten maken. Een klein beetje van dit soort straling is niet erg, maar regelmatige blootstelling is wél gevaarlijk.

De straling die vrijkomt met het gebruiken van 1G, 2G, 3G, 4G of 5G muteert je moleculen niet, dus spreken we hier over een ander soort straling (niet-ioniserende straling). Er zijn onderzoeken die wellicht doen vermoeden dat mobiele netwerk-straling toch gevaarlijk is. Zo zijn er kleine tumoren gevonden in mannelijke ratten toen ze aan intense 3G-straling werden blootgesteld. Deze resultaten zijn echter zo minimaal dat het ook puur toeval kan zijn. De niveaus van straling in dit onderzoek waren bovendien vele malen hoger dan wij waarschijnlijk mee zullen maken.

In 2011 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de RF-radiatie zoals bij 4G en 5G geclassificeerd als een ‘mogelijk kankerverwekkende stof’. Alsnog staan producten zoals koffie op ditzelfde lijstje. Of er daadwerkelijk een connectie is met kanker, is nog maar de vraag. Ook claimen veel mensen dat 5G en het coronavirus aan elkaar gelinkt kunnen worden, maar daar is tot op heden geen bewijs voor. Er worden nog constant onderzoeken gedaan naar de mogelijke gevolgen van 5G. Een definitieve, eenduidige conclusie is hier nog niet over bereikt.

Wanneer is 5G beschikbaar?

De grote vraag is natuurlijk wanneer we ‘5G’ bij de verbindingen op onze telefoon gaan zien. Je zult er misschien versteld van staan hoe snel dit gaat. Er zijn nu al steden waar 5G beschikbaar is. Verschillende partijen zijn wereldwijd bezig met het ontwikkelen en bouwen van zendmasten, het produceren van smartphones die met 5G werken en het testen van alle apparatuur op grote schaal. Het kan dus niet lang meer duren voor we daar allemaal van kunnen genieten.

5G in Nederland

Er bestaan al een aantal 5G-netwerken in Nederland. Zo heeft KPN al meer dan een jaar een werkend 5G-netwerk in de Johan Cruijff ArenA, waar ze de technologie testen. Vodafone heeft in Maastricht een 5G-test uitgevoerd en ook T-Mobile is bezig met testen, maar dan op landelijk niveau. Het uitproberen van deze netwerken door telecomproviders is belangrijk om het uiteindelijke uitrollen goed te laten verlopen. Er moet bijvoorbeeld gekeken worden naar het aantal antennes dat geplaatst moet worden. Het plan is om halverwege 2020 een landelijk werkend 5G-netwerk te hebben.

Probleem: frequentie bezet

Er is echter één probleempje als het op het Nederlandse 5G-netwerk aankomt: de snelle, hoge frequenties die veel landen voor 5G gebruiken, zijn in Nederland al bezet. Hoewel de 700 MHz-band al voor 5G gereserveerd is, zijn de frequenties 3.500 MHz en 2.600 MHz op dit moment in handen van de geheime dienst. Deze worden gebruikt voor afluisterapparatuur en zullen pas in 2022 beschikbaar zijn voor 5G. Dit betekent dat de snelste versie van 5G in Nederland nog even op zich laat wachten.

5G in de rest van de wereld

Wereldbol met vliegtuigUiteraard is Nederland niet het enige land dat aan de slag is gegaan met 5G. Wereldwijd zijn talloze teams bezig met het uitgebreid testen en implementeren van 5G-netwerken. In de Verenigde Staten zijn er al meerdere steden waar je, met de juiste smartphone, gebruik kunt maken van het snellere 5G-netwerk. Ook in het Verenigd Koninkrijk is er in sommige gebieden al 5G beschikbaar. In Zuid-Korea is 5G al langer publiekelijk toegankelijk: vanaf eind 2018 voor bedrijven en later voor iedereen met het juiste apparaat.

Op meerdere plekken in de wereld zijn dus al 5G-netwerken te vinden. De volgende stap voor overheden, telecomaanbieders en ander partijen is om 5G voor iedereen toegankelijk te maken, of je nu in de grote stad woont of niet. Binnen de Europese Unie is het streven om dit vóór het eind van 2020 mogelijk te maken. In andere gebieden kan dit nog een paar jaar duren.

Conclusie

5G is de volgende stap in mobiel internet. Het zal zorgen voor snellere verbindingen en allerlei nieuwe technologische mogelijkheden. Vertragingen tijdens het gamen en streamen met je smartphone zullen verleden tijd zijn. Ook kunnen er slimme apparaten worden ingezet in, bijvoorbeeld, de gezondheidszorg en de landbouw. De mogelijkheden zijn eindeloos – al zullen we in Nederland nog tot halverwege 2020 moeten wachten voor we met z’n allen van het 5G-netwerk kunnen genieten.

Cybersecurity analist
David is cybersecurity analist en een van de oprichters van VPNgids.nl. Geïnteresseerd in het fenomeen van de ‘digitale identiteit’, met speciale aandacht voor het recht op privacy en bescherming van persoonsgegevens.

Meer artikelen uit het ‘Devices’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
4
Reacties
  1. Beste,

    Er zijn wel degelijk onderzoeken gedaan naar de mogelijke gevaren van 5G.
    Ik snap niet dat jullie hier zeggen dat er geen onderzoeken bestaan die aantonen dat het wel degelijk je gezondheid negatief beïnvloed! De overheid is sinds 2018 in het bezit van rapporten van onderzoekers die gevraagd hebben 5G niet in gebruik te nemen.

    Ik begrijp dat jullie je affiliate commissie niet in gevaar willen brengen.

    • Onderzoek heeft inderdaad tot nu toe nog niet uit kunnen wijzen dat 5G geheel ongevaarlijk is voor onze gezondheid. Verschillende onderzoeken zeggen verschillende dingen en er lijkt, voor zover wij vast kunnen stellen, nog geen consensus te zijn. Onderzoek naar de effecten van 5G is dan ook nog steeds in volle gang, en wij proberen ons artikel up-to-date te houden. Daarnaast zijn wij een objectief reviewplatform. Affiliate-afspraken hebben geen invloed op de inhoudelijke informatie van onze artikelen – zeker niet op een puur informatief artikel dat over een technologie zoals 5G gaat.

      • Het kan wel zijn dat de onderzoeken naar 5G nog steeds in volle gang is, maar 5G is/wordt al uitgerold. Wat is de zin van onderzoek als het toch gewoon door je strot wordt geduwd. Als de uitkomst is dat het wel schadelijk is voor onze gezondheid, wordt het echt niet teruggedraaid.

        • Wij zijn een platform dat focust op internetveiligheid en privacy. In ons artikel richten wij ons dan ook op de mogelijke privacyrisico’s en big data-impact van een systeem zoals 5G. Wij zijn geen medisch platform en zijn eveneens geen specialisten op het gebied van gezondheid. We kunnen je met deze specifieke zorgen dus niet helpen.

Een reactie plaatsen