5G en privacy: moeten we ons zorgen maken?

5G en Privacy Uitgelichte Afbeelding
Klik hier voor een samenvatting
5G en privacy: moeten we vrezen voor onze privacy?

5G is de vijfde generatie van snel, mobiel internet. Met theoretische snelheden die 100 keer zo hoog liggen in vergelijking met 4G, is dat ideaal om supersnel grote hoeveelheden data te versturen en ontvangen. Daarnaast is de dekking van mobiel internet stabieler, ligt het energieverbruik lager en zijn er allerlei toepassingen te bedenken om ons leven aangenamer te maken, zoals de inrichting van smart cities.

5G brengt allerlei voordelen met zich mee, maar roept ook vragen op. Vormt 5G een gevaar voor onze privacy? Is onze persoonlijke informatie nog wel veilig? En moeten we toestaan dat Huawei een rol speelt bij de aanleg van het 5G-netwerk in de kern van onze communicatie-infrastructuur? Dat laatste is een bijzonder heet hangijzer, omdat het Chinese technologiebedrijf ervan beschuldigd wordt gevoelige klantinformatie te delen met de Chinese communistische partij en het leger.

Is 5G slecht voor onze gezondheid?

Verder zijn er bezorgde burgers die hun vraagtekens zetten bij 5G in ons land. Ze zijn bang dat de straling gevaarlijk is voor onze gezondheid. Vooralsnog is er geen onomstotelijk wetenschappelijk bewijs dat 5G-straling daadwerkelijk een negatieve invloed heeft op ons lichaam. De vordering van Stichting Stop5GNL om de uitrol van 5G in ons land tegen te houden, vond dan ook geen gehoor bij de rechtbank.

Beschikbaarheid van 5G

Op dit moment is 5G in beperkte mate beschikbaar in Nederland. De snellere 5G-frequenties worden in de loop van 2022 geveild door de overheid. In andere landen, waaronder de Verenigde Staten, zijn snelle 5G-netwerken in bepaalde delen al beschikbaar voor consumenten. Ook in Zuid-Korea is 5G er al enige tijd voor het grote publiek. Feit is dat 5G in hoog tempo wereldwijd wordt uitgerold.

Wil je meer weten over de toepassingen van 5G en potentiële privacy- en gezondheidsrisico’s? Lees dan snel verder.

Smartphone met 5GNa 3G en 4G is het nu tijd voor de volgende stap in de ontwikkeling van ons mobiele netwerk: 5G. De term wordt de laatste tijd steeds vaker gebruikt, zowel in positieve als negatieve zin. Een 5G-netwerk zal ons sneller en beter internet geven, wat gepaard gaat met ontzettend veel nieuwe mogelijkheden.

Tegelijkertijd maken sommige mensen zich zorgen over hun privacy in een wereld waar informatie delen via het internet gemakkelijker is dan ooit. In dit artikel leggen we je uit wat 5G is, wat het zal betekenen voor de maatschappij en wat de zorgen omtrent privacy zijn.

Wat is 5G?

5G staat voor de vijfde generatie (G) mobiele netwerken. Zoals je waarschijnlijk al verwachtte, gingen vier andere generaties 5G al voor. Twee daarvan zullen je wel bekend voorkomen: 3G en 4G. Zit je nu op je telefoon en ben je niet verbonden met een wifi-netwerk? Dan lees je dit artikel waarschijnlijk via één van deze verbindingen.

5G is dus de meest recente versie van mobiele netwerken. Het is nu nog in ontwikkeling en maar op specifieke locaties beschikbaar. Spoedig zal het echter wereldwijd worden uitgerold.

Eerdere generaties: 1G, 2G, 3G en 4G

De verschillende generaties van onze mobiele netwerken laten een duidelijke vooruitgang in technologie zien. Allereerst was er 1G, wat ervoor zorgde dat mobiele telefoons contact konden maken met radiotorens. Zo waren we in staat draadloos met elkaar bellen. Later werd met 2G ook digitale communicatie mogelijk: sms’en was een feit.

Met 3G kwam daar ook internetverkeer via je mobiele telefoon bij. Ten slotte werd vanaf 2013 4G erg populair. Met 4G kunnen mensen meer internetdata met hun mobiele apparaten sturen en ontvangen. Bovendien gaat dit ook veel sneller dan voorheen.

Wat dit betekent? Je kunt nu bijvoorbeeld met gemak Netflix kijken op je smartphone, terwijl dat eerst helemaal niet zo vanzelfsprekend was. Nu staat de volgende ontwikkeling om de hoek: 5G.

Sneller internetten met 5G

Snelheidsmeter 5GHet grote voordeel van 5G is dat het veel sneller is dan 4G. Daardoor kan het ook veel meer data versturen. Die verbetering is niet niks: met 5G kun je tot wel 100 keer zo snel internetten als met 4G. De mogelijke vertragingen die je 4G ondervindt, zijn met 5G verleden tijd.

Online data worden met dit nieuwe netwerk binnen één milliseconde verzonden, terwijl dit bij 4G gemiddeld 50 milliseconden duurt. Met deze nieuwe generatie gaan we dus van een snel mobiel netwerk naar een supersnel mobiel netwerk.

De mogelijkheden van een 5G-netwerk

Je vraagt je misschien af of een sneller netwerk wel echt nodig is. Het internet op je smartphone werkt immers prima en je kunt je afleveringen van The Witcher moeilijk nóg sneller kijken. Toch heeft een sneller en stabieler netwerk meer voordelen dan je zou denken. Hier zijn er een aantal:

Stabieler internet voor grote groepen mensen

Een 4G-netwerk raakt vrij snel overbelast. Grote groepen mensen op dezelfde locatie (denk aan festivals, universiteiten en grote gebouwen) ondervinden daardoor vaak vertragingen van hun mobiele internetverbinding. 5G zorgt ervoor dat dit niet langer een probleem is, hoeveel smartphones er ook binnen dezelfde vierkante kilometer te vinden zijn.

Bovendien groeit de vraag naar mobiele data nog steeds. Deze groei kan opgevangen worden met een effectief 5G-netwerk. De vraag stijgt niet alleen omdat steeds meer mensen in de wereld toegang krijgen tot mobiele netwerken, maar ook omdat er steeds meer apparaten zijn die hiermee werken.

Van onze laptops tot onze koelkasten en van de smartwatch tot de slimme babymonitor: alles gaat tegenwoordig via het internet. Ook dit dataverkeer moet via het netwerk verstuurd worden. 5G geeft hier de mogelijkheid voor en staat huishoudens, bedrijven en de publieke sfeer toe om meer slimme apparaten te gebruiken zonder dat dit de kwaliteit van het netwerk aantast.

Lager energieverbruik

Het sturen en ontvangen van mobiele data kost energie. Daarom gaat de batterij van je telefoon veel langer mee als je je 4G uitzet of de vliegtuigstand aan hebt staan. Een voordeel van 5G is dat het veel minder energie van je apparaat vergt om dezelfde hoeveelheid data te versturen. Je batterij gaat dus met 5G langer mee dan met 4G. Daardoor hoef jij je telefoon minder vaak op te laden en ben je nét dat beetje meer economisch bezig. En dat terwijl je internetsnelheid er alleen maar op vooruit gaat.

Nieuwe technieken en het ‘Internet of Things’

Drone postbode bezorgt pakketje5G-technologie kan gecombineerd worden met andere kennis om zo nieuwe toepassingen te creëren. Het ‘Internet of Things’ (IoT), wat betekent dat er steeds meer moderne apparaten met het internet kunnen verbinden, zal ontzettend groeien. We zien ook steeds meer slimme steden die gebruikmaken van het IoT.

Daarnaast staat 5G bijvoorbeeld een hogere kwaliteit van videostreaming toe. Dit betekent niet alleen dat jouw Netflix-series in high quality op je smartphone te zien zijn, maar ook dat bijvoorbeeld operaties op afstand op een betere manier uitgevoerd kunnen worden.

Er zijn nog veel meer mogelijkheden: wat dacht je van geautomatiseerde irrigatiesystemen en drones die voor postbode spelen, bijvoorbeeld? Apparaten kunnen nóg meer geautomatiseerd worden en hun taken nóg effectiever uitvoeren – allemaal dankzij de razendsnelle, eindeloze communicatie die 5G biedt.

Is 5G een gevaar voor onze privacy?

Zoals het er nu uitziet, zal het opkomende 5G-netwerk bijdragen aan een technologische revolutie die veel verschillende slimme apparaten met elkaar verbindt. Het deel van ons leven dat zich online afspeelt en online vastgelegd wordt, zal alleen maar groter worden. Dit heeft veel voordelen, maar komt ook met de nodige risico’s, vooral op het gebied van privacy.

Wat gebeurt er met al die gegevens? Als het internet meer over ons weet dan wijzelf, wat betekent dat dan? Dit zijn vraagstukken die constant opnieuw naar de voorgrond komen en niet alleen technische, maar ook politieke en sociale implicaties hebben.

Is onze persoonlijke informatie nog veilig?

Een goed werkend 5G-netwerk kan ontzettend veel data verwerken. Dit betekent dat het ook heel gemakkelijk wordt om allerlei informatie over de gebruikers van die netwerken op te slaan. Dit kan gaan over de websites die je bezoekt, je locatie, beelden van de camera die in de kinderkamer hangt en zelfs de gezondheidsgegevens die via slimme apparatuur bij je dokter terechtkomen. Vaak wordt deze informatie op een nuttige en goede manier gebruikt. Via je telefoon kun je je dochtertje in de gaten houden, zelfs als je niet thuis bent. Je favoriete apps gebruiken jouw gebruikersdata om hun service te verbeteren.

Helaas kan deze informatie ook in jouw nadeel gebruikt worden. Dit gebeurt nu al heel veel: er zijn talloze partijen die inzien wat jij online doet. Ook bedrijven en, in sommige gevallen, internetcriminelen hebben toegang tot jouw persoonlijke gegevens. Bedrijven gebruiken dit bijvoorbeeld om jouw advertenties te personaliseren, zodat de kans groter is dat jij iets van ze koopt.

In het geval van een blackhat hacker is het gevaar sneller duidelijk: ze zullen jouw data gebruiken om jou onder druk te zetten en op wat voor manier dan ook van je profiteren. Hoe meer data er over ons door de lucht vliegt, hoe groter de kans dat deze data tegen ons gebruikt gaat worden. Daarom maken veel mensen zich zorgen over wie deze data in handen krijgt en hoe ze dit mogelijk misbruiken.

Huawei en 5G

China Met SlotHuawei is mogelijk één van de bedrijven die onze 5G-data in gaat kunnen zien. Dit Chinese bedrijf produceert apparaten voor telecommunicatie. Je kent ze waarschijnlijk het beste van de goedkope smartphones die ze de laatste jaren op de markt hebben gebracht.

Naast deze technologie heeft Huawei op dit moment ook de beste 5G-apparatuur ter wereld ontwikkeld. Hun 5G-antennes zijn sterker dan die van concurrenten, waardoor ze grotere gebieden met goede kwaliteit dekken. Dit kwam niet zomaar uit de lucht vallen: Huawei investeert al jaren in het ontwikkelen van 5G-producten. Door de goede kwaliteit, lijkt de Huawei-apparatuur een logische keuze voor kopers, maar zo simpel is het niet.

Omdat de scheiding tussen bedrijven en de overheid in China vaak niet erg duidelijk is, maken veel mensen zich zorgen over de bedoelingen van Huawei. Koppen als ‘Huawei heeft toegang tot het hart van het KPN-netwerk’ maken dan ook heel wat los. Als onze 5G-apparatuur geleverd wordt door een bedrijf met connecties met de Chinese overheid, heeft die overheid wellicht toegang tot al onze gegevens.

Het feit dat Huawei geen duidelijkheid geeft over de werking van hun bedrijf, schept alleen maar meer wantrouwen. Het bedrijf ontkent in alle toonaarden in opdracht van de nationale overheid te handelen, maar toch blijft de argwaan groeien.

De handelsoorlog tussen de VS en China

Sinds 2016 is de situatie tussen China en de Verenigde Staten flink verslechterd. Dit had veel gevolgen voor Huawei. President Trump voerde een importheffing van 25 procent op Chinese producten in, wat resulteerde in een ware handelsoorlog tussen de landen. Huawei raakte hier al snel in verstrikt: nieuwe Huawei-telefoons mochten niet langer Amerikaanse technologie gebruiken.

Hoewel Huawei dit in veel gevallen opgelost heeft door onderdelen uit andere gebieden te importeren, zijn er nog steeds wat struikelblokken voor het bedrijf. Zo mogen ook verschillende Google-diensten, zoals Android, niet op nieuwe toestellen worden gebruikt.

Ook de reputatie van Huawei heeft flink geleden. Zoals eerder vermeld, zijn er veel vermoedens dat Huawei aan spionage voor de Chinese overheid doet. Ook probeert de VS andere landen ertoe te zetten niet langer met Chinese bedrijven, zoals Huawei, in zee te gaan. De wijdverspreide invloed van Amerika wordt hier al snel duidelijk: verschillende Europese landen zijn huiverig om de Chinese technologie te gebruiken bij het opbouwen van hun 5G-netwerken.

In de tabel hieronder staat aangegeven hoe verschillende landen op dit moment over een mogelijke samenwerking met Huawei denken.

LandStandpunt over samenwerking met Huawei tijdens opbouw 5G-netwerk
NederlandIn juli 2019 besloot Nederland geen apparatuur in de kern van haar 5G-netwerken toe te laten als het afkomstig is van een staat, entiteit of persoon die mogelijk de intentie heeft een Nederlands communicatienetwerk te misbruiken of uit te laten vallen. Ook partijen die nauw samenwerken of onder invloed staan van zo’n staat, entiteit of persoon zullen worden geweigerd. Vanwege de beschuldigingen, zou Huawei hier ook onder kunnen vallen. Het Chinese techbedrijf mag nog wel antennes leveren voor netwerkapparatuur.
BelgiëIn juni 2020 besliste de Nationale Veiligheidsraad om ‘hoogrisicoleveranciers’ van 5G-netwerkapparatuur uit de Belgische infrastructuur te weren. Daarmee gaf het gehoor aan de oproep van de Amerikaanse president Trump om niet in zee te gaan met discutabele Chinese technologiebedrijven.
FrankrijkIn februari 2021 keurde het Grondwettelijk Hof de ‘anti-Huawei-maatregel’ goed. Dat houdt in dat biedingen op 5G-projecten op grond van de nationale veiligheid mogen worden geweigerd. Telecomgiganten SFR en Bouygues tekenden bezwaar aan, maar vingen bot bij het Hof. De Franse overheid heeft gezegd dat ze geen specifieke aanbieders willen weren en dat ze iedere zaak apart beoordeelt. Het Franse agentschap ANSSI heeft echter dusdanig strenge bepalingen opgelegd, waardoor Huawei min of meer is uitgesloten om mee te bouwen aan Franse netwerken.
Verenigd KoninkrijkEind 2020 bepaalde de regering van Boris Johnson dat vanaf april 2021 Britse bedrijven niet langer dienstverlening aan 5G-netwerken mogen uitbesteden aan Huawei. Verder mag het Britse bedrijfsleven sinds september niet langer netwerkapparatuur van Huawei gebruiken. Premier Johnson wil hiermee voorkomen dat de nationale veiligheid in het geding komt. Hij heeft critici opgeroepen om alternatieven voor de 5G-apparatuur van Huawei aan te dragen.
DuitslandAanvankelijk zei de Duitse regering niet mee te willen gaan met het verbod van de VS, omdat ze geen specifieke partijen wil discrimineren. Maar in april 2021 nam de Bundestag een veiligheidswet aan ,waarin de rol van ‘onbetrouwbare’ leveranciers van 5G-netwerkapparatuur wordt beperkt. Telecombedrijven moeten bovendien de regering informeren als ze contracten opstellen voor kritieke 5G-componenten. In het ergste geval kan de overheid deze contracten blokkeren.
ZwedenIn juni 2021 bepaalde een Zweedse rechtbank dat een verbod op de verkoop van 5G-apparatuur van Huawei rechtmatig is. In oktober ging Huawei in beroep tegen het vonnis, maar zonder succes. In januari 2022 besloot het Chinese techbedrijf om een arbitrageprocedure te starten bij geschillencommissie ICSID van de Wereldbank tegen de Zweedse overheid. Volgens onbevestigde berichten eist Huawei omgerekend een half miljard euro aan schadevergoeding. Experts vrezen dat de rechtszaak verregaande consequenties zal hebben, aangezien Huawei in meerdere Europese landen de strijd aanbindt met de autoriteiten.
NoorwegenHier is een nauwe samenwerking met Ericsson voor het 5G-netwerk aan de gang. De banden met Huawei worden langzaam losgelaten. Wel heeft de regering aangegeven een ‘open en productief dialoog’ over veiligheidsmaatregelen te onderhouden met het Chinese technologiebedrijf.
SpanjeSpaanse partijen gingen een samenwerking met Huawei aan en rolde 5G al uit in 15 grote steden. De regering heeft Huawei nadrukkelijk niet uitgesloten bij de aanleg van een landelijk dekkend 5G-netwerk. Wel heeft de overheid strenge eisen gesteld aan leveranciers van 5G-apparatuur.
ItaliëNa uitgebreid onderzoek werd de Italiaanse overheid aangeraden serieus te overwegen om Huawei en andere Chinese aanbieders uit de bouw van hun 5G-netwerken te weren. Toch zeggen ministers dat Huawei een rol in het netwerk zou moeten hebben. Volgens ingewijden heeft minister-president Mario Draghi een deal tussen Vodafone en Huawei om toegang te krijgen tot het 5G-netwerk goedgekeurd. Zijn regering heeft wel een aantal voorwaarden. Zo mag Huawei niet op afstand technische problemen oplossen en geldt er een hoge beveiligingsdrempel.
PortugalDe overheid heeft gezegd dat Chinese maatschappijen niet uitgesloten zullen worden bij het opzetten van 5G-netwerken. Meerdere Portugese telecombedrijven hebben echter aangegeven geen 5G-netwerkapparatuur van Huawei te gebruiken in de kern van de infrastructuur. In plaats daarvan kiezen zij voor “de beste zakelijke partner”.
OostenrijkDe Oostenrijkse overheid sluit Huawei nog niet uit, maar wacht eerst de besluiten van andere EU-landen af om uiteindelijk een gecoördineerde, gezamenlijke beslissing te nemen. De overheid heeft een onafhankelijk adviesorgaan in het leven geroepen om aanbevelingen op het vlak van 5G te doen. Zoals het er nu naar uitziet kiest Oostenrijk wellicht voor Huawei om een landelijk dekkend 5G-netwerk aan te leggen.
PolenPolen heeft in september 2019 een overeenkomst met de VS getekend om samen te werken aan 5G-technologie, maar toch lijken vooral de Poolse telecomproviders Huawei niet volledig uit te willen sluiten. In de tweede helft van 2020 nam de Poolse regering nieuwe cybersecuritywetgeving aan. Verkopers worden ingedeeld in vier categorieën, afhankelijk van de mate waarin ze een bedreiging kunnen vormen voor de nationale veiligheid. Verder kan de overheid telecombedrijven dwingen om hun netwerkapparatuur te vervangen als deze een ‘hoog risico’ vormt.
ZwitserlandZwitserland heeft een 5G-netwerk contract met Huawei om een onderzoekscentrum te bouwen. Hier wordt onderzocht hoe 5G ingezet kan worden in de Zwitserse landbouwsector.
TsjechiëDe plaatselijke veiligheidsdienst is tegen Huawei, maar zowel de president als de premier staan positief tegenover samenwerking met het bedrijf. Telecombedrijf CETIN zei in oktober 2020 dat het gebruik gaat maken van de technologie en apparatuur van Ericsson om een 5G-netwerk in Tsjechië aan te leggen.
HongarijeOok Hongarije is van plan Huawei te betrekken in de opbouw van hun 5G-netwerk. Begin november hebben het Hongaarse ministerie van technologie en Huawei een overeenkomst getekend om de ‘digitale transformatie’ in het land vorm te geven. 5G gaat een prominente rol spelen in het onderwijs, bij de ontwikkeling van ‘smart cities’ en bij de inrichting van een landelijk dekkend 5G-netwerk.
CanadaCanada heeft besloten om netwerkapparatuur van Huawei en ZTE uit het 5G-netwerk te weren. Het land is bang dat de apparatuur van de fabrikanten gebruikt kan worden om te spioneren voor de Chinese overheid. Dat kan grote gevolgen hebben voor de nationale veiligheid. “We doen alles wat nodig is om onze telecomnetwerken te beschermen”, aldus de Canadese minister van Innovatie François-Philippe Champagne. Providers die de netwerkapparatuur van Huawei of ZTE al hebben geïnstalleerd, moeten deze verwijderen.

Europa is erg verdeeld over het Huawei-probleem. Vooral binnen de EU is dit erg onhandig. Verschillende ministers waren dan ook van mening dat de Europese Unie één gezamenlijke beslissing over deze kwestie moest maken. De EU heeft dan ook een richtlijn gegeven: risicovolle leveranciers van telecomapparatuur mogen uit het 5G-netwerk van lidstaten geweigerd worden.

Hoe dan ook laat deze situatie zien dat het uitrollen van een nieuwe generatie mobiele netwerken niet alleen afhangt van technologische ontwikkelingen. Politieke zorgen spelen ook een grote rol.

5G en gezondheid

Smartphone met plaatje van groen kruis eropNaast de mogelijke privacyrisico’s van 5G, hebben sommige mensen ook hun bedenkingen met betrekking tot onze gezondheid. Ze vrezen bijvoorbeeld dat 5G-straling ons ziek zal maken. In ons land spande Stichting Stop5GNL een kort geding aan tegen de Nederlandse staat om de uitrol van het 5G-netwerk tegen te houden.

Volgens de stichting was er onvoldoende onderzoek gedaan naar “reële en ernstige gezondheidsrisico’s” die aan 5G kleven. Tevens zou de staat het onderzoek hiernaar negeren. In mei 2020 wees de rechtbank in Den Haag de vordering van Stichting Stop5GNL af. Volgens de rechtbank hanteert de overheid voldoende waarborgen om onze gezondheid te bewaken, onder meer door stralings- en blootstellingslimieten te hanteren.

Tot nu toe is echter niet definitief vastgesteld of 5G-netwerken een negatieve invloed op ons lichaam heeft. De angst die veel mensen hebben, komt waarschijnlijk deels door de negatieve connotatie van het woord ‘straling’. Sommige soorten straling zijn slecht, omdat ze de moleculen in ons lichaam aantasten en kanker veroorzaken. Daarom gaan de dokters bijvoorbeeld achter een muur staan als je op de radiologie-afdeling van het ziekenhuis een foto moet laten maken. Een klein beetje van dit soort straling is niet erg, maar regelmatige blootstelling is wél gevaarlijk.

De straling die vrijkomt met het gebruiken van 1G, 2G, 3G, 4G of 5G muteert je moleculen niet, dus spreken we hier over een ander soort straling (niet-ioniserende straling). Er zijn onderzoeken die wellicht doen vermoeden dat mobiele netwerk-straling toch gevaarlijk is. Zo zijn er kleine tumoren gevonden in mannelijke ratten toen ze aan intense 3G-straling werden blootgesteld. Deze resultaten zijn echter zo minimaal dat het ook puur toeval kan zijn. De niveaus van straling in dit onderzoek waren bovendien vele malen hoger dan wij waarschijnlijk mee zullen maken.

In 2011 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de RF-radiatie zoals bij 4G en 5G geclassificeerd als een ‘mogelijk kankerverwekkende stof’. Alsnog staan producten zoals koffie op ditzelfde lijstje. Of er daadwerkelijk een connectie is met kanker, is nog maar de vraag. Ook claimen veel mensen dat 5G en het coronavirus aan elkaar gelinkt kunnen worden, maar daar is tot op heden geen bewijs voor. Er worden nog constant onderzoeken gedaan naar de mogelijke gevolgen van 5G. Een definitieve, eenduidige conclusie is hier nog niet over bereikt.

Wanneer is 5G beschikbaar?

De grote vraag is natuurlijk wanneer we ‘5G’ bij de verbindingen op onze telefoon gaan zien. Je zult er misschien versteld van staan hoe snel dit gaat. Er zijn nu al steden waar 5G beschikbaar is. Verschillende partijen zijn wereldwijd bezig met het ontwikkelen en bouwen van zendmasten, het produceren van smartphones die met 5G werken en het testen van alle apparatuur op grote schaal. Het kan dus niet lang meer duren voor we daar allemaal van kunnen genieten.

5G in Nederland

De aanleg van de 5G-infrastructuur verloopt voorspoedig in Nederland. De vier grote providers van ons land -KPN, T-Mobile, Tele2 en Vodafone/Ziggo- hebben allemaal een nagenoeg landelijk dekkend 5G-netwerk. Er is echter één probleempje als het op het Nederlandse 5G-netwerk aankomt: de snelle, hoge frequenties die veel landen voor 5G gebruiken, zijn in Nederland al bezet.

Hoewel de 700 MHz-band al voor 5G gereserveerd is, zijn de frequenties 3,5 GHz en 26 GHz op dit moment in handen van de geheime dienst. Deze frequenties worden door het satellietbedrijf Inmarsat gebruikt. Dat bedrijf heeft in het Friese dorpje Burum ontvangstschotels staan die momenteel ingezet worden voor nood-, spoed- en veiligheidscommunicatie met zeescheepvaart. Vanwege het belang voor de veiligheid van de scheep- en luchtvaart, wilde Inmarsat niet zomaar met zijn werkzaamheden stoppen. Het bedrijf spande een kort geding aan en kreeg gelijk van de rechter.

In reactie op de uitspraak riep het ministerie van Economische Zaken en Klimaat een onafhankelijke adviescommissie in het leven om mogelijke oplossingen te bedenken. De commissie adviseerde in mei 2022 Inmarsat om zijn werkzaamheden naar Griekenland te verplaatsen. De 3,5 GHz frequentie is daardoor eind 2023 gereed om geveild te worden. Dit betekent dat de snelste versie van 5G in Nederland nog even op zich laat wachten.

Wie een smartphone met 5G-connectiviteit heeft, zal het 5G-icoontje rechtsboven in de hoek vast wel eens gezien hebben. Dit wekt de indruk dat je nu al met 5G-snelheden over het internet surft. Dat is enigszins misleidend: de hogere internetsnelheden die 5G belooft zijn zoals gezegd nog niet beschikbaar in ons land. De reden waarom het 5G-logo boven in beeld verschijnt, is dat de verbinding sneller is dan op het 4G-netwerk. Je krijgt dus hogere internetsnelheden, maar deze zijn nog niet op het niveau van 5G. Een betere benaming hiervoor is 4G+ of 4G++.

Daarnaast zijn er allerlei factoren die invloed hebben op de internetsnelheid: denk aan de afstand tussen jouw smartphone en (mobiele) zendmasten, weersomstandigheden, obstakels zoals muren en gebouwen, de drukte op het mobiele netwerk en het type mobiele apparaat dat je gebruikt. Providers maken dan ook onderscheid tussen maximale en gemiddelde snelheid. Als de gemiddelde snelheid 240 Mbit/s of hoger bedraagt, spreken we van 5G-snelheid.

Naast Stichting Stop5GNL zijn er ook andere pogingen gedaan om de komst van 5G-masten af te remmen. Zo probeerden inwoners van het Limburgse Simpelveld in de zomer van 2021 de komst van een 40 meter hoge 5G-zendmast van KPN in hun dorp tegen te houden. Deze poging strandde in februari 2022 in de rechtbank. De rechter oordeelde dat de mast al was opgenomen in het bestemmingsplan voordat de bewoners die een kort geding aanspanden hun huis hadden gekocht. De eisers konden ook niet aannemelijk maken dat de waarde van hun huis zou afnemen met de komst van de zendmast. Verder is de vrees dat tegenstanders de mast mogelijk in brand steken geen argument om de plaatsing ervan op te schorten. De eisers konden tot slot ook niet aantonen dat de komst van de mast gezondheidsrisico’s met zich meebrengt.

5G in de rest van de wereld

Wereldbol met vliegtuigUiteraard is Nederland niet het enige land dat aan de slag is gegaan met 5G. Wereldwijd zijn talloze teams bezig met het uitgebreid testen en implementeren van 5G-netwerken. In de Verenigde Staten zijn er al meerdere steden waar je, met de juiste smartphone, gebruik kunt maken van het snellere 5G-netwerk.

Ook in het Verenigd Koninkrijk is er in sommige gebieden al 5G beschikbaar. In Zuid-Korea is 5G al langer publiekelijk toegankelijk: vanaf eind 2018 voor bedrijven en later voor iedereen met het juiste apparaat.

Op meerdere plekken in de wereld zijn dus al 5G-netwerken te vinden. De volgende stap voor overheden, telecomaanbieders en ander partijen is om 5G voor iedereen toegankelijk te maken, of je nu in de grote stad woont of niet.

5G wordt in een hoog tempo wereldwijd uitgerold. In de laatste editie van het Ericsson Mobility Report voorspelt Ericsson dat er eind 2021 meer dan 660 miljoen 5G-gebruikers zijn. Eind 2027 zijn dat er naar verwachting 4,4 miljard. Dat komt omdat er in de komende jaren meer 5G-telefoons verschijnen, die bovendien een stuk goedkoper zijn dan de huidige 5G-smartphones.

De Europese Rekenkamer (PDF) is minder optimistisch. Zij vindt dat de uitrol van 5G in de Europese Unie niet goed verloopt. Lidstaten hebben aanzienlijke vertraging opgelopen en hanteren hun eigen veiligheidsvoorschriften. Het ene land gaat met Huawei in zee om een landelijk dekkend 5G-netwerk aan te leggen, andere landen verbieden het om netwerkapparatuur van de Chinezen te implementeren. De Rekenkamer benadrukt verder dat Huawei niet in Europa is gevestigd, wat problemen kan opleveren voor de bescherming van onze persoonsgegevens. De instantie pleit voor een ‘consistente en gecoördineerde manier’ om de doelstellingen van de EU op het gebied van toegang tot en dekkingsgraad van 5G in Europa te versnellen.

Conclusie

5G is de volgende stap in mobiel internet. Het zal zorgen voor snellere verbindingen en allerlei nieuwe technologische mogelijkheden. Vertragingen tijdens het gamen en streamen met je smartphone zullen verleden tijd zijn. Ook kunnen er slimme apparaten worden ingezet in, bijvoorbeeld, de gezondheidszorg, de landbouw en de inrichting van smart cities. De mogelijkheden zijn eindeloos.

5G en privacy | Veelgestelde vragen

Wellicht heb je vragen over 5G en hoe het gesteld is met onze privacy en gezondheid. Hieronder hebben we een aantal vragen over deze onderwerpen opgesomd. Staat je vraag er niet tussen? Laat dan een reactie onder het artikel achter.

5G is de vijfde generatie van mobiel internet. In vergelijking met zijn voorganger, 4G, liggen de theoretische maximumsnelheden tot wel 100 keer hoger. Als de gemiddelde internetsnelheid 240 Mbit/s of hoger bedraagt, spreken we van 5G-snelheid.

Afgezien van sneller mobiel internet, brengt 5G meer voordelen met zich mee. 5G is stabieler dan zijn voorloper. Dat betekent dat meer mensen op dezelfde locatie kunnen profiteren van de hoge internetsnelheden. Aangezien de vraag naar mobiele data alsmaar toeneemt, kan deze prima worden opgevangen door 5G. Daarnaast ligt het energieverbruik aanzienlijk lager en zijn er allerlei toepassingen te bedenken waarvoor 5G ingezet kan worden om ons leven aangenamer te maken.

Wil je meer weten over 5G? Lees dan het gehele artikel.

KPN, T-Mobile, Tele2 en Vodafone/Ziggo hebben allemaal een nagenoeg landelijk dekkend 5G-netwerk. Zij bieden 5G-internet aan via de 700 MHz band. Het voordeel daarvan is dat deze frequentie een groot bereik heeft. Ideaal als veel mensen bij elkaar zijn, zoals op een concert of evenement in de buitenlucht. Bovendien heb je minder antennes nodig om een landelijk dekkend netwerk te verwezenlijken.

Keerzijde is dat de gegevensoverdracht bij 700 MHz beperkt is. Voor hogere datasnelheden moeten we wachten totdat de overheid de 3,5 GHz en 26 GHz banden vrijgeeft. Deze worden nu nog gebruikt voor afluisterapparatuur van de geheime dienst. In de loop van 2022 vindt de veiling voor deze frequenties plaats.

5G kan voor uiteenlopende toepassingen worden ingezet. Een stabiele mobiele internetverbinding leveren voor een grote groep bezoekers van een evenement, is slechts één voorbeeld. Een ander praktijkvoorbeeld vinden we in de zorg. Daar kan 5G ingezet worden om senioren die nog zelfstandig wonen op afstand te monitoren. Dan hoeft de wijkverpleegkundige niet om de haverklap de wijk in te gaan.

Ook in de landbouw wordt 5G-technologie gebruikt. Denk aan een boer die een drone bedient om zijn gewassen te inspecteren. Zo spoort hij zieke planten in razendsnel tempo op en kan hij maatregelen treffen. Ook bij de inrichting van smart cities kan 5G volop worden gebruikt. Denk bijvoorbeeld aan sensoren die doorgeven waar nog een parkeerplaats is, of de installatie van slimme meters om het energieverbruik per huishouden naar beneden te brengen.

5G is ideaal om grote hoeveelheden data over en weer te sturen. Maar zoals bij iedere overdracht van data is dit niet geheel zonder risico’s. Een man-in-the-middle aanval, waarbij een hacker de communicatie tussen twee partijen onderschept, is een realistisch scenario. Hoe meer data er door de lucht gaat, des te groter de kans is dat deze tegen ons gebruikt kan worden. Daarom zijn veiligheidsmaatregelen om je (bedrijfs)netwerk te beschermen zo ontzettend belangrijk.

Huawei speelt wereldwijd een belangrijke rol bij de aanleg van 5G-netwerken. Sommigen beschuldigen het Chinese techbedrijf ervan het Westen te bespioneren voor de Chinese overheid. Omdat het bedrijf vanuit China haar netwerkapparatuur kan bedienen, hebben medewerkers mogelijk toegang tot gevoelige of vertrouwelijke gegevens. Het derde kabinet Rutte besloot daarom in juli 2019 om geen apparatuur van Huawei toe te laten in de kern van het Nederlandse communicatienetwerk.

Wil je meer weten over de mogelijke gevaren van 5G voor onze privacy? Lees dan het volledige artikel.

Sommigen zijn bang dat 5G ernstige gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Ze denken dat de straling van 5G kanker veroorzaakt, dat het onze moleculen aantast of andere ernstige negatieve effecten heeft op het menselijk lichaam. Stichting Stop5GNL vindt dat de risico’s van 5G-straling voor mensen, dieren en het milieu onvoldoende in kaart zijn gebracht. Via de rechter probeerde de stichting de uitrol van 5G te voorkomen, maar zonder succes.

De angst voor de straling van deze netwerken is niets nieuws. Dezelfde bezorgdheid was er ook toen de providers 2G, 3G en 4G uitrolden. Feit is dat er nooit onomstotelijk door wetenschappers een link is vastgesteld tussen de straling van mobiel internet en kanker. Om het zekere voor het onzekere te nemen hebben internationale organisaties en overheden stralings- en blootstellingslimieten vastgelegd.

Meer over de relatie tussen 5G en onze gezondheid lees je ons artikel.

Auteur
Cybersecurity analist
David is een cybersecurity-analist en een van de oprichters van VPNgids.nl. Sinds 2014 heeft hij internationale ervaring opgedaan in het werken met overheden, NGO's en de private sector als cybersecurity- en VPN-expert en adviseur. Meer over David.
Auteur
Techredacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. Meer over Anton.
4
Reacties
Plaats een reactie
  1. Beste,

    Er zijn wel degelijk onderzoeken gedaan naar de mogelijke gevaren van 5G.
    Ik snap niet dat jullie hier zeggen dat er geen onderzoeken bestaan die aantonen dat het wel degelijk je gezondheid negatief beïnvloed! De overheid is sinds 2018 in het bezit van rapporten van onderzoekers die gevraagd hebben 5G niet in gebruik te nemen.

    Ik begrijp dat jullie je affiliate commissie niet in gevaar willen brengen.

    • Onderzoek heeft inderdaad tot nu toe nog niet uit kunnen wijzen dat 5G geheel ongevaarlijk is voor onze gezondheid. Verschillende onderzoeken zeggen verschillende dingen en er lijkt, voor zover wij vast kunnen stellen, nog geen consensus te zijn. Onderzoek naar de effecten van 5G is dan ook nog steeds in volle gang, en wij proberen ons artikel up-to-date te houden. Daarnaast zijn wij een objectief reviewplatform. Affiliate-afspraken hebben geen invloed op de inhoudelijke informatie van onze artikelen – zeker niet op een puur informatief artikel dat over een technologie zoals 5G gaat.

      • Het kan wel zijn dat de onderzoeken naar 5G nog steeds in volle gang is, maar 5G is/wordt al uitgerold. Wat is de zin van onderzoek als het toch gewoon door je strot wordt geduwd. Als de uitkomst is dat het wel schadelijk is voor onze gezondheid, wordt het echt niet teruggedraaid.

        • Wij zijn een platform dat focust op internetveiligheid en privacy. In ons artikel richten wij ons dan ook op de mogelijke privacyrisico’s en big data-impact van een systeem zoals 5G. Wij zijn geen medisch platform en zijn eveneens geen specialisten op het gebied van gezondheid. We kunnen je met deze specifieke zorgen dus niet helpen.

Een reactie plaatsen