Gratis apps: een gevaar voor je privacy

Man en vrouw rennen op gratis website af niet ziende dat deze boven een valkuil hangt
Klik hier voor een samenvatting van dit artikel
Samenvatting: de gevaren van gratis apps en websites voor jouw privacy

Waarschijnlijk heb jij op jouw telefoon een paar handige, gratis apps staan. Fijn dat je voor deze apps niet hoeft te betalen. Toch zijn deze apps niet helemaal gratis. Je betaalt namelijk met jouw gegevens.

Wanneer je een gratis app installeert, dan heeft deze app vaak toestemming voor toegang tot jouw gegevens. Je geeft hiermee een deel van je privacy op. Deze gegevens kan de app-aanbieder bovendien doorverkopen aan adverteerders.

Hieronder geven we een aantal tips om je privacy beter te beschermen:

  1. Kijk kritisch naar de app die je installeert.
  2. Pas de instellingen op je telefoon aan.
  3. Gebruik een VPN voor meer online privacy. We  raden NordVPN aan vanwege de uitstekende beveiliging en de handige proefperiode.

Ben je benieuwd naar welke informatie gratis apps verzamelen en wat je kunt doen om je privacy beter te waarborgen? Lees dan het volledige artikel hieronder.

Smartphones zijn onmisbaar geworden in ons dagelijks leven. Onze smartphone staat vol met handige apps die ons leven zoveel makkelijker maken. Veel van deze apps zijn gratis. Maar zijn deze apps wel echt gratis? Niet echt. Er zit toch net iets meer achter deze ‘goedbedoelde’ gratis diensten dan je misschien zou denken. Je betaalt namelijk vaak met je privacy en je gegevens. Bijvoorbeeld met jouw locatie of foto’s.

Wanneer je een gratis app gebruikt heeft deze vaak toegang tot deze en meer gegevens. Zelfs ‘onschuldige’ apps waarop je alleen nieuws leest. Hoeveel persoonlijke informatie verzamelen die gratis apps eigenlijk en hebben ze deze informatie echt nodig? In dit artikel bespreken we de gevolgen voor je privacy. Ook geven we tips om je privacy beter te beschermen.

Hoe verdienen gratis apps geld?

Gratis is bijna nooit echt gratis. Want hoe verdienen gratis websites en apps hun geld?

  1. Advertenties: ze zijn bijna niet weg te denken bij gratis apps. Jouw gegevens worden gebruikt om advertenties te tonen die bij jou passen. Een gedeelte van de advertentie-inkomsten gaat naar de eigenaar van de app.
  2. Gegevens doorverkopen: veel gratis apps slaan gegevens van gebruikers op. Deze data verkopen ze soms door aan externe partijen, zoals adverteerders. Deze gegevens worden dan alsnog gebruikt om gerichte advertenties te tonen aan jou. Bij betaalde apps hoef je minder vaak gegevens af te staan.

Betalen met je privacy

De diensten van Facebook zijn bijvoorbeeld helemaal gratis. De kans is groot dat je ook nooit voor deze diensten hoeft te betalen. Wat jij hen levert is hen veel meer waard dan die paar euro per maand die je wellicht zou besteden aan een premium abonnement. Je betaalt diensten zoals deze namelijk niet met geld, maar met jouw persoonlijke gegevens.

Je surf- en zoekgedrag wordt massaal verzameld door ‘gratis’ diensten zoals Facebook en Google. Iedere like op Facebook, iedere share op Instagram, iedere locatie waar je incheckt, zoekterm die je intypt en zelfs de route die je loopt, wordt opgeslagen. Facebook kan deze gegevens doorverkopen aan advertentiepartners.

Gratis apps en privacy

Kaart Met Locatie SpeldApps maken ons leven een stuk gemakkelijker, maar ze brengen ook veel risico’s met zich mee. Het is natuurlijk erg fijn dat Google Maps jou de weg wijst, maar Google weet via jouw locatie-instellingen ook waar jij dagelijks te vinden bent. Ze sturen je zelfs maandelijks een mooi overzicht van de steden die je hebt bezocht, de locaties waar Google je gevonden heeft, hoeveel kilometer je gelopen hebt, waarheen je gelopen hebt en hoeveel uur je in een auto bent geweest.

“Met de tijdlijn in Google Maps kun je de plaatsen beheren waar je bent geweest. Bekijk de afgelopen maand en denk terug aan recente reizen en plaatsen die je hebt bezocht”, vertellen de tekstschrijvers bij Google je dan ook overtuigend. Google geeft om je, is hun hoofdboodschap. En hoewel dat overzicht er leuk uitziet en zelfs best interessant kan zijn, is het alles behalve onschuldig.

Welke gegevens verzamelen apps

Welke informatie je prijsgeeft verschilt per app. De aanbieder van de app moet duidelijk uitleggen dat hij de gegevens gebruikt en waarvoor. Je moet de aanbieder toestemming geven om deze informatie te verzamelen. Tijdens het installeren van een app moet jij vaak een machtiging geven voor bepaalde zaken. Wanneer je een hardloop-app installeert, dan zal deze toestemming vragen voor jouw locatie. Deze locatiegegevens zijn nodig om jou de weg te wijzen.

Hieronder vind je een aantal veelgebruikte gegevens van gratis apps:

  • Contactgegevens
  • Locatiegegevens
  • Informatie over wifi-netwerk
  • Afbeeldingen
  • Video’s
  • Audio

Wil je voorkomen dat apps jouw internetgedrag volgen en informatie verzamelen die niet noodzakelijk is? Kijk hiervoor dan bij je instellingen en zorg ervoor dat een app altijd toestemming moet vragen om zulke gegevens van je telefoon te gebruiken. Verderop in het artikel leggen we uit hoe dit precies werkt.

Hoe zie ik welke gegevens gratis apps over mij hebben?

Soms verzamelen (gratis) apps meer gegevens dan noodzakelijk zijn om goed te kunnen funtioneren. Een weer-app heeft bijvoorbeeld geen toegang nodig tot je contacten. Het is dus verstandig om te controleren of de app bepaalde machtingen echt nodig heeft. Je kunt op je smartphone bekijken welke gegevens je deelt via (gratis) apps. Hieronder lees je waar je de app-machtigingen op je telefoon vindt:

App-machtigingen Android 

  1. Ga naar ‘Instellingen‘.
  2. Klik op ‘Apps‘.
  3. Ga naar ‘Apps beheren‘.
  4. Klik op ‘Toestemmingen‘ rechtsboven in beeld.
  5. Klik nogmaals op ‘Toestemmingen‘.
  6. Je ziet een overzicht van onderdelen waarvan de apps gebruikmaken (rechtenbeheer).
  7. Klik op een onderdeel om te controleren welke apps gebruikmaken van dit onderdeel. Klik bijvoorbeeld op ‘Camera’.
  8. Onder ‘Toegestaan‘ staan aps die toegang hebben tot bijvoorbeeld je camera. Onder ‘Geweigerd‘ staan apps die geen toegang hebben tot je camera.
  9. Je kunt vervolgens op een app klikken en toegang weigeren.

Bovenstaand stappenplan geldt voor Android-telefoons vanaf Android 7.0. Bij een Androidversie ouder dan 6.0 is het niet mogelijk om de machtigingen zelf aan te passen. Je kunt ervoor kiezen om alle machtigingen te accepteren of de app niet installeren.

App-machtigingen iOS

In iOS kun je de app-machtigingen eenvoudig bekijken en aanpassen:

  1. Ga naar ‘Instellingen‘ > ‘Privacy‘.
  2. Je krijgt een lijst met machtigingen te zien.
  3. Klik op een machtiging.
  4. Vervolgens krijg je te zien welke apps toegang hebben.
  5. Je kunt hier de toegang per app in de lijst in- en uitschakelen.

De verkoop van gegevens

Mapje met een avatar icoon waar geld uit steektAl deze verzamelde gegevens worden doorverkocht aan de grote corporaties. Voor deze grote corporaties zijn deze gegevens ontzettend handig. Zo kan jouw surf- en zoekgedrag de basis zijn voor gepersonaliseerde advertenties. Na een aantal dagen gegoogeld te hebben naar een nieuwe leesbril, zijn de gepersonaliseerde advertenties van opticiens niet meer van je scherm te slaan.

De gegevens die voortkomen uit Google’s locatievoorzieningen kunnen gebruikt worden om je winkelgedrag te analyseren en deze resultaten vervolgens door te verkopen aan de winkelketens. Persoonlijke data uit die gratis fitnesstracker zou zomaar eens doorverkocht kunnen worden aan je zorgverzekeraar.

Gevaar voor jouw privacy: waar ligt de grens?

Omdat alles achter de schermen gebeurt, merk je vaak pas op een later moment dat je nu wel erg veel van dezelfde advertenties voorbij hebt zien komen. Pas wanneer je jezelf bewust bent van het patroon dat langzaam maar zeker zichtbaar wordt, zul je merken hoe gevaarlijk dit eigenlijk kan zijn.

Verzekeringsmaatschappijen willen bijvoorbeeld zo min mogelijk risico lopen. Ze willen daarom veel over mogelijk nieuwe klanten weten. Jouw informatie is voor hen erg waardevol.

Gelukkig bestaat in Nederland de privacywet AVG. Ook apps moeten zich aan deze wet houden. De Autoriteit Persoonsgegevens zorgt ervoor dat bedrijven zich aan privacywetten houden. Heb je een klacht over de verwerking van jouw persoonsgegevens? Dan kun je de privacyklacht melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP).

Wat kun je doen om je privacy in apps beter te beschermen?

Misschien vind je het niet erg dat een app gegevens over je verzamelt. Je hebt tenslotte niets te verbergen. Het gaat organisaties echter niet altijd om wat je te verbergen hebt. Het zijn juist de zaken die jij maar al te graag met de wereld deelt, die zo ontzettend interessant voor ze zijn.

Je favoriete koffieplek bijvoorbeeld, die lekkere vette donut die je zojuist gegeten hebt en het feit dat je de afgelopen week even helemaal geen zin had in lange wandelingen. Het is juist die informatie die, hoe onschuldig deze ook lijkt, omgetoverd kan worden tot iets waar je ineens een stuk minder vrolijk van wordt. Wanneer die ongezonde gewoontes via je fitnesstracker doorgegeven worden aan je zorgverzekeraar bijvoorbeeld.

Natuurlijk is het ook goed mogelijk dat het onbezorgd delen van je privé informatie niet direct tot negatieve gevolgen leidt. Toch is het wél je privacy die hier op het spel staat. Hieronder geven we een aantal maatregelen die je kunt nemen om je privacy beter te beschermen.

Tip 1: doe onderzoek voordat je een app installeert

Hieronder bespreken we een aantal zaken die je kunt doen voordat je een app installeert:

  1. Controleer de voorwaarden voordat je een app toegang geeft. Kijk goed waarvoor je toestemming geeft.
  2. Probeer na te gaan waarom de app de gevraagde machtigingen nodig heeft. Heeft de app deze informatie echt nodig? Wanneer je meer gegevens weggeeft dan noodzakelijk is, dan kan dat een gevaar zijn voor jouw privacy.
  3. Lees het privacybeleid. Heeft de app geen privacybeleid of is het onduidelijk wat er met je gegevens gebeurt? Download de app dan niet.
  4. Kijk of er een betaald alternatief is voor de gratis app. Mogelijk bestaat er een alternatieve app waar je weliswaar voor betaalt, maar die minder gegevens van jou nodig heeft.
  5. Check met Google Play Protect (voor Android telefoons) of je mogelijk te maken hebt met een schadelijke app.

Tip 2: pas de instellingen op je telefoon aan

Smartphone met locatiemarkerOok als je de gratis app al hebt geïnstalleerd zijn er nog dingen die je kunt doen om je persoonlijke informatie beter te beschermen. Wanneer je vindt dat de gratis app te veel gegevens verzamelt kun je onnodige machtigingen verwijderen in de instellingen van je telefoon. Eerder in het artikel hebben we uitleg gegeven hoe je dit kunt doen voor Android en iOs.

Ook kun je locatiedata uitschakelen om te voorkomen dat gratis apps je overal volgen.

Locatiedata Android uitschakelen:

  1. Ga in het hoofdmenu naar ‘Instellingen‘ > ‘Locatie‘.
  2. Daarna verschijnt bovenaan een knop die standaard aan staat. Schuif deze knop om locatiedata volledig uit te schakelen.
  3. Je kunt ook ervoor kiezen om de locatiemethode aan te passen.

Screenshot "Locatietoegang" instelling op Android

Locatiedata iOs uitschakelen:

  1. Tik in hoofdmenu op ‘Instellingen‘ > ‘Privacy‘ > ‘Locatievoorzieningen‘.
  2. Schakel de knop uit om locatievoorziening helemaal te stoppen.

Screenshot van "Location Services" op iOS

Tip 3: gebruik een VPN

Smartphone met een donker VPN schild icoonEen VPN helpt jou bij het beschermen van je online privacy. Een VPN maskeert namelijk jouw IP-adres. Hierdoor kan niemand jouw online locatie zien, dus ook de gratis app niet. Bovendien versleutelt een VPN jouw internetverkeer. Hierdoor ben je anoniemer en veiliger online.

Ook op Smartphone werkt een VPN-verbinding goed. We raden je aan om NordVPN eens uit te proberen. Deze VPN staat al tijden hoog bovenaan ons lijstje met beste VPN’s. NordVPN werkt voor zowel iPhones als Android telefoons. Deze VPN-provider houdt geen logs bij en heeft een ijzersterke beveiliging.

NordVPN
Actie:
Tijdelijk €2.80 per maand bij een 2-jarig abonnement
Vanaf
€2.80
9.3
  • Uitstekend beveiligd en uitgebreid servernetwerk
  • Mooie en elegante applicatie
  • Geen logs
Bezoek NordVPN

Vermijd gratis VPN’s. Daarmee is de kans namelijk ook aanwezig dat je met je privacy betaalt. Sommige gratis VPN’s verzamelen en verkopen data van gebruikers. Daarnaast hebben deze gratis VPN’s vaak data- en snelheidslimieten.

Tot slot: van consument naar product

Wees voorzichtig met gratis apps. Naast de verkoop van advertentieruimte is jouw data simpelweg één van de grootste bronnen van inkomsten voor deze gratis apps. Alle data wordt verzameld en in een grote pot gegooid: klaar voor analyse. Algoritmes en bots zorgen er vervolgens voor dat deze data netjes uitgesorteerd en klaargezet wordt. Deze data gaat in een mooi kant-en-klaar pakketje naar adverteerders of andere betalende belanghebbenden. De data die jij aanlevert, wordt vervolgens omgetoverd tot mooie, pakkende advertenties. Deze advertenties passen precies precies bij jouw wensen en behoeften. Wanneer je nergens voor betaalt ben jij namelijk niet langer de consument, maar het product.

Gratis apps en websites - Veelgestelde vragen

Heb jij een vraag over gratis apps en websites en de gevolgen voor jouw privacy? Bekijk onze veelgestelde vragen hieronder. Klik op de vraag om het antwoord te lezen.

Gratis apps tonen vaak advertenties. Een deel van deze advertentie-inkomsten gaat naar de maker van de app. Daarnaast verdienen veel gratis apps geld aan het verzamelen en doorverkopen van gegevens van gebruikers.

Onderstaande gegevens worden door veel gratis apps gebruikt:

  • Contactgegevens
  • Locatiegegevens
  • Informatie over wifi-netwerk
  • Foto’s
  • Video’s
  • Audio

Je kunt een aantal dingen doen om je privacy beter te beschermen:

  1. Doe onderzoek naar de gratis app die je installeert.
  2. Pas de instellingen van je telefoon aan (verwijder onnodige machtigingen).
  3. Gebruik een VPN voor meer online privacy en anonimiteit.
Tech blogger
Ronella houdt zich  bezig met de vraag hoe we onze digitale samenleving zo veilig mogelijk maken. De huidige digitale ontwikkelingen zorgen ervoor dat we steeds voor nieuwe veiligheidsvraagstukken komen te staan. Ronella wil daarom meer bewustwording creëren over cybersecurity en mensen wijzen op de risico’s en valkuilen. Meer over Ronella.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen