- 5 Eyes, 9 Eyes, 14 Eyes: korte samenvatting
- Overzicht van de 5 Eyes, 9 Eyes en 14 Eyes-landen
- Ontstaan van 5 Eyes
- Nederland als onderdeel van deze alliantie
- 5 Eyes en de toename van wereldwijde ‘spionage’
- Uitbreiding van de 5 Eyes-alliantie: 9 Eyes en 14 Eyes
- 14 Eyes VPN: welke VPN’s vallen buiten de Eyes Alliance?
- Samenvatting
De ‘5 Eyes’, ‘9 Eyes’ en ‘14 Eyes’ zijn allianties van landen die data verzamelen en met elkaar uitwisselen. In essentie zijn deze landen nu een wereldwijde organisatie die alles over je te weten kan komen. Dit heeft natuurlijk ernstige gevolgen voor je online privacy.
In dit artikel leer je wat de 5-, 9- en 14-Eyes-alliantie precies is en welke landen er onderdeel van zijn. Ook vertellen we je hoe je jouw privacy toch zo veel mogelijk kan beschermen.
5 Eyes, 9 Eyes, 14 Eyes: korte samenvatting
De termen ‘5 Eyes’, ‘9 Eyes’ en ’14 Eyes’ verwijzen naar globale allianties van (westerse) landen die gevoelige informatie met elkaar uitwisselen. In de loop der jaren is deze alliantie uitgegroeid tot een wereldwijd spionagenetwerk. Het informatienet dat hierdoor ontstaat, kan heel handig zijn, bijvoorbeeld bij het opsporen van verdachten van misdaden.
Door de afspraken die gemaakt zijn binnen 14 Eyes, kunnen nationale en internationale wetten worden omzeild. Hierdoor is communicatie, zelfs persoonlijke communicatie tussen burgers, niet meer vanzelfsprekend privé. Dit betekent dat de gegevens die de Nederlandse overheid van jou heeft, uitgewisseld kunnen worden met andere 14 Eyes-landen.
De informatie die gemonitord wordt, valt grofweg uiteen in twee categorieën:
- Communication Intelligence: communicatie tussen individuen zoals telefoongesprekken, e-mails en tekstberichten.
- Electronic Intelligence: elektronische signalen die informatie geven over je locatie, zoals radar- en satellietsignalen.
Als je als normale burger enigszins anoniem wilt blijven op het internet, is het een goed idee om een VPN te gebruiken. Een VPN versleutelt je internetverbinding en verbergt je echte IP adres. Het is uiterst belangrijk dat je een VPN-provider kiest die niet gevestigd is in één van de landen uit deze 5, 9 en 14 Eyes-samenwerkingen.
Hieronder vind je de beste VPN’s buiten de 5, 9 en 14 Eyes alliantie.
| VPN-provider | Locatie | Kenmerk |
|---|---|---|
| NordVPN | Panama | Beste VPN buiten de 14 Eyes |
| Proton VPN | Zwitserland | Privacy-vriendelijke open-source VPN |
| PrivadoVPN | Zwitserland | Freemium VPN beschermd door Zwitserse wetgeving |
Wil je snel meer weten? Neem dan een kijkje bij de volgende onderdelen van dit artikel:
- Overzicht van alle 5, 9 en 14 Eyes-landen
- Geschiedenis van de Eyes-allianties
- Veilige VPN’s buiten de Eyes-alliantie
- Europese alternatieve voor Big Tech
Overzicht van de 5 Eyes, 9 Eyes en 14 Eyes-landen
Van alle Eyes-allianties wisselt 5 Eyes de meeste informatie uit. De 9 en 14 Eyes, waar Nederland lid van is, werken minder intensief samen.
Hier vind je een overzicht van de landen die behoren tot de 5 Eyes, 9 Eyes en 14 Eyes-allianties.
| 5 Eyes-landen | 9 Eyes-landen | 14 Eyes-landen |
|---|---|---|
| Verenigde Staten Verenigd Koninkrijk Australië Canada Nieuw-Zeeland | Alle 5 Eyes-landen + Nederland Frankrijk Denemarken Noorwegen | Alle 9 Eyes-landen + Italië Duitsland Spanje België Zweden |
Ontstaan van 5 Eyes
De 5 Eyes komen voort uit het Atlantisch Handvest van 1941 waarin de samenwerking tussen het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten staat vastgelegd. In 1946 werden Canada, Australië en Nieuw-Zeeland aan de UKUSA-Agreement toegevoegd als Commonwealth landen met een gemeenschappelijk rechtsstelsel.
Zo is de oorspronkelijke 5 Eyes, ook wel afgekort tot FVEY, ontstaan. De term is eigenlijk een afkorting van AUS/CAN/NZ/UK/US Eyes Only. Elk ‘oog’ refereert naar de intelligentiediensten van de betreffende landen, zoals de National Security agency (NSA) van de VS.
Ontwikkeling van het ECHELON surveillance systeem
Tijdens de koude oorlog ontwikkelden de FVEY een systeem waarmee communicatie van de voormalige Sovjet-Unie kon worden opgevangen. Dit ECHELON surveillance systeem wordt tegenwoordig gebruikt om de communicatie van miljarden mensen wereldwijd te monitoren.
In de jaren ’90 leerde het algemeen publiek dat dit ECHELON-systeem bestond. Hierdoor ontstond een kleine politieke rel in Europa en, in mindere mate, in de Verenigde Staten. In 2000 richtte het Europees Parlement zelf een commissie op om onderzoek te doen naar het gebruik van de vergaarde inlichtingen.
De aanslagen op 11 september 2001 en de daaruit volgende ‘War on Terror’ werden echter al snel aangegrepen als redenen om massasurveillance in de VS verder op te voeren. De focus kwam toen ook te liggen op het surveilleren van het internet, dat steeds groter en alomvattender werd.
Nederland als onderdeel van deze alliantie
Ook de Nederlandse inlichtingendienst verzamelt gegevens over communicatie en fysieke ontmoetingen die plaatsvinden op eigen bodem. Het gaat hier zowel om het afluisteren van telefoons en het monitoren van online communicatie als om ouderwets spionagewerk.
Als onderdeel van de 14 Eyes-landen kan Nederland haar informatie uitwisselen met andere landen in de alliantie. Hierdoor is de data die de Nederlandse inlichtingendienst verzamelt niet exclusief door hen in te zien. Er zitten criteria aan het uitwisselen van zulke informatie verbonden, zoals beschreven in de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv).
Deze informatie-uitwisseling heeft er onder andere toe geleid dat de AIVD de FBI cruciale informatie heeft kunnen bezorgen over de Russische hackgroep Cozy Bear. Deze hackers wisten door te dringen tot het computernetwerk van het Amerikaans ministerie van Buitenlandse zaken.
Ondanks positieve aspecten zijn deze spionagepraktijken zeer schadelijk voor de privacy van de Nederlandse burger, vooral met het oog op de Sleepwet, waarbij de Nederlandse overheid informatie over onschuldige burgers mag onderscheppen als ze in de buurt van een verdachte wonen. De AIVD wilde daarnaast de encryptie van chat-apps inperken.
5 Eyes en de toename van wereldwijde ‘spionage’
Het is duidelijk dat het ECHELON-systeem steeds meer gebruikt wordt om wereldwijd te spioneren. Communicatie tussen landen, maar ook tussen individuele burgers, kan sinds het ontstaan van 5 Eyes worden opgevangen en uitgewisseld.
Vanwege wetgeving in de Verenigde Staten mag alleen de NSA (National Security Agency) haar eigen burgers ‘bespioneren’. Omdat er in andere landen andere wetten gelden, is het soms gemakkelijker voor de VS om buitenlandse instanties, zoals in het Verenigd Koninkrijk, te laten spioneren op burgers uit de VS. Door 5 Eyes heeft de VS dan toch toegang tot deze informatie.
Deze samenwerkingen maken het mogelijk voor landen om hun eigen privacywetgeving te omzeilen en alsnog massasurveillance toe te passen.
Ondertussen zijn er in verschillende landen wetten aangenomen omtrent spionage. Zo mag de NSA haar spionagepraktijken voortzetten in Amerika, heeft Engeland ‘ja’ gezegd tegen een nieuwe spionagewet en zijn China en Rusland een verbond aangegaan omtrent (cyber)spionage om zich beter te beschermen tegen cyberaanvallen.
Edward Snowden
Met zijn onthullingen in 2013 bracht NSA-klokkenluider Edward Snowden het bestaan van verschillende surveillance-programma’s van de Eyes-alliance naar buiten. Zo houdt de NSA met het programma PRISM wereldwijd online communicatie bij.
Ook toonde Snowden aan dat Duitsland toegang had tot XKeyscore. XKeyscore is een van de belangrijkste spionage-middelen van de NSA. Volgens Snowden kon je met XKeyscore “ieders e-mail in de wereld lezen, het verkeer van en naar iedere website volgen, en iedere computer waar een individu achter zit in de gaten houden.”
De onthullingen van Snowden veroorzaakten onrust; veel mensen beschouwden de Eyes-alliance als schending van hun recht op privacy. In een interview in 2014 noemde Snowden de 5 Eyes een “supranationale inlichtingenorganisatie die zich niet houdt aan de wetten van haar eigen landen.”
Snowden zelf is op de vlucht geslagen na een arrestatiebevel van de FBI. Hij is uitgeweken naar Moskou en heeft daar politiek asiel aangevraagd. Inmiddels zijn hij en zijn vrouw Russische staatsburgers.
Uitbreiding van de 5 Eyes-alliantie: 9 Eyes en 14 Eyes
In de loop der jaren zijn meerdere landen onderdeel van de 5 Eyes-alliantie gaan uitmaken. Hierdoor is er een groot netwerk ontstaan van verschillende landen die onderling gevoelige informatie met elkaar uitwisselen, zoals de communicatie tussen burgers en instanties.
De 9 Eyes-landen zijn een samenstelling van de oorspronkelijke 5 Eyes-landen met als toevoeging Nederland, Frankrijk, Denemarken en Noorwegen. Hoewel 9 Eyes eigenlijk vooral een uitbreiding van 5 Eyes is, is de samenwerking tussen deze 9 landen iets minder intensief dan bij 5 Eyes.
Bij de 14 Eyes-landen zijn ook België, Italië, Duitsland, Spanje en Zweden aangesloten. De 14 Eyes is nog minder coöperatief dan 9 Eyes. Alsnog kunnen deze 14 landen vrij gemakkelijk gevoelige informatie met elkaar delen; ook informatie die betrekking heeft op hun burgers en communicatie tussen burgers.
De landen van de 5 Eyes-alliantie blijven de belangrijkste spionage-activiteiten verrichten. De 9 Eyes en de 14 Eyes kunnen worden beschouwd als “derden” met wie de 5 Eyes samenwerken en hun bevindingen delen. Mogelijk sluit Japan zich in de toekomst ook aan.
Andere internationale samenwerkingen
Naast de 9 Eyes en de 14 Eyes, hebben de 5 Eyes nog andere internationale samenwerkingsverbanden. Sinds 2018 vormen de 5 Eyes een speciale alliantie met Frankrijk, Duitsland en Japan. Dit project, met de naam Like-Minded Partners, is bedoeld om dreigingen tegen te gaan die ontstaan door buitenlandse activiteiten van China en Rusland.
Eenzelfde soort verbond richt zich op Noord-Korea. De 5 Eyes werken samen met Frankrijk, Japan en Zuid-Korea. Zij delen onderling informatie over Noord-Korea’s militaire activiteiten, zoals aan ballistische rakketten gerelateerde dreigingen.
14 Eyes VPN: welke VPN’s vallen buiten de Eyes Alliance?
Het bestaan van de 5 Eyes, 9 Eyes en 14 Eyes-allianties heeft effect op jouw online privacy. Jouw persoonlijke communicatie kan gedeeld worden met overheidsinstanties van andere landen. Hier is geen verdere toestemming voor nodig.
Om beschermd te zijn tegen deze inbreuk op privacy kiezen veel internetgebruikers voor een VPN. Een VPN verbergt je IP-adres en locatie en helpt je data te beschermen tegen inlichtingendiensten. Als je gekozen VPN niet gevestigd is in een van de 14 Eyes-landen, kunnen de providers ook niet gedwongen worden informatie uit te wisselen.
Hieronder zie je een overzicht van de beste VPN’s buiten de Eyes alliantie.
| VPN-provider | Land | Buiten de Eyes alliantie? | USP |
|---|---|---|---|
| NordVPN | Panama | ✔ | Allround beste VPN met geavanceerde beveiliging |
| Proton VPN | Zwitserland | ✔ | Open-source VPN met focus op privacy |
| PrivadoVPN | Zwitserland | ✔ | Freemium VPN beschermd door de Zwitserse privacywetten |
| CyberGhost | Roemenië | ✔ | Gebruiksvriendelijke VPN voor streaming |
| ExpressVPN | Britse Maagdeneilanden | ✔ | Veilige VPN met goede unblocking-mogelijkheden |
Zoek je een VPN buiten de 14 Eyes, dan is NordVPN de beste keuze. Deze geverifieerde ‘no log’-VPN maakt gebruik van RAM-only servers en slaat dus geen informatie over je op. Daarbij krijg je ook geavanceerde bescherming, bijvoorbeeld via de permanente kill switch en NordVPN’s eigen veilige NordLynx-protocol.
Samenvatting
De 5 Eyes, 9 Eyes en 14 Eyes-landen zijn globale allianties van (westerse) landen die gevoelige informatie met elkaar uitwisselen. In de loop der jaren is deze alliantie uitgegroeid tot een wereldwijd spionagenetwerk.
Door de afspraken die gemaakt zijn over de uitwisseling van data, kunnen nationale en internationale wetten worden omzeild. Hierdoor is communicatie, zelfs persoonlijke communicatie tussen burgers, niet meer vanzelfsprekend privé.
Een VPN helpt je online informatie veilig te houden van zulke spionagepraktijken, zodat je toch nog enigszins je privacy behoudt. Wellicht denk je dat je niets te verbergen hebt, maar met zoveel landen die over je schouder meekijken, weet je maar nooit wat ze zouden kunnen zien – of waar ze die informatie voor kunnen gebruiken.
Heb jij een vraag over de 5 Eyes, 9 Eyes en 14 Eyes-landen? Misschien staat jouw vraag in het overzicht met veelgestelde vragen hieronder. Klik op een vraag om het antwoord te lezen.
5 Eyes, 9 Eyes en 14 Eyes representeren elk een groep landen die gevoelige informatie, zoals de communicatie tussen burgers, met elkaar uitwisselen. In de loop der jaren is deze alliantie uitgegroeid tot een wereldwijd spionagenetwerk.
Een VPN helpt je online informatie te beschermen tegen spionage. Op deze manier kun je toch enigszins je privacy behouden. Kies voor een VPN-provider die niet gevestigd is in één van 5 Eyes, 9 Eyes en 14 Eyes-landen.
Een goede VPN zou altijd een no-log-beleid moeten hebben, wat betekent dat ze geen informatie over je opslaan. Om het zekere voor het onzekere te nemen, is het slim om een VPN te kiezen die zich niet in één van de 14 Eyes-landen bevindt. VPN’s in 14 Eyes-landen kunnen door de overheid gedwongen worden om informatie over online activiteiten van hun klanten te overhandigen.
De Five Eyes-landen zijn het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Australië, Canada en Nieuw-Zeeland.
De 14 Eyes zijn een groep van landen die onderling privacygevoelige data uitwisselen, zoals communicatie tussen burgers. Onder de 14 Eyes vallen onder andere het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Nederland.
De 5 ogen refereren naar de intelligentiediensten van de VS, het VK, Australië, Canada en Nieuw-Zeeland. Bij de 9 Eyes komen hier ook Nederland, Frankrijk, Denemarken en Noorwegen bij. De 14 Eyes ten slotte zijn de hiervoor genoemde landen plus Italië, Duitsland, Spanje, België en Zweden.
Beste M.
Als je een VPN geïnstalleerd hebt, kun je verbinding maken met een Belgische server. Je krijgt dan een Belgisch IP-adres en kunt gebruikmaken van diensten zoals je dat in België gewend bent.
Het probleem zit echter bij het installeren van een VPN als je in Rusland bent. Sinds 2017 worden in Rusland websites die toegang bieden tot VPN-services geblokkeerd. In ons artikel over censuur in Rusland lees je meer hierover. In dit artikel geven we ook enkele aanraders van VPN's die wel nog zouden werken, zoals Surfshark. Deze VPN kun je - al dan niet via de Tor-browser - installeren. Het specifieke installatieproces van Surfshark wordt uitgelegd in onze Surfshark-review.
Gratis VPN's zijn vaak minder geschikt om censuur te omzeilen. Ook kunnen gratis VPN's jouw privacy in gevaar brengen omdat ze soms gegevens loggen.
Lisanne
Bij de 14-eyes landen gaat het er vooral om of de regering van een land gegevens kan opvragen van een bepaald bedrijf en dit kan delen met de andere landen. Het verbinden met een server uit een 14-eyes land zou niet uit moeten maken. Als een VPN-provider bijvoorbeeld in een niet-14-eyes-land zit, dan kan een ander land dat wel een 14-eyes land is niet zomaar de gegevens opvragen van die VPN-provider.
Palantir werkt nauw samen met de overheid van de Verenigde Staten. Tegelijkertijd zijn ze ook vrij geheimzinnig over veel van hun bezigheden, waardoor lastig is in te schatten hoeveel ze precies weten en wiens data ze allemaal in handen hebben. We moeten er maar vanuit gaan dat, vanwege de connecties tussen Palantir en het Witte Huis, de software van Palantir zeker verwoven zal zitten binnen 5 Eyes.