Leven met een licht verstandelijke beperking (LVB) kan een hele opgave zijn, zowel voor de mensen met de diagnose als voor hun directe omgeving. In het dagelijks leven zijn er veel extra voorzieningen, maar deze hulpmiddelen vallen vaak weg zodra je het internet opgaat. Bovendien vormen mensen met LVB sowieso al een kwetsbare groep op het internet.
Wij vinden dat iedereen veilig gebruik moet kunnen maken van het internet. Daarom hebben we uitgezocht wat de beste manieren zijn voor mensen met een verstandelijke beperking om veilig gebruik te maken van het internet.
Verstandelijke beperkingen op een spectrum
Verstandelijke beperkingen bestaan altijd op een spectrum. Niet iedereen met dezelfde diagnose zal in dezelfde mate moeite hebben met bepaalde zaken. Zo hebben sommige mensen met een licht verstandelijke beperking ook autisme, terwijl anderen dat niet hebben. Bedenk vóór het gebruiken van onze tips dus altijd goed welke maatregelen het beste bij de persoon in kwestie passen.
De diagnose licht verstandelijke beperking verwijst naar mensen met een IQ tussen de 50 en de 85. Dit is een vrij brede groep, wat betekent dat er verschillende manieren nodig zijn om ervoor te zorgen dat alle mensen met een licht verstandelijke beperking veilig gebruik van het internet kunnen maken. De meeste mensen met een IQ onder de 50 kunnen en zullen niet zelfstandig online zijn. Daarom focust dit artikel op mensen met een licht verstandelijke beperking.
Voordelen van het internet voor mensen met een verstandelijke beperking
Hoewel het internet extra risico’s voor mensen met LVB brengt, heeft het zeker ook een hoop voordelen. Natuurlijk gaat er allereerst een gigantische wereld open zodra je het internet opgaat. Je kunt populaire online games spelen zoals Fortnite. Je hebt toegang tot populaire social media zoals TikTok, kunt muziek luisteren en hebt de mogelijkheid informatie op te zoeken.
Naast al deze mogelijkheden zijn er echter nog andere voordelen die net zo goed gelden voor mensen met een licht verstandelijke beperking. Onder andere zijn dit het vinden van connectie, de mogelijkheid tot extra hulp en een gevoel van vrijheid.
Connectie met anderen
Net als bij ieder ander, kan het internet mensen met een licht verstandelijke beperking helpen zich te realiseren dat ze niet alleen zijn. Online kunnen ze mensen ontmoeten die dezelfde achtergrond, passies en ideeën hebben.
Dit hoeft niet te betekenen dat het alleen klikt met mensen die dezelfde diagnose hebben. Vriendschappen kunnen ook gevormd worden door een gedeelde interesse. (Online) connecties kunnen zo een goede invloed hebben en iemand op doen bloeien.
Hieronder zijn een aantal online gemeenschappen waar mensen met een verstandelijke beperking samen kunnen komen:
- Facebook: er bestaan Facebook-groepen die gericht zijn op mensen met verschillende soorten verstandelijke beperkingen. Hier kunnen mensen met LVB ervaringen delen en elkaar helpen.
- Reddit: er bestaan speciale subreddits zoals r/disability en r/specialneeds waar mensen met LVB ervaringen kunnen uitwisselen.
- Mee Nederland: deze vereniging ondersteunt mensen met een beperking en helpt mensen met een beperking actief deel te nemen aan de samenleving.
Hulp in het dagelijks leven: apps voor mensen met een verstandelijke beperking
Er zijn veel apps die ons leven overzichtelijker maken. Dit kan erg handig zijn voor mensen met een beperking, omdat het rust en regelmaat biedt. Zo zijn er bijvoorbeeld apps die helpen om dagelijkse activiteiten te structureren.
AI (artificiële intelligentie) biedt diverse mogelijkheden voor mensen met LVB en kan helpen met zelfstandigheid, maar ook met het vereenvoudigen van taken en het verbeteren van sociale en emotionele vaardigheden.
Hieronder bespreken we een aantal apps die hulp kunnen bieden in het leven van mensen met LVB:
- Proloquo2Go: deze AI-app helpt mensen met LVB die moeite hebben met spreken. De app zet tekst om in spraak en zorgt ervoor dat mensen met LVB zichzelf beter kunnen uiten.
- My Daily Planner: deze agenda-app helpt mensen met LVB om hun dag te structureren. De app kan herinneringen sturen en visuele schema’s tonen om ervoor te zorgen dat belangrijk taken zoals tandenpoetsen en eten niet worden vergeten.
- Calm Counter: deze AI-ondersteunde app helpt om emoties en gedrag van mensen met LVB te reguleren door middel van ademhalingsoefeningen en kalmerende visuele of audiogeleiding. Dit kan helpen bij het verminderen van angst, stress of woede-uitbarstingen.
- Social Stories Creator & Library: met deze app kunnen gebruikers sociale verhalen maken en aanpassen. Dit kan helpen bij het begrijpen van verschillende sociale situaties. Zo kan iemand met LVB leren hoe je je bijvoorbeeld moet gedragen tijdens een doktersbezoek of in een restaurant. Dit kan mensen met LVB meer zelfvertrouwen geven in verschillende sociale situaties.
- Slimme Assistenten: de Google Assistent of Siri kan mensen met een licht verstandelijke beperking helpen met het uitvoeren van taken zoals herinneringen instellen, beantwoorden van vragen of muziek afspelen.
Vrijheid van de diagnose
Voor sommige mensen is de anonimiteit die het internet biedt erg bevrijdend. Mensen met een verstandelijke beperking hoeven online niet aan iedereen te vertellen dat ze een beperking hebben. Hierdoor worden ze niet automatisch in een hokje geplaatst.
Ze kunnen contact leggen met anderen zonder zich zorgen te hoeven maken over vooroordelen. Tijdens het online gamen maakt het mensen immers weinig uit hoe je eruitziet of wat je IQ is, zolang je maar presteert en je goed gedraagt.
Online gevaren voor mensen met een beperking
Het internet kan dus vrijheid bieden, de leefwereld vergroten en een extra steun zijn. Genoeg reden om een strikt verbod op het internet achterwege te laten, als dit in de hedendaagse wereld al een mogelijkheid zou zijn. Helaas zijn er alsnog veel online risico’s die over het algemeen groter zijn voor mensen met een licht verstandelijke beperking.
Privacyproblemen
Mensen met LVB zijn zich waarschijnlijk minder bewust van de gevaren die gepaard gaan met het delen van persoonlijke informatie online. Dit kan voor privacyproblemen zorgen. Wanneer ze veel privacygegevens delen, zoals adres, telefoonnummer of zelfs financiële gegevens, kunnen ze slachtoffer worden van identiteitsdiefstal of andere vormen van oplichting.
Het is belangrijk om mensen met LVB bewust te maken van de gevaren van het internet. Kijk samen naar de privacy-instellingen van accounts. Sommige apps delen automatisch je locatie, achternaam of andere persoonlijke gegevens.
Obsessie of verslaving
Mensen met een licht verstandelijke beperking vinden het vaak lastig om in te schatten welke gevolgen hun acties op de lange termijn hebben. Dit is zeker het geval voor kinderen en tieners.
Ook kunnen mensen met LVB, zeker in combinatie met een vorm van autisme, erg gefocust zijn op één specifiek onderwerp of een specifieke taak. Daardoor is de kans groter dan gemiddeld dat ze een online obsessie of verslaving ontwikkelen. Een bekend voorbeeld hiervan is een gameverslaving.
Maak duidelijke afspraken over schermtijd en stel indien nodig ouderlijk toezicht in.
Cyberpesten
Cyberpesten komt helaas maar al te vaak voor. De kans dat mensen online misbruik van iemand proberen te maken, is aanzienlijk groter wanneer het slachtoffer een beperking heeft. Als het slachtoffer iemand genoeg vertrouwt om bijvoorbeeld persoonlijk foto’s toe te sturen, kan het zijn dat deze foto’s vervolgens worden verspreid en tegen hen worden gebruikt.
Blijf betrokken bij het online leven van de persoon met LVB en stel vragen over de online activiteiten. Dit vergroot de kans dat iemand met LVB naar jou toekomt als er problemen zijn online.
Schadelijke websites
Net als ieder ander kan ook een persoon met LVB blootgesteld worden aan schadelijke websites. De kans is voor mensen met LVB groter dat ze niet echt weten waar ze zich instorten. Ze kunnen op onveilige websites komen waardoor hun computer geïnfecteerd wordt met allerlei virussen.
Websites met schadelijke content kunnen een negatieve invloed hebben op iemand met LVB, vooral als ze moeite hebben om dergelijke content te begrijpen of verwerken.
Installeer een antivirusprogramma om virussen tegen te houden. Gebruik ouderlijk toezicht of internetfilters om websites met schadelijke content te blocken.
Hacken
Omdat licht verstandelijk beperkte mensen vaak moeite hebben met het inschatten van geschreven berichten, zijn ze ook gevoeliger voor internetoplichters. Met een simpele klik op de verkeerde link wordt er een hoop geld of persoonlijke informatie weggegeven zonder dat dit de bedoeling is.
Deze kans is nog groter bij mensen met LVB, omdat ze vaak vergeten de juiste voorzorgsmaatregelen te nemen. Hun online profielen zijn bijvoorbeeld vaker openbaar en kunnen door iedereen ingezien worden, waar hackers misbruik van kunnen maken.
Controleer de online accounts van iemand met LVB en zorg dat de privacy-instellingen goed staan. Praat over de online gevaren en leg uit dat het weggeven van persoonlijke informatie en het klikken op een linkje grote gevolgen kunnen hebben.
Tips voor veilig internetgebruik voor mensen met een verstandelijke beperking
De risico’s die veel mensen met een verstandelijke beperking online lopen, kunnen flink wat problemen creëren. Het is belangrijk om te zorgen voor een veilige internetomgeving, zodat iedereen zich kan focussen op de voordelen van het online leven.
Om dit te bereiken, zijn er een aantal maatregelen die je als ouder of verzorger van iemand met een licht verstandelijke beperking kunt nemen.
- Creëer bewustzijn: het is belangrijk om mensen met LVB bewust te maken van de online gevaren. Bespreek de mogelijke risico’s en geef tips hoe ze veilig kunnen blijven online.
- Toon interesse in de online leefwereld: het is veel makkelijker om iemand online te beschermen als je weet waar ze zich mee bezighouden. Praat over de risico’s van het internet en vraag naar de spelletjes die ze spelen en de video’s die ze kijken. Bekijk populaire apps samen met je kind of cliënt en vraag of ze je filmpjes willen laten zien die ze leuk vinden.
- Spreek duidelijke regels af: werk bijvoorbeeld met vaste internettijden en limieten. Spoor iemand met LVB aan om eens in de zoveel tijd pauze te nemen. Indien nodig is dit op te lossen met digitaal ouderlijk toezicht. Wees ook open over de regels die je opstelt.
- Beheer online accounts samen: communicatie via social media kan voor mensen met een licht verstandelijke beperking erg lastig zijn. Daarom is het verstandig om samen social media-accounts aan te maken en te beheren. Soms is het zelfs aan te raden om de inloggegevens van alle fora, social media en e-mailaccounts te delen met een vertrouwenspersoon. Met toegang tot deze platformen kan de begeleider altijd toezicht houden en ingrijpen wanneer nodig.
- Regel bewindvoering: cybercriminelen proberen op verschillende manieren geld van mensen te stelen. Vaak betekent dit dat het slachtoffer op wat voor wijze dan ook toestemming geeft voor afschrijvingen van zijn of haar bankrekening. Voor kinderen onder de achttien is dit gevaar al minder, omdat zij geen zeggenschap hebben over hun eigen rekening. Voor mensen met een beperking is er de optie om dit door te laten lopen tot ná hun achttiende verjaardag. Dit heet bewindvoering.
- Zorg voor een veilige online omgeving: naast alle specifieke maatregelen voor deze kwetsbare groep mensen, gelden de standaard waarschuwingen voor online internetgebruik natuurlijk ook. Zorg bijvoorbeeld altijd dat alle systemen geüpdatet zijn, zodat apparaten de meest recente bescherming tegen aanvallen van buitenaf hebben. Zorg voor een goed antivirusprogramma en gebruik sterke wachtwoorden.
Conclusie
Ook mensen met een licht verstandelijke beperking kunnen baat hebben bij het gebruik van het internet. Om ze een handje te helpen wanneer ze online gaan, kun je duidelijke regels opstellen, bewindvoering regelen, en het gesprek over online veiligheid met ze aangaan.
Zorg dat hun apparatuur is aangepast aan hun niveau. Ook moeten alle systemen goed beveiligd zijn, zodat iedereen met én zonder beperking de beste bescherming heeft. Zo kunnen ook mensen met een LVB genieten van de vele voordelen van het internet.
Heb je een vraag over veilig internet voor mensen met LVB? In het overzicht hieronder vind je de veelgestelde vragen. Klik op de vraag om het antwoord te zien.
Mensen met LVB kunnen per ongeluk in aanraking komen met schadelijke content. Ook lopen ze een groter risico om slachtoffer te worden van cybercrime en cyberpesten. Ze zijn mogelijk ook gevoeliger voor een gameverslaving.
Mensen met LVB hebben vaak behoefte aan contact met gelijkgestemden via internet. Ook hebben ze soms behoefte aan apps die helpen om dagelijkse activiteiten te structureren.
Met de juiste voorlichting over internetveiligheid en begeleiding kan iemand met LVB zelfstandig op het internet.
