Privacyinstellingen op Android: hoe gaat Android 13 om met jouw data?

Telefoon die lijkt op Google Pixel 6 naast het Android 13 logo, een slotje en een tandwieltje met incognito-symbool
Klik hier voor een samenvatting van dit artikel
Privacyinstellingen in Android 13: samengevat

Door de jaren heen heeft Google kleine, maar belangrijke privacy-gerelateerde veranderingen aangebracht in zijn Android-besturingssystemen. Android 13 is de volgende stap in deze evolutie. Deze nieuwste versie beschermt de privacy van gebruikers nog beter met deze vier nieuwe functies:

  • Beperkte toegang tot foto’s en video’s: met deze optie heb je zelf in de hand welke foto’s en video’s je met specifieke apps deelt. Je hoeft dus niet langer toegang te geven tot je gehele bibliotheek.
  • Notificatiepermissies: apps je die installeert op je smartphone moeten voortaan expliciet om toestemming vragen om meldingen en pushnotificaties te versturen.
  • Klembordgeschiedenis wissen: om ervoor te zorgen dat apps niet oneindig lang toegang hebben tot gevoelige of vertrouwelijke gegevens op je klembord, wordt je geschiedenis na een korte periode verwijderd.
  • Active App Indicator: hierdoor weet je precies welke apps op een bepaald moment actief zijn en mogelijk data verzamelen.

In augustus 2022 rolde Google Android 13 uit naar de eerste mobiele telefoons: de Google Pixel 4a en nieuwer. Wanneer de nieuwste Android-versie voor jouw toestel beschikbaar is, hangt af van de fabrikant van jouw toestel.

Wil je meer weten over Android 13 en de nieuwste privacyopties van dit besturingssysteem? Lees dan hieronder verder.

In augustus 2022 lanceerde Google de nieuwste versie van zijn besturingssysteem: Android 13. Net als ieder jaar heeft het internetbedrijf zijn besturingssysteem -ook wel operating system of OS genoemd- allerlei nieuwe functionaliteiten gegeven. Ook op het vlak van onze privacy is het platform voorzien van diverse nieuwe features. In dit artikel staan we stil bij de privacyopties in Android 13.

Marktaandeel en populariteit Android

Android is het meestgebruikte besturingssysteem ter wereld. Dat laten de cijfers van Statcounter duidelijk zien. Volgens de marktonderzoeker draait ruim 70 procent van alle smartphones wereldwijd op Android. Het resterende deel komt nagenoeg geheel voor rekening voor iOS van Apple.

Vooral hier in Europa is Android zeer geliefd onder consumenten. In sommige Europese landen heeft Android een marktaandeel van bijna 90 procent, zo blijkt uit cijfers van Kantar Worldpanel. In landen als Mexico en Brazilië vind je vrijwel alleen Android-telefoons. In werelddelen zoals Noord-Amerika en Australië hebben Google en Apple nagenoeg een even groot aandeel.

Android en privacy in het verleden

Google sleutelt regelmatig aan zijn besturingssysteem. Door de jaren heen hebben ontwikkelaars nieuwe functies bedacht om ons leven gemakkelijker te maken, energieverbruik terug te brengen, bugs te verhelpen en de veiligheid van onze data te verbeteren.

Aangezien het marktaandeel van Android zo groot is, heeft Google een grote verantwoordelijkheid om zorgvuldig om te gaan met onze privacy. Privacy krijgt dan ook steeds meer aandacht van het Amerikaanse technologiebedrijf. De eerste stappen om onze privacy op Android-apparaten beter te verbeteren, werden in 2015 gezet. Dat jaar introduceerde Google het app-permissiesysteem in Android 6.0 Marshmallow.

Het werkte dat systeem? Om goed te functioneren hebben applicaties toegang nodig tot bepaalde systeemonderdelen, zoals je camera, microfoon, contacten, galerij of locatie. Het idee achter het permissiesysteem was dat gebruikers per onderdeel konden aangeven of een app toegang krijgt tot specifieke onderdelen en deze data mag verzamelen. Vóór die tijd was het alles of niets. Wilde je bijvoorbeeld niet dat een zaklamp-app toegang had tot je contactlijst? Dan kon je deze applicatie niet installeren.

Android 9, 10, 11 en 12: meer privacyverbeteringen

In de daarop volgende jaren heeft Google meer stappen gezet om onze privacy te verbeteren. Android 9.0 Pie zorgde ervoor dat applicaties die op de achtergrond draaiden niet zomaar toegang hadden tot de camera, microfoon en andere sensoren. Android 10 introduceerde een eigen privacy-tabblad in het instellingenmenu. Hierdoor kregen gebruikers nog meer controle over hun privacy.

Met Android 11 zette Google opnieuw grote stappen op het vlak van privacy. Gebruikers kunnen sindsdien aangeven dat een applicatie eenmalig bepaalde rechten heeft. Als je bijvoorbeeld een app opstart die toegang tot je locatie nodig heeft, dan kun je aangeven dat hij jouw locatiegegevens alleen kan opvragen als je de app gebruikt. Sluit je hem af, dan heeft hij niet langer toegang tot jouw locatiegegevens.

Met Android 12 ging Google opnieuw een stap verder. Het bedrijf introduceerde het Privacy Dashboard. Dat gaf gebruikers meer controle over welke applicaties toegang hadden tot welke data. Tevens lanceerde Google een camera- en microfoonindicator, die met een lampje aangeeft als een app een van deze componenten gebruikt, en vergrootte het technologiebedrijf de controle over locatiegegevens. Hierdoor is het mogelijk om te bepalen of een app toegang krijgt tot je exacte locatie, of enkel een grove inschatting mag maken.

Nieuwe privacyopties in Android 13

Met Android 13 zet Google de volgende grote stap op het gebied van privacy. Het Privacy Dashboard, de Camera- en Microfoonindicator, controle over nauwkeurigheid van je locatiegegevens: dit zijn slechts enkele nieuwe privacyfeatures in het besturingssysteem. Hieronder behandelen we de nieuwe privacyopties in Android 13 met meer diepgang.

1. Beperkte toegang tot foto’s en video’s

Google heeft het systeem van de photo picker aangepakt. Wil je een foto delen die je op je smartphone of in de cloud hebt opgeslagen, dan kan voortaan op een meer privacyvriendelijke manier. In het verleden moest je de fotokiezer toestemming geven om alle mediabestanden op je apparaat of in de cloud te bekijken.

Met de komst van Android 13 is het mogelijk om specifieke foto’s en video’s te delen. Een applicatie mag dan alleen deze mediabestanden bekijken en moet de rest met rust laten. Het besturingssysteem bevat API’s voor apps om toegang te krijgen tot gedeeld beeld- en videomateriaal. Het is tevens mogelijk om applicaties toegang te geven tot specifieke soorten mediabestanden, waaronder afbeeldingen, video en audio.

De vernieuwde fotokiezer is niet exclusief beschikbaar voor mobiele telefoons die op Android 13 draaien. Toestellen met Android 11 of hoger die de systeemupdates van Google Play installeren, kunnen eveneens de toegang tot mediabestanden beperken.

2. Notificatiepermissies

Heb jij er ook zo’n hekel aan als er de hele dag door ongevraagd meldingen van applicaties in beeld verschijnen? Google heeft naar zijn klanten geluisterd en een oplossing voor dit ongemak bedacht. Android 13 komt met nieuwe zogeheten notifications runtime permission.

Wat houdt dat in? Apps die voor de eerste keer worden opgestart, moeten toestemming vragen of ze pushnotificaties mogen versturen. Als je daarmee instemt, mag een app alle meldingen vertonen. Zo niet, dan komt er geen enkele melding meer door. Bij vorige Android-versies mochten apps dit standaard doen. Om dit te voorkomen moest je de notificatiepermissies handmatig intrekken.

Google maakt wel een voorbehoud. Apps die je reeds op je smartphone hebt geïnstalleerd, hoeven niet om toestemming te vragen om meldingen weer te geven. Deze apps mogen dus notificaties blijven sturen en hoeven hiervoor niet expliciet om toestemming te vragen. Mocht je deze app verwijderen en opnieuw installeren, dan verschijnt er wel een toestemmingsvenster in beeld. Dat geldt ook voor applicaties die je voor de eerste keer downloadt en installeert.

3. Klembordgeschiedenis wissen

Het is geen geheim dat applicaties grote hoeveelheden data verzamelen van gebruikers. Denk aan je surfgeschiedenis, zoekopdrachten, locatie- en apparaatgegevens. Sommige apps gaan zelfs zo ver dat ze ook de inhoud van je clipboard of klembord lezen en verzamelen. Als je bijvoorbeeld een e-mailadres, BSN- of telefoonnummer, creditcardinformatie of inloggegevens kopieert, dan worden deze data doorgestuurd en belanden ze op de server van de ontwikkelaar. In theorie hebben inlichtingen- en veiligheidsdiensten of andere overheidsinstanties toegang tot deze informatie.

Om ongewenste toegang tot gevoelige informatie op je klembord te voorkomen, heeft Google een oplossing bedacht. Android 13 wist na een korte periode -één uur om precies te zijn- automatisch je klembordgeschiedenis. Een app die na die tijd je klembord bekijkt, ziet een leeg clipboard en kan dus ook geen privacygevoelige of vertrouwelijke informatie lezen en doorsturen.

Een andere handige toevoeging aan het klembord is dat je gekopieerde tekst kunt aanpassen. Als je tekst selecteert verschijnt er linksonder in beeld een klein venster. Als je daar op tikt kun je de gekopieerde tekst aanpassen. Handig als je bijvoorbeeld een zin of een paar woorden teveel hebt geselecteerd en gekopieerd. Als je een afbeelding kopieert kun je deze in Markup bewerken. Dat is het standaard beeldbewerkingsprogramma van de Camera-applicatie in Android. Tot slot werkt Google aan een universele standaard om gekopieerde teksten, afbeeldingen of URL’s uit te wisselen tussen smartphones en tablets.

4. Active App Indicator

Om gebruikers een beeld te geven welke applicaties er op de achtergrond actief zijn, heeft Google de Active App Indicator bedacht. Deze is te vinden aan de onderkant van het scherm, onder de notification slider. Door omhoog te vegen verschijnt er een lijst in beeld die aangeeft welke apps er op dat moment draaien.

Wellicht probeert Google gebruikers op deze manier te attenderen om spaarzaam om te gaan met het werkgeheugen. Of hen eraan te herinneren niet onnodig apps te laten draaien waardoor de batterij sneller leeg is. Tegelijkertijd is het een privacyoptie om ons bewust te maken hoeveel apps er op een bepaald moment actief zijn en mogelijk data verzamelen en delen.

Wanneer kunnen we Android 13 verwachten?

In februari en maart 2022 lanceerde Google verschillende Developer Previews van Android 13. Geregistreerde ontwikkelaars konden toen als eerste naar het nieuwe besturingssysteem kijken, eventuele problemen opsporen en feedback geven. De eerste publieke bètaversie van Android 13 verscheen half maart. In de daarop volgende maanden bracht Google meerdere beta releases uit.

Tijdlijn van Android 13

De alphaversie of stabiele versie van Android 13 verscheen op maandag 15 augustus, geheel onverwacht. Op dat moment konden alleen eigenaren van een Pixel-telefoon het nieuwe besturingssysteem downloaden. Het ging om de volgende modellen (van nieuw naar oud):

  • Google Pixel 6 (Pro)
  • Google Pixel 6a
  • Google Pixel 5
  • Google Pixel 5a
  • Google Pixel 4 (XL)
  • Google Pixel 4a

Een exacte releasedatum voor de smartphones van andere fabrikanten noemen, is onmogelijk. Dat komt omdat smartphonefabrikanten het besturingssysteem nog geschikt moeten maken voor telefoons uit hun assortiment. Dat is een tijdrovend en arbeidsintensief proces waar maanden overheen gaan. Dit proces bestaat uit vier fasen: (1) ontwikkelen, (2) testen, (3) certificeren en (4) uitrollen.

Of en wanneer Android 13 naar jouw smartphone komt, hang af van de bereidheid van jouw fabrikant om hier werk van te maken. Bedrijven als Samsung kiezen er vaak voor om de nieuwste Android-versie alleen voor de laatste high-end modellen te ontwikkelen. In een blog bevestigt Google dat de eerste mobiele telefoons van onder meer Motorola, OnePlus, Sony, Xiaomi, Oppo en Realme later dit jaar nog de update naar Android 13 tegemoet kunnen zien.

Conclusie: meer privacy in Android 13, of toch niet?

Android 13 heeft een aantal nieuwe privacyfuncties die voortbouwen op eerdere initiatieven van Google. De input van ontwikkelaars was daarbij onmisbaar. Google lijkt daarmee steeds meer privacybewust te zijn als het om hun besturingssystemen gaat.

Vergis je echter niet. Ondanks alle privacyopties die Google introduceert, is het techbedrijf nog altijd een van de grootste dataverzamelaars ter wereld. De zoekmachinegigant heeft niet de beste reputatie als het gaat om privacy. Het bedrijf is immers groot geworden door op grote schaal persoonlijke informatie te verzamelen en verkopen. Zo weet Google precies waar we wonen en werken, welke restaurants of terrasjes we graag bezoeken, wat onze hobby’s zijn, en ga zo maar door.

Deze berg aan informatie wordt ook wel big data genoemd. Door van al deze data een gepersonaliseerd en samenhangend geheel te maken, weet Google precies wat je interessant vindt. Hierdoor is Google in staat persoonsgerichte advertenties aan te bieden. Op deze manier komen adverteerders in contact met hun doelgroep en krijgen consumenten relevante advertenties voorgeschoteld.

Privacy Sandbox, FLoC en Topics-API

Verandering is aanstaande. Althans, dat belooft Google ons al enige tijd. Het Amerikaanse technologiebedrijf wil een einde maken aan third party tracking cookies: kleine bestandjes die op de apparaten worden geplaatst en bergen aan informatie verzamelen via Googles webbrowser Chrome. Om toch relevante advertenties te kunnen voorschotelen en tegelijkertijd de anonimiteit en privacy van internetgebruikers te waarborgen, bedacht Google de Privacy Sandbox.

Het idee achter de Privacy Sandbox is dat internetgebruikers niet langer op de voet worden gevolgd via hun browsegeschiedenis en tracking cookies. In plaats daarvan worden ze in cohorten geplaatst: een groep mensen die gemeenschappelijke kenmerken met elkaar delen. Om Chrome te leren dergelijke cohorten te ontwikkelen, ontwikkelde Google ‘Federated Learning of Cohorts’ of kortweg FLoC.

Direct na de introductie kreeg Google veel kritiek over zich heen. De Electronic Frontier Foundation (EFF) noemde FLoC een “verschrikkelijk idee”. In plaats van privacyrisico’s te voorkomen, zou het volgens de Amerikaanse burgerrechtenbeweging nieuwe risico’s creëren, waaronder discriminatie en browser fingerprinting.

Begin 2022 besloot Google dan ook te stoppen met FLoC en deze te vervangen door de Topics-API. Daarmee kunnen adverteerders persoonsgerichte advertenties aanbieden die gebaseerd zijn op de interesses van internetgebruikers van de afgelopen weken. Deze lijst wordt drie weken bewaard in Chrome en daarna verwijderd. Gebruikers mogen zelf bepalen welke onderwerpen mogen blijven staan. Ze kunnen er ook voor kiezen om Topics uit te schakelen.

Daarvoor wordt ons geduld wel op de proef gesteld. Google verwacht in de derde kwartaal van 2023 de Privacy Sandbox te lanceren en beschikbaar te stellen in Chrome. Vanaf de tweede helft van 2024 kunnen third party tracking cookies in Googles webbrowser geleidelijk aan worden afgeschaft.

Privacyinstellingen Android 13 - Veelgestelde vragen

Heb je een vraag over Android 13 of de privacyopties die Google je geeft met dit besturingssysteem? Bekijk onze FAQ hieronder en klik op een vraag om het antwoord te lezen!

Android 13 is de meest recente versie van het besturingssysteem Android. Google komt jaarlijks uit met een nieuwe versie. Hierdoor verbeteren niet alleen de algehele stabiliteit en de snelheid van het besturingssysteem, maar worden ook onze data en privacy beter beschermd. Android is het populairste besturingssysteem onder smartphonegebruikers: bijna driekwart van alle smartphonegebruikers wereldwijd heeft een Android-telefoon.

In vergelijking met zijn voorganger is Android 13 een bescheiden upgrade. In Android 12 introduceerde Google een geheel nieuw design genaamd Material You. De interface werd hierdoor kleurrijker en persoonlijker dan zijn voorganger. Ook de widgets van Google kregen een nieuw likje verf zodat ze beter bij het Material You design pasten. Android 13 borduurt hierop voort. Voor muziekliefhebbers komt Google later dit jaar met ondersteuning voor Spatial Audio en Bluetooth Low Energy (LE) Audio.

Ook op het vlak van privacy heeft Google aanpassingen gedaan. Voortaan bepaal je zelf tot welke foto’s en video’s een app toegang krijgt. Verder moeten applicaties vooraf expliciet om toestemming vragen of je meldingen of pushnotificaties wil ontvangen. Meer lezen over deze veranderingen en andere nieuwe privacyopties van Android 13? Lees dan hier verder.

Op maandag 15 augustus 2022 rolde Google de stabiele versie van Android 13 uit naar de Pixel-telefoons van Google. Smartphones van andere producenten zijn later dit jaar of volgend jaar aan de beurt. Wanneer je het besturingssysteem op jouw toestel kunt verwachten, is afhankelijk van de fabrikant met wiens smartphone jij rondloopt. Het updateproces neemt enkele maanden in beslag en kost veel tijd, geld en energie.

Techredacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. Meer over Anton.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen