Android Smartphone met Android 11 logo erop met slot eromheen

Privacyinstellingen op Android: hoe gaat Android 11 om met jouw data?

Laatst bijgewerkt: 15 september 2020
Leestijd: 11 minuten, 27 seconden
Klik hier voor een samenvatting van dit artikel
Privacyinstellingen in Android 11: samengevat

Door de jaren heen heeft Google kleine, maar belangrijke privacy-gerelateerde veranderingen aangebracht in zijn Android-besturingssystemen. Android 11 is de volgende grote stap in deze evolutie. Deze nieuwste versie beschermt de privacy van gebruikers nog beter met deze vijf nieuwe functies:

  • Eenmalig toestemming: geef apps toestemming om slechts eenmalig toegang te krijgen tot specifieke smartphone-onderdelen of data.
  • Scoped Storage: zorg ervoor dat apps alleen toegang hebben tot mediabestanden die relevant zijn voor de functionaliteit van de app.
  • Verminderd zicht op geïnstalleerde apps: applicaties kunnen niet langer nagaan welke andere apps je hebt geïnstalleerd op je smartphone of tablet.
  • Resetten van app-permissies: de verleende permissies van apps die lange tijd inactief zijn, worden automatisch gereset.
  • Camera- en microfoontoegang: enkel voorgronddiensten krijgen mogelijk toegang tot je camera en microfoon.

In het najaar van 2020 worden de eerste smartphones met Android 11 verwacht. Wanneer de nieuwste Androidversie voor jouw toestel beschikbaar is, hangt af van de fabrikant van jouw toestel.

Wil je meer weten over Android 11 en de nieuwste privacyopties van dit besturingssysteem? Lees dan hieronder verder.

In het najaar van 2020 lanceerde Google de nieuwste versie van zijn besturingssysteem: Android 11. Net als ieder jaar heeft de zoekgigant zijn besturingssysteem (“operating system” of OS in het Engels) veel nieuwe functionaliteiten gegeven. Ook op het vlak van onze privacy is het platform uitgerust met nieuwe features. In dit artikel staan we stil bij de privacyopties in Android 11.

Marktaandeel en populariteit van Android

Android is het meestgebruikte besturingssysteem ter wereld. Dat laten de cijfers van Statcounter duidelijk zien. Volgens de marktonderzoeker draait driekwart van alle smartphones wereldwijd op Android. Het resterende deel komt nagenoeg geheel voor rekening voor iOS van Apple.

Vooral hier in Europa is Android zeer geliefd onder consumenten. In sommige Europese landen heeft Android een marktaandeel van bijna 90 procent, zo blijkt uit cijfers van Kantar Worldpanel. In werelddelen zoals Noord-Amerika en Australië zijn de onderlinge verschillen een stuk kleiner.

Android en privacy in het verleden

Aangezien het marktaandeel van Android zo groot is, heeft Google een grote verantwoordelijkheid om zorgvuldig met onze privacy om te gaan. Het Amerikaanse techbedrijf sleutelt regelmatig aan zijn besturingssysteem. Door de jaren heen hebben ontwikkelaars nieuwe functies bedacht om ons leven gemakkelijker te maken, energieverbruik terug te brengen en de veiligheid van onze data te verbeteren.

Ook privacy staat vandaag de dag hoog in het vaandel, al blijft Google een van de grootste dataverzamelaars ter wereld. De eerste stappen om onze privacy op Android-apparaten beter te waarborgen werden in 2015 gezet. Dat jaar introduceerde Google het app-permissiesysteem in Android 6.0 Marshmallow.

Het werkt dit systeem? Om goed te functioneren hebben applicaties toegang nodig tot bepaalde systeemonderdelen, zoals je camera, microfoon, contacten, galerij of locatie. Het idee achter het permissiesysteem is dat gebruikers per onderdeel kunnen aangeven of ze willen dat een app daar toegang tot heeft of data over verzamelt. Vóór die tijd was het alles of niets. Wilde je bijvoorbeeld niet dat een zaklamp-app toegang had tot je contactlijst? Dan kon je deze applicatie niet installeren.

Android 9 en 10: meer privacyverbeteringen

In de daarop volgende jaren heeft Google meer stappen gezet om onze privacy te verbeteren. Android 9.0 Pie zorgde ervoor dat applicaties die op de achtergrond draaiden niet zomaar toegang hadden tot de camera, microfoon en andere sensoren. Android 10 introduceerde een eigen privacy-tabblad in het instellingenmenu. Hierdoor kregen gebruikers nog meer controle over hun privacy.

Naast het rechtenbeheer van je apps kun je in het privacy-tabblad bijvoorbeeld aangeven of Google je locatiegeschiedenis en web- en app-activiteit mag opslaan. Ook kun je kiezen of je gepersonaliseerde advertenties wilt ontvangen en diagnostische gegevens van het besturingssysteem met Google wilt delen. Voorheen kon dat ook al, maar toen waren de verschillende opties goed verstopt in het instellingenmenu.

Nieuwe privacyopties in Android 11

Met Android 11 zet Google de volgende grote stap op het gebied van privacy. Eenmalige toestemming voor apps, Scoped Storage, het automatisch resetten van app-permissies bij inactiviteit: dit zijn slechts enkele nieuwe privacyfeatures in het besturingssysteem. Hieronder behandelen we de nieuwe privacyopties in Android 11 met meer diepgang.

1. Eenmalige toestemming voor apps

Smartphone met VinkjeDeze optie stelt je in staat applicaties eenmalig toegang te verlenen tot bepaalde smartphone-onderdelen of persoonlijke gegevens. Het klinkt logisch en vanzelfsprekend dat een besturingssysteem deze optie heeft. Toch heeft het jaren geduurd voordat we dit bij Android zagen.

Zoals gezegd kregen gebruikers meer controle over machtigingen van apps bij de lancering van Android 6.0 Marshmallow. Als je bepaalde permissies weigert te geven, werken wellicht niet alle functies van de app. Dit is een overwogen en geïnformeerde keuze die gebruikers kunnen maken. Wie zich bedenkt, kan via de instellingen van het apparaat alsnog toestemming geven. Of andersom: deze juist intrekken. Alsnog is dit ietwat omslachtig. Android 10 gaf ons al meer mogelijkheden door het introduceren van tijdelijke permissie.

Tijdelijke permissie in praktijk

Android 10 gaf ons nog meer controle over app-machtigingen. Dit kunnen we het beste uitleggen aan de hand van een concreet voorbeeld. Stel, je gaat een dagje naar de Efteling. Het pretpark heeft een app die handige informatie voor bezoekers biedt. Hij vertelt je precies waar je bent, hoelang de wachtrijen bij attracties zijn, hoe laat de volgende Raveleijn-show begint, waar je een hapje kunt eten en ga zo maar door.

Als je de app voor de eerste keer opstart, krijg je een aantal permissievragen voorgeschoteld. Zo vraagt de Efteling-app naar je locatiegegevens. Je hebt drie opties met betrekking tot wanneer de app toegang tot je GPS-gegevens heeft: altijd, nooit of alleen als je de app gebruikt. Daarvoor hadden apps altijd volledige toegang tot je locatiegegevens, of helemaal niet. Voor de laatste optie geldt dat deze machtiging werd ingetrokken op het moment dat je de app afsluit. Ontwikkelaars zijn er dus in geslaagd om een gulden middenweg te introduceren.

Android 11 introduceert eenmalige toestemming

Android 11 gaat nog stapje verder. In deze versie is het mogelijk om apps slechts eenmalig bepaalde rechten toe te kennen. Als je deze optie selecteert zodra je de app opstart, heeft de app alleen toegang tot deze data zolang je de app gebruikt. Zodra je de app afsluit, verdwijnt deze machtiging. De keerzijde is dat je iedere keer opnieuw afzonderlijk toestemming moet verlenen zodra je de app opstart. Feitelijk dwingt Google app-ontwikkelaars om specifieke en privacygevoelige data alleen te verzamelen als de app daadwerkelijk gebruikt wordt. Op alle andere momenten staat Google dit niet toe.

2. Scoped Storage

Een van de meest verregaande privacywijzingen in Android 11, is een verandering in Scoped Storage (vrij vertaald als ‘beperkte opslag’). Met Scoped Storage hebben apps enkel toegang tot hun eigen deel van het geheugen. Voor toegang tot gedownloade bestanden of niet-gerangschikte bestanden moeten gebruikers expliciet toestemming verlenen. Als je bijvoorbeeld een app wilt gebruiken om een video te bewerken die niet door de app is gemaakt, moet je daarvoor toestemming verlenen. Toegang tot metadata over onder andere de locatie waar een foto is genomen, vereist eveneens instemming.

De eerste kennismaking met Scoped Storage was in Android 10. Het idee hierachter was dat apps voortaan alleen nog maar toegang kregen tot de bestanden die ze daadwerkelijk nodig hadden om te werken, en verder niets. Op deze manier beschermt Google zowel de app als gebruikersdata. Hiervoor is het geheugen gerangschikt en opgedeeld in vier collecties (foto’s, video’s, muziek en downloads) om de toegang voor apps te beperken. Apps kunnen zonder permissie bestanden toevoegen aan deze collecties. In de tabel hieronder lees je meer over deze verdeling en de toestemmingen die iedere app heeft:

“Private App” opslag Gedeelde opslag – Downloads en andere bestanden (Docs, Spreadsheets, PDFs, enz.) Gedeelde opslag – MediaStore (foto’s video’s, muziek)
Alleen toegankelijk voor de eigenaar van de app. Alleen toegankelijk voor de eigenaar van de app via de system picker. Alleen toegankelijk voor de app na Media Permission.
Interne en externe app-opslag kan niet worden gelezen door andere apps op het apparaat. Deze opslag is beschikbaar voor de eigenaar van de app zonder toestemming van de gebruiker. Apps met special app access kunnen alle bestanden in de gedeelde opslag beheren (nieuw in Android 11). Apps met special app access kunnen alle bestanden in de gedeelde opslag beheren (nieuw in Android 11).
Apps kunnen zonder toestemming toevoegen aan georganiseerde Media- en Downloadcollecties (verplicht voor apps die met Android 11 willen werken). Apps kunnen zonder toestemming toevoegen aan georganiseerde Media- en Downloadcollecties (verplicht voor apps die met Android 11 willen werken).
Apps hebben toestemming van de gebruiker nodig om mediabestanden die geen eigendom van de app zijn te bewerken of verwijderen (verplicht voor apps die met Android 11 willen werken).
Apps met mediatoestemming kunnen ook media lezen via file path en de native libraries (verplicht voor apps die met Android 11 willen werken).

Scoped Storage voortaan verplicht

In Android 10 was Scoped Storage nog vrijblijvend: ontwikkelaars konden een opt-out kiezen via het app-manifest. Het app-manifest is een .xml-bestand dat aan iedere app toegevoegd moet worden en essentiële informatie over de app verstrekt. Denk aan informatie over de activiteiten en dienstverlening van de app, vereiste permissies en hard- en software-eisen.

Apps die zich op Android 11 richten, kunnen niet langer een beroep doen op deze opt-out. Implementatie van Scoped Storage is bij de nieuwste versie verplicht. Volgens Roxanna Aliabadi, product manager voor Android, is dit een logische vervolgstap: Androidapparaten bevatten immers steeds meer persoonlijke (en bedrijfsgevoelige) informatie. Er zijn tal van apps om deze informatie te bewerken of delen. Als consument of zakelijke gebruiker wil je dat apps alleen toegang hebben tot de zaken die je daadwerkelijk wilt delen. Daarvoor is Scoped Storage bedacht.

3. Beperkte zichtbaarheid van geïnstalleerde apps

Android 11 introduceert nog een verbetering op het vlak van privacy. Apps op apparaten met Android 10 of ouder kunnen eenvoudig achterhalen welke apps iemand op zijn of haar mobiele telefoon of tablet heeft geïnstalleerd. Dit wordt ook wel package visibility genoemd. In de meeste gevallen is dit helemaal niet nodig voor de functionaliteit van de app, maar toch is deze feature vaak inbegrepen.

In Android 11 behoort dat tot het verleden. Het enige dat apps in de nieuwste Androidversie kunnen nagaan, is of er specifieke apps op een smartphone staan waar ze mee kunnen samenwerken. Een app die bijvoorbeeld reviews verzamelt van restaurants, kan dit combineren met de navigatiefunctie van Maps om gebruikers naar een eettent te begeleiden. Andere apps maken gebruik van de ingebouwde beveiliging van het besturingssysteem (vingerafdrukscanner of gezichtsherkenning) of tweestapsverificatie. Ontwikkelaars moeten deze relaties vermelden in het app-manifest.

4. Automatisch resetten van app-permissies

Uit onderzoek van Google blijkt dat Androidgebruikers gemiddeld 75 apps op hun smartphone hebben staan. Gebruiken ze deze allemaal? Absoluut niet: slechts één op de drie apps wordt regelmatig geopend. Het resterende deel wordt nooit meer aangekeken.

Vroeger gingen we hier kritisch mee om. Overtallige apps namen kostbare opslagcapaciteit in beslag. Moderne telefoons hebben echter zo veel opslagruimte dat een paar apps meer of minder nauwelijks verschil maakt. En kom je geheugen tekort, dan koop je voor een paar tientjes een microSD-kaart. Dan heb je hier ook geen omkijken meer naar.

Privacy beter beschermd bij resetten app-permissies

Voor onze privacy maakt het echter wel degelijk uit welke apps we op ons toestel hebben staan. Toen we ze installeerden, hebben we deze apps bepaalde permissies meegegeven. Dat betekent dat ze op de achtergrond data blijven verzamelen en doorsturen, zelfs als we ze niet gebruiken.

Om hier iets tegen te doen, heeft Google een oplossing bedacht. In Android 11 worden app-permissies automatisch gereset als gebruikers ze een tijd niet gebruiken. Hoelang precies? Dat laat Google in het midden en is aan de app-ontwikkelaars om te bepalen.

Als het besturingssysteem permissies intrekt, wordt je daarover bericht. In het privacytabblad kun je de app vervolgens opnieuw toegang geven tot bepaalde systeemonderdelen en data, mocht je dat willen. Wellicht is het echter verstandiger om deze app, die kennelijk geen meerwaarde voor je vormt, voor eens en altijd te verwijderen. Gebruikers kunnen er ook voor kiezen om permissies niet automatisch te resetten.

5. Toegang tot camera en microfoon

Smartphone met Microfoon IcoonMet de komst van Android 9.0 Pie beperkte Google de toegang die apps hadden tot je camera en microfoon. Alleen applicaties die actief zijn en op de voorgrond draaien, hebben toegang tot deze systeemonderdelen en sensoren. Apps op de achtergrond vissen achter het net.

Met Android 11 heeft Google een verandering aangebracht die effect heeft op hoe deze “voorgronddiensten” toegang verkrijgen tot GPS-locaties of data van de camera of microfoon. Applicaties die zich op Android 11 richten, moeten dit voortaan kenbaar maken in het app-manifest.

Op deze manier bouwt Google voort op wat goed was in Android 10 en brengt daar subtiele wijzigingen op aan. Ontwikkelaars worden bij het ontwikkelen van apps gedwongen meer rekening te houden met de privacy van gebruikers, zonder dat deze gebruikers hier extra moeite voor hoeven te doen. Ook ontstaat hierdoor meer transparantie over de manier waarop apps data verzamelen.

Wanneer kunnen we Android 11 verwachten?

Tussen februari en mei lanceerde Google vier zogeheten Developer Previews. Geregistreerde ontwikkelaars konden toen als eerste naar het nieuwe besturingssysteem kijken, eventuele problemen opsporen en verbeteringen voorstellen. De eerste publieke bètaversie van het besturingssysteem verscheen in juni, de tweede en derde volgden in juli en augustus. De Android 11-bètaversie is alleen te downloaden en installeren op een handjevol smartphones.

Tijdlijn van de ontwikkeling van Android 11

De alphaversie van Android 11 -de benaming voor de stabiele versie- is sinds dinsdag 8 september verkrijgbaar voor diverse telefoons van Google. Het gaat om de volgende modellen:

  • Google Pixel 2 (XL)
  • Google Pixel 3 (XL)
  • Google Pixel 3a (XL)
  • Google Pixel 4 (XL)
  • Google Pixel 4a (5G)

De eerste generatie Pixel-telefoon krijgt niet direct bij lancering Android 11. Dat komt omdat Google zijn telefoons slechts drie jaar van software-updates voorziet. Deze periode is inmiddels verstreken voor de originele Pixel. Het is dus maar de vraag of Google tijd en energie wil steken in de uitrol van het besturingssysteem naar deze vier jaar oude smartphone.

Een exacte releasedatum noemen voor andere toestellen, is onmogelijk. Dat komt omdat smartphonefabrikanten het besturingssysteem nog geschikt moeten maken voor telefoons uit hun assortiment. Dat is een tijdrovend en arbeidsintensief proces waar maanden overheen gaan. Dit proces bestaat uit vier fasen: (1) ontwikkelen, (2) testen, (3) certificeren en (4) uitrollen.

Of en wanneer Android 11 naar jouw smartphone komt, hangt dus af van de bereidheid van jouw fabrikant om hier werk van te maken. Fabrikanten kiezen er regelmatig voor om de nieuwste Androidversie alleen voor de high-end modellen te ontwikkelen.

Meer privacy in Android 11, of toch niet?

Android 11 heeft een aantal nieuwe privacyfuncties die voortbouwen op de stappen die eerdere versies van het besturingssysteem al hadden genomen. De input van ontwikkelaars en Androidliefhebbers was daarbij onmisbaar. Google lijkt daarmee steeds meer privacybewust te zijn als het om hun besturingssystemen gaat.

Vergis je echter niet. Google behoort nog steeds tot de grootste dataverzamelaars ter wereld. Hun Androidtoestellen zullen wellicht meer privacyopties krijgen, maar dit betekent niet dat je gegevens 100% veilig zijn. Wees je altijd bewust van het feit dat Android van Google is, een megabedrijf dat groot is geworden door het effectief inzetten van gegevens van zijn gebruikers.

Privacyinstellingen Android 11 - Veelgestelde vragen

Heb je een vraag over Android 11 of de privacyopties die Google je geeft met dit besturingssysteem? Bekijk onze FAQ hieronder en klik op een vraag om het antwoord te lezen!

Android 11 is de meest recente versie van het besturingssysteem Android. Google komt jaarlijks uit met een nieuwe versie. Hierdoor verbeteren niet alleen de algehele stabiliteit en de snelheid van het besturingssysteem, maar worden ook onze data en privacy beter beschermd. Android is het populairste besturingssysteem onder smartphonegebruikers: bijna driekwart van alle smartphonegebruikers, heeft een Android-telefoon.

Google heeft veel kleine verbeteringen aangebracht in Android 11. Zo is er betere ondersteuning voor 5G, verschijnen er chatbubbels in beeld bij chatapplicaties en is het besturingssysteem geoptimaliseerd voor opvouwbare smartphones (foldables).

Ook op het vlak van privacy heeft Google aanpassingen gedaan. Zo kun je voortaan gebruikmaken van eenmalige toestemming en Scoped Storage. Wil je meer lezen over deze veranderingen in Android’s privacyopties? Lees dan hier verder.

Op dinsdag 8 september rolde Google de stabiele versie van Android 11 uit naar de eerste smartphones, namelijk de Pixel-telefoons van Google. Wanneer je het besturingssysteem op jouw toestel kunt verwachten, is afhankelijk van de fabrikant met wiens smartphone jij rondloopt. Het updateproces neemt enkele maanden in beslag en kost veel tijd, geld en energie.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Devices’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen