WhatsApp gaat gebruikers van de berichtendienst voortaan beter informeren over wijzigingen die het bedrijf doorvoert in de algemene voorwaarden. Voor wie het niet eens is met deze aanpassingen, wordt het eenvoudiger om de gewijzigde voorwaarden te weigeren. Een mogelijk gevolg is wel dat gebruikers geen beroep meer kunnen doen op de chatdienst.
Dat is de uitkomst van gesprekken tussen Europese consumententoezichthouders en de Europese Commissie, zo schrijft de Autoriteit Consument & Markt (ACM). De gesprekken werden geleid door de Zweedse en Ierse toezichthouder.
Commotie omtrent nieuwe voorwaarden
Voor het begin van deze zaak moeten we terug naar 2021. Dat jaar introduceerde WhatsApp nieuwe gebruiks- en privacyvoorwaarden. De berichtendienst was van plan om gebruikersdata te delen met Facebook, waaronder IP-adres, apparaat- en locatiegegevens, interesses en contactgegevens. Wie niet instemde met deze voorwaarden, kon niet langer WhatsApp gebruiken.
Dat veroorzaakte veel commotie onder de ruim twee miljard gebruikers wereldwijd. Zij vonden dat ze met de rug tegen de muur stonden en WhatsApp hen dwong om met de nieuwe voorwaarden in te stemmen. De chatdienst besloot om de ingangsdatum enkele maanden vooruit te schuiven. Zodoende had het bedrijf meer tijd om tekst en uitleg te geven over de nieuwe voorwaarden.
Daarna ontstond er nog meer consternatie. Aanleiding hiervoor was een ondersteuningspagina die WhatsApp online had gezet. Daarin stond dat gebruikers die niet akkoord gingen met de gewijzigde voorwaarden nog maar een beperkt aantal functies konden gebruiken. Daarop trok WhatsApp deze waarschuwing in en beloofde niet te morren aan de app.
Ierse toezichthouder deelt forse boete uit
De gang van zaken kwam WhatsApp op flink wat kritiek te staan. Toezichthouders stelden dat de nieuwe voorwaarden vaag en onduidelijk waren. Samen met diverse Europese consumentenorganisaties diende de Consumentenbond een klacht in tegen WhatsApp. “WhatsApp dreigt consumenten de toegang tot de app te weigeren als ze de voorwaarden niet accepteren. Terwijl helemaal niet duidelijk is waar ze toestemming voor geven. De contractvoorwaarden zijn bovendien niet transparant. En dat is in strijd met de wet”, zei Sandra Molenaar, directeur van de Consumentenbond, destijds.
In september 2021 kreeg WhatsApp een boete van 225 miljoen euro aan haar broek. Na twee jaar onderzoek concludeerde de Data Protection Commission (DPC) dat de berichtendienst niet transparant genoeg was over de data die het bedrijf verzamelde en wat ze daarmee deed. WhatsApp beloofde daarop om de voorwaarden aan te passen.
Europese Commissie stuurt brief naar WhatsApp
Nadat de Ierse toezichthouder de boete had opgelegd, stuurden de Europese Commissie en Europese consumentenautoriteiten een brief naar WhatsApp. De berichtendienst kreeg de opdracht om meer duidelijkheid te geven over de wijzigingen die het bedrijf had doorgevoerd. Tevens wezen ze de berichtendienst op haar verantwoordelijk om Europese consumenten te beschermen tegen privacyinbreuk.
“WhatsApp moet ervoor zorgen dat gebruikers begrijpen waar zij mee instemmen en hoe hun persoonlijke gegevens worden gebruikt, met name wanneer deze worden gedeeld met partnerbedrijven. Ik verwacht dat WhatsApp zich volledig zal houden aan de Europese regels die consumenten en hun privacy beschermen”, aldus Didier Reynders, Eurocommissaris voor Justitie.
ACM: ‘WhatsApp belooft meer duidelijkheid’
De gesprekken die daarop volgden zijn nu afgerond. De ACM, de Nederlandse consumententoezichthouder die deelnam aan de gesprekken, zegt dat er veel onduidelijkheid bestond bij de laatste wijziging van de algemene voorwaarden. Gebruikers waren bang dat persoonlijke gegevens gedeeld zouden worden met Meta, het moederbedrijf van WhatsApp, Facebook en Instagram. “Hiervan heeft WhatsApp nu verduidelijkt dat dit niet het geval is”, schrijft de ACM.
De toezichthouder meldt verder dat WhatsApp concrete toezeggingen heeft gedaan voor toekomstige wijzigingen van de algemene voorwaarden. Het aanbod om de wijzingen te accepteren of te wijzigen moet voortaan “even duidelijk zijn”. Verder heeft de berichtendienst toegezegd om bij wijzingen een samenvatting te tonen, inclusief met links naar pagina’s die aanvullende informatie bieden.
Tot slot stelt WhatsApp gebruikers in staat om het accepteren of weigeren van nieuwe voorwaarden uit te stellen. Zo krijgen ze de mogelijkheid om erover na te denken, of een besluit te nemen op een moment dat het beter schikt.
De ACM vindt dat hiermee de kwestie is afgerond en er geen boetes opgelegd hoeven te worden.
