Persoon gebruikt Download en Go functie van Netflix op smartphone

Stichting Brein over auteursrecht, downloaden en het succes van legale online streamingdiensten

Laatst bijgewerkt: 13 maart 2019
Leestijd: 7 minuten, 13 seconden

In gesprek met de podcast Met Nerds om Tafel heeft Tim Kuik van Stichting Brein meer informatie gegeven over het downloadverbod en hoe de stichting te werk gaat. Hij geeft onder andere aan dat hun prioriteit nog steeds is om achter uploaders aan te gaan.

Eerder werd al bekend dat Stichting Brein zich bezig gaat houden met de jacht op ‘frequente seeders’. Dit zijn niet de originele uploaders, maar ze houden illegale downloadpraktijken wel in stand. Tim Kuik, de voorman van Stichting Brein, stelt dat het goed mogelijk is om achter downloaders aan te gaan. Dit is echter niet de hoofdintentie van de stichting. Ze richten zich liever op uploaders en willen vooral voorkomen dat het downloaden van torrents een dagelijkse activiteit voor de gemiddelde Nederlander wordt.

Brein als vertegenwoordiger van auteursrecht

De groepen die Brein vertegenwoordigt, namelijk alle distributeurs van boeken, series, films, muziek enzovoort, zijn het er niet over eens of individuele downloaders gestraft moeten worden. Daarom houdt Brein zich hier niet actief mee bezig. Sommige distributeurs, zoals Dutch FilmWorks, gaan op hun eigen houtje achter deze illegale downloaders aan. Zij zijn immers de rechthebbenden. Brein zou echter volmachten van hen nodig hebben om dit te doen; voor nu kan het niet uit het collectief betaald worden omdat niet alle partijen hiermee akkoord gaan.

Om de belangen van de producenten die bij Brein zijn aangesloten te waarborgen, zegt Kuik dat een goed rechtelijk systeem voor online situaties ontzettend belangrijk is. “Het recht is een prachtig systeem dat de maatschappij leefbaar houdt. Het is niet dat het recht van de sterkste geldt: er moet een ‘level playing field’ zijn. Dat is op het internet niet anders.” Doordat het internet een groter deel van ons leven is geworden, is het noodzakelijk om regels te introduceren en na te leven.

Dit is ook in het belang van de consument: het recht op privacy en auteursrecht zijn immers op veel manieren hetzelfde, legt Kuik uit. Je recht op privacy zou je kunnen zien als het “recht op de gegevens van jouw gedrag”, net zoals auteursrecht het recht is op de dingen die jij gemaakt hebt. De twee kunnen echter ook lijnrecht tegenover elkaar komen te staan. Dit is bijvoorbeeld het geval als er gegevens van gebruikers nodig zijn om een illegale uploader op te sporen. Privacy is in die zin geen absoluut recht. Het gaat er in zo’n situatie om wiens belang groter is: dat van de auteur van de illegaal gedownloade bestanden, of dat van de uploader die graag anoniem wil blijven. Deze zaken gaan vooral over NAW (naam, adres, woonplaats) gegevens, die providers af kunnen staan als ze besluiten dat daar voldoende reden toe is.

De behoefte om te downloaden

Kuik laat weten dat het er gelukkig op lijkt dat downloaden steeds minder de standaard aan het worden is. “Er is een generatie op aan het groeien waarvoor het normaal is dat je op het internet wél dat legale aanbod kunt krijgen.” Populaire diensten zoals Spotify, Netflix en Videoland helpen hier erg aan mee. “Het is gewoon dat je een abonnement hebt en betaalt voor die dienst.” Dit is al een groot verschil met tien jaar geleden, toen iedereen nog zomaar naar wens bestanden downloadde.

One-stop shops, zoals Netflix, hebben hier volgens Kuik een grote rol in gespeeld. Consumenten hoeven dan maar één abonnement op één dienst te nemen en hebben vervolgens toegang tot een groot aanbod aan films of muziek. Dit is gemakkelijk, omdat je dan niet bij elke individuele producent hun producten hoeft te kopen. Echter is het nog steeds wel normaal en zelfs goed om wat concurrentie tussen deze one-stop shops te hebben. Doordat er meerdere opties zijn, zoals bijvoorbeeld streamingdiensten Netflix, Videoland en Amazon Prime, blijft de service goed dankzij onderlinge concurrentie. Helaas zijn consumenten er inmiddels aan gewend om alle keuzes in één pakket te hebben. Ze houden er niet van om te moeten kiezen.

Wat Kuik wel heel goed begrijpt is de frustratie rondom bepaalde tv-series die moeilijk verkrijgbaar zijn. Sommige series kosten namelijk teveel geld om op een legale manier te bereiken. Zo is het populaire Game of Thrones alleen te bekijken met een Ziggo-televisie-abonnement, waarbij je ook nog eens een Movies & Series XL-pakket moet aanschaffen. Uiteindelijk ben je hier al snel zo’n €40 per maand aan kwijt. Hoewel Kuik dit een vreemd geval vindt, laat hij ook weten dat Brein hier niets aan kan veranderen. “Daar moet je Ziggo op aanspreken,” zegt hij.

Illegaal downloaden: Waar ligt de grens?

Het doel van Brein is om illegale concurrenten te bestrijden. Partijen die auteursrecht negeren en zonder toestemming online bestanden aanbieden worden opgespoord en afgestraft. De afgelopen jaren wordt er relatief minder illegaal gedownload. Streamen is nu populairder, maar juridisch gesproken is dat ook een vorm van downloaden. Streamen uit illegale bron mag dus ook niet.

Kuik begrijpt dat het compleet uitschakelen van uploaders en downloaders niet gaat. “Helemaal weg krijg je dat niet,” zegt hij. “Maar je kunt het wel zodanig beheersbaar maken dat de grote massa toch de beweging maakt naar die legale verdienmodellen toe.” Het doel is dus om zoveel mogelijk mensen gebruik te laten maken van legitieme diensten zoals Netflix en Spotify.

Dit is belangrijk, omdat onderzoek wel degelijk aantoont dat er minder legale consumpties zijn als er meer illegaal geconsumeerd wordt. Hierdoor verliezen bedrijven geld, waardoor ze minder budget hebben om vooruit te komen en nieuwe films, muziek, en andere producten aan te bieden. “Onderzoek in Nederland met betrekking tot film toonde aan dat op elke 10 illegale consumpties er iets meer dan 3 mindere legale consumpties waren,” legt Kuik uit. Dit betekent dus dat er geen één op één effect is tussen downloaden en legale consumptie. Alsnog ligt het effect zo rond de 30%. Als jij dus illegaal een film downloadt, loopt de productiemaatschappij 30% van de oorspronkelijke prijs van die film mis.

De maatregelen van Brein

Om illegaal downloaden tegen te gaan, richt Brein zich vooral op het blokkeren van illegale websites. Ze proberen ze compleet uit de lucht te halen of anders te zorgen dat mensen geen toegang kunnen krijgen. “De meeste mensen, blijkt ook uit ervaring in het buitenland, omzeilen blokkeringen niet. Ze komen op een landing page die uitlegt waarom het geblokkeerd is. Die landing page is niet beschuldigend ten opzichte van die gebruiker. Dat is een stuk voorlichting, en die educatie werkt bijzonder goed.” In dit geval is het dus mogelijk om de blokkering te omzeilen, maar gebeurt dat meestal niet. Educatie is dan voldoende om een deel van het probleem tegen te gaan.

Een vraag was of er in Nederland al boetes door Brein zijn uitgedeeld. “Als het gaat om uploaders wel,” antwoordt Kuik. “Wij bieden altijd een schikking aan, en in onze ervaring wordt die meestal geaccepteerd.” Deze bedragen verschillen heel erg tussen individuen en bedrijven. Zo kan het voor een individuele uploader oplopen tot rond de 10.000 euro, terwijl grotere partijen soms zelfs een miljoen mogen neertellen. Flinke bedragen, dus.

Alsnog blijf het internet groeien. Er komen steeds meer mogelijkheden en technologische ontwikkelingen bij. Omdat illegale uploaders geen regelingen hoeven te treffen, kan piraterij over het algemeen sneller inspringen op een nieuwe markt dan legale aanbieders van dezelfde services. Dit is ook de reden dat downloaden zo populair was vóór diensten als Spotify en Netflix hun opkomst maakten. In de toekomst zou dit voor problemen kunnen zorgen; wat als we binnenkort illegaal kleding, een auto of zelfs de nieuwste iPhone kunnen downloaden en vervolgens 3D-printen?

Sluiproutes

Met de huidige wetgeving over online praktijken zijn er enigszins grijze gebieden. Zo is het volkomen legaal om zogenaamde ‘sluiproutes’ te gebruiken bij het kijken van streamingdiensten. Denk hierbij aan bijvoorbeeld een VPN. “Je betaalt er wel voor, maar aan de verkeerde persoon,” zegt Kuik hierover. De belangrijkste factor in deze situatie is wie de licentie heeft: als je in Nederland naar de Amerikaanse Netflix kijkt, heb je toegang tot series waar binnen Nederland eigenlijk geen licentie voor is, ook al is dat in andere landen wel zo. “Dit is niet iets waar Brein intreedt,” geeft Kuik te kennen.

Wellicht vraag je je af waarom er geen maatregelen zijn getroffen voor deze sluiproutes. De grootste reden die Kuik geeft, is dat het gebruik van sluiproutes niet erg hoog ligt. Bedrijven hebben er simpelweg weinig last van, dus hebben ze er nog niet over aan de bel getrokken. Je kunt dus gewoon veilig gebruikmaken van je VPN. Bedenk je wel dat illegaal downloaden nog steeds strafbaar is, ook al gebruik je een VPN. Mocht je een VPN willen gebruiken om geo-blokkades zoals die van Netflix te omzeilen, dan kun je altijd verder lezen over VPN’s of direct naar onze VPN-vergelijker gaan.

Hoofdauteur:

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen

Op zoek naar een VPN?

Bekijk ons overzicht met de meest betrouwbare, snelle en veilige VPN-services.
Uitgebreid getest door experts.

Bekijk welke VPN het beste bij je past