De aandacht en actiebereidheid bij Nederlandse bedrijven en consumenten voor digitale veiligheid is het afgelopen jaar toegenomen, maar nog altijd onvoldoende. De helft van de Nederlanders maakt zich weinig tot geen zorgen over zijn digitale veiligheid. Driekwart vindt zijn eigen kennis over cybercrime en digitale gevaren redelijk tot goed.
Dat zijn enkele conclusies uit het onderzoek Alert Online 2023, dat is uitgevoerd door I&O Research in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Voor het onderzoek werden bijna 1.100 Nederlanders en meer dan 1.000 ICT-medewerkers uit het bedrijfsleven ondervraagd.
Meeste Nederlanders kregen afgelopen jaar te maken met phishing
Als het om onze kennis over cybercriminaliteit en de potentiële gevaren daarvan gaat, schatten we onze expertise hoog in. Driekwart van de Nederlanders zegt dat zijn kennisniveau over deze onderwerpen redelijk tot goed is. Een kleine groep van 6 procent vindt dat zijn kennis hierover tekortschiet. De kennis die men heeft, komt vooral van familie of vrienden en campagnes van banken of de overheid. Nederlanders jonger dan veertig jaar schatten hun eigen kennis hoger in dan ouderen.
Twee op de vijf Nederlanders zegt de afgelopen twaalf maanden wel eens met phishing te maken te hebben gehad. Daarmee is het de meest ervaren vorm van cybercrime. Phishing is een vorm van online oplichting waarbij cybercriminelen zich voordoen als een vertrouwde instantie (zoals een bank of de overheid) en bij goedgelovige slachtoffers zoveel mogelijk persoonlijke gegevens proberen buit te maken, zoals bankrekeningnummers en inloggegevens. Driekwart van de ondervraagden denkt in de nabije toekomst met phishing geconfronteerd te worden.
Verder denken respondenten dat cybercriminelen hun in de toekomst proberen op te lichten door middel van helpdeskfraude of QR-codefraude.
Nederlanders nauwelijks bezorgd over eigen online veiligheid
Iets meer dan de helft van de Nederlanders (53 procent) zegt zich weinig tot geen zorgen te maken over hun digitale veiligheid in de privésituatie. Op de werkvloer is dat driekwart. Mensen die zich wel zorgen maken, zijn met name bezorgd dat ze financiële of persoonlijke gegevens kwijtraken, en dat internetcriminelen steeds slimmer en gewiekster te werk gaan. Ouderen blijken zich meer zorgen te maken dan jongeren. Hetzelfde geldt voor lageropgeleiden.
Nederlanders die zich relatief weinig zorgen maken over hun online veiligheid, zeggen hun apparaten altijd up-to-date te houden. Verder geven ze aan dat ze gebruikmaken van multifactorauthenicatie (MFA) en websites of URL’s controleren.
Eén op de vijf Nederlanders maakt zich grote zorgen over datalekken. Twee op de vijf zegt zich nauwelijks tot geen zorgen hierover te maken.
Nederlanders terughoudend met treffen veiligheidsmaatregelen
Nederlanders geven zichzelf gemiddeld een 6,8 als rapportcijfer voor het omgaan met online risico’s. Dat is nagenoeg hetzelfde cijfer als een jaar geleden, toen we onszelf een 6,9 gaven. Een kwart geeft zichzelf een 8 of hoger. Eén op de acht Nederlanders geeft zichzelf een onvoldoende.
In praktijk blijkt echter dat veel Nederlanders terughoudend zijn in het nemen van beveiligingsmaatregelen. De voornaamste reden daarvoor zijn de kosten. Meer dan de helft (58 procent) is niet bereid om te betalen voor een wachtwoordmanager. Ruim een derde van de respondenten (37 procent) geeft aan een antivirusprogramma te duur te vinden. Hetzelfde geldt voor een Virtual Private Network of VPN: slechts 22 procent van de ondervraagden zegt het internet op te gaan met een VPN-verbinding.
Driekwart van de Nederlanders heeft het afgelopen jaar wel eens met cybercrime te maken gehad. De aangiftebereidheid is echter laag. Slechts één op de drie Nederlanders doet daadwerkelijk aangifte of maakt hiervan een melding. De meesten kloppen aan bij de Fraudehelpdesk (14 procent), 3 procent doet aangifte bij de politie. Reden daarvan is dat de geleden schade vaak beperkt is, of dat men denkt dat er niets met de aangifte wordt gedaan.
