Een boete voor downloaden: alles over torrent downloadboetes

Sinds 2014 is het downloadverbod van kracht. Dit betekent dat je voor het downloaden van films, series of muziek waar auteursrechten op rusten, in theorie een boete opgelegd kunt krijgen. De afgelopen jaren bleef de grootschalige opsporing van downloaders nog uit en werden er nog vrijwel geen downloadboetes uitgedeeld.

Filmdistributeur Dutch Filmworks en Stichting Brein hebben tegenwoordig toestemming van de Autoriteit Persoonsgegevens om gegevens van illegale downloaders en uploaders te verzamelen. Dit gebeurt middels het traceren van IP-adressen. Voor de opsporing van illegale downloaders roepen Dutch Filmworks en Stichting Brein de hulp in van ICT-bedrijven. Dutch Filmworks wordt bijvoorbeeld ondersteund door het Duitse ICT-bedrijf Tecxipio, omdat ze in Duitsland reeds veel ervaring hebben met de opsporing van illegale downloaders.

Het downloadverbod kort en krachtig uitgelegd

Sinds 2014 is het downloadverbod van kracht. Dit betekent dat het downloaden van films, series of muziek waar auteursrechten op rusten, verboden is geworden. Het schenden van auteursrechten valt binnen het civiele recht. Omdat dit niet hetzelfde is als ‘strafrecht’, is downloaden dus in letterlijke zin niet strafbaar, in ieder geval niet door de staat. Toch bestaat vandaag de dag wel de mogelijkheid dat je een downloadboete toegestuurd krijgt als de eigenaar van auteursrechtelijk beschermd materiaal een schadevergoeding aanvraagt, omdat jij zijn of haar producten illegaal hebt verkregen of gedistribueerd.

In 2014 al heeft Stichting Brein gezegd dat er vanaf 2015 schadeclaims zouden volgen voor mensen die illegaal downloaden. Toch heeft Brein zich de afgelopen jaren vooral toegelegd op het opsporen en beboeten van uploaders. Dit zijn de mensen die de illegale bestanden online zetten zodat anderen ze kunnen downloaden. In 2018 heeft de organisatie bijvoorbeeld zeventien grote uploaders in de kraag gevat. De Nederlandse filmbranche echter, heeft zich wél toegelegd op het opsporen en beboeten van consumenten die downloaden. Het gaat hier om grote Nederlandse filmdistributeurs als Dutch Filmworks, September Film en Lumière.

Sinds het downloadverbod van kracht werd, trachten de grote Nederlandse filmdistributeurs gegevens te registreren van Nederlanders die illegaal films en series downloaden. In 2016 heeft Stichting Brein officieel toestemming gekregen van de Autoriteit Persoonsgegevens om de IP-adressen en persoonsgegevens van torrentdownloaders te verzamelen. In december 2017 heeft ook Dutch Filmworks toestemming gekregen persoonsgegevens (inclusief IP-adressen) van downloaders te verzamelen en deze voor maar liefst 5 jaar te bewaren. Dit is ook de termijn waarbinnen het bedrijf een schadevergoeding mag vorderen. Brein en Dutch Filmworks werken bij het verzamelen van IP-adressen nauw samen met Duitse ICT-bedrijven. De Duitsers hebben reeds veel ervaring in het opsporen en beboeten van illegale downloaders, daar dat over het algemeen strenger gedaan wordt in ons buurland.

Hoe werkt dit technisch? Dutch Filmworks registreert het IP-adres van de downloader en traceert dit tot de internetprovider. Vervolgens vraagt DFW bij de internetprovider de NAW-gegevens van de downloader op. Als de internetprovider hiermee instemt of hiertoe verplicht gesteld wordt door de rechter (wat in de toekomst waarschijnlijk steeds vaker zal gebeuren, zoals je verder in dit artikel kunt lezen), is de identiteit van de downloader uiteraard makkelijk te achterhalen.

Tip: Hoe weet je of een bestand legaal of illegaal is?

Lang niet alle downloads via torrentwebsites zijn illegaal, want er is ook veel legale content te vinden op dergelijke platformen. Maar hoe weet je nu of het downloaden van een bestand legaal of illegaal is? Om je hiermee wat op weg te helpen, hebben we een artikel gepubliceerd getiteld ‘veilig en anoniem downloaden met een VPN‘. Hierin wordt onder meer besproken wanneer het downloaden van bestanden legaal of illegaal is.

Wees je er altijd van bewust dat de tips in dit artikel en het artikel dat je nu leest slechts tips zijn om veilig en anoniem gebruik te maken van torrent-websites. Het is altijd jouw eigen verantwoordelijkheid om kennis te nemen van de wet en eventuele gebruikersovereenkomsten die je bent aangegaan en hiermee in overeenstemming, ook op torrent-platformen, te handelen.

Ben je aansprakelijk als iemand anders downloadt op jouw IP-adres?

Of de “hoofdgebruiker” van de internetverbinding aansprakelijk is voor wat er gedownload wordt, hangt af van de context.

Het Europese Hof van Justitie is de hoogste rechterlijke instantie binnen de EU. Daarom heeft het veel invloed op de rechtspraak binnen individuele lidstaten. Maar de rechters binnen die lidstaten kunnen uitspraken van het hof op verschillende wijzen interpreteren.

In 2018 kwamen er twee rechtszaken voorbij die meer duidelijkheid verschaffen; één rechtszaak in Duitsland en één in Nederland.

Download-rechtszaak Duitsland

In de Duitse rechtszaak stelde de gedaagde niet aansprakelijk te zijn voor het illegaal downloaden van een luisterboek, omdat hij niet de enige in het huishouden was die gebruikmaakte van het gedetecteerde IP-adres. Zijn ouders gebruikten hetzelfde IP-adres. De rechtbank van München vroeg het Europese Hof om uitleg over de regels.

Het hof bepaalde dat het argument van de gedaagde niet voldoende is. Als hij verwijst naar andere gebruikers, dan moet hij bewijzen dat hij niet de downloader kan zijn geweest door zijn locatie op het moment van downloaden te geven en uitleg te verschaffen over de aard van het gebruik van de andere internetgebruikers. Dohmen advocaten legt uit dat “als de gedaagde zomaar kan roepen ‘dat was ik niet’ en het daarbij kan laten, dat oneerlijk zou zijn tegenover degene op wiens werk inbreuk wordt gemaakt – aldus het hof.”

Rechtszaak Nederland

Tijdens de Nederlandse rechtszaak had Dutch FilmWorks (DFW) een database van IP-adressen verzameld van mensen die de film The Hitman’s Bodyguard illegaal hadden gedownload. 377 van deze IP-adressen waren van Ziggo. Om specifieke individuen te kunnen beschuldigen van inbreuk maken op auteursrecht, moest Dutch FilmWorks de NAW-gegevens hebben van deze 377 IP-adressen. De rechter beoordeelde in 2019 echter dat Ziggo deze gegevens niet hoefde te geven. DFW had namelijk niet goed aangegeven wat ze met deze persoonsgegevens zouden doen. Daarnaast kon DFW niet uitleggen waarom een schikkingsvoorstel van €150 een passende schadevergoeding was. In 2021 stelde de rechter VodafoneZiggo nogmaals in het gelijk; de klantgegevens hoeven niet overhandigd te worden aan Dutch FilmWorks.

De Nederlandse uitspraak is dus anders dan het oordeel van het Europese Hof van Justitie over de Duitse rechtszaak. De Nederlandse rechtbank gaf aan dat de aangesprokenen de kans moet krijgen om zich te verdedigen en te bewijzen dat het iemand anders is geweest die zich schuldig heeft gemaakt aan illegaal downloaden. Aangezien dit bijna onmogelijk, is mag de benadeelde partij niet zomaar NAW-gegevens opvragen. Hiervoor moet eerst per geval een afweging gemaakt worden wat zwaarder weegt: de bescherming van het intellectuele eigendom, of de privacy van consumenten.

Het staat dus niet vast of je altijd aansprakelijk gehouden kunt worden voor het downloaden op jouw IP-adres. Het moet per geval afgewogen worden of de de inbreuk op auteursrecht dermate ernstig is dat dit zwaarder weegt dan de inbreuk op privacy van de consument(en).

Veel downloaders zijn (onbewust) ook uploaders

Veel mensen die downloaden worden zonder dat ze het door hebben ook uploaders. Torrentprogramma’s staan vaak zo ingesteld dat wanneer jij een film, serie of game downloadt, jij deze bestanden vervolgens ook automatisch beschikbaar stelt voor anderen die ze willen downloaden. In dat geval word jij dus een uploader, ook wel ‘seeder’ genoemd. Dit proces verloopt geheel automatisch via het torrentprogramma. Dit is de essentie van een torrent-netwerk, waarbij gebruikers onderling bestanden uitwisselen. Het betekent ook dat Brein zijn vizier op jouw kan richten als zijnde een uploader en illegale aanbieder van auteursrechtelijk beschermd materiaal, als jij een torrent downloadt. In 2019 heeft Brein zelfs laten weten dat ze zich specifiek op frequente seeders gaan richten. En voor uploaders liggen de boetes doorgaans nog veel hoger dan voor downloaders.

Hoe kan Brein of Dutch Filmworks mijn IP-adres achterhalen?

Brein en Dutch Filmworks gebruiken software waarmee ze torrentsites (bijvoorbeeld Kickass Torrents en The Pirate Bay) analyseren om te zoeken naar illegale kopieën van films, series, muziek, games of andere bestanden. Als ze illegaal geüploade bestanden vinden, wordt het IP-adres van de uploader geregistreerd als blijkt dat het een Nederlandse gebruiker betreft.

Met deze IP-adressen klopt men aan bij de internetproviders, die deze IP-adressen direct kunnen koppelen aan hun klanten (internetgebruikers). Veel internetproviders zijn niet bereid deze gegevens vrijwillig af te staan, waarna Brein of Dutch Filmworks doorgaans naar de rechter zal stappen. Als bij de rechter aannemelijk wordt gemaakt dat er vanaf een bepaald IP-adres daadwerkelijk inbreuk op het auteursrecht is gepleegd, kan de rechter van de internetproviders eisen de benodigde informatie aan Brein of Dutch Filmworks te overhandigen.

Op 2 juli 2021 oordeelde de rechter echter dat VodafoneZiggo de klantgegevens van downloaders niet hoeft te overhandigen aan Dutch Filmworks. Ondanks deze uitspraak, is de verwachting dat Brein en Dutch Filmworks in de tussentijd doorgaan met het verzamelen van IP-adressen en ze bouwen daarmee een database op van gebruikers die in overtreding zijn. Er wordt op deze manier een groeiende bewijslast verzameld die ingebracht kan worden bij toekomstige rechtszaken. Daarnaast mogen de gegevens van overtreders dus 5 jaar bewaard worden van de Autoriteit Persoonsgegevens. Op het moment dat de rechter bij toekomstige zaken dus toch besluit dat de IP-adressen overhandigd moeten worden aan Brein of Dutch Filmworks, dan kunnen desbetreffende downloaders en uploaders alsnog vervolgd worden.

Welke boetes kun je krijgen voor illegaal downloaden en uploaden?

Brein heeft gezegd schikkingsvoorstellen tot €12.500 te zullen sturen naar mensen die illegaal torrents uploaden. De Nederlandse filmbranche (Dutch Filmworks) noemt schikkingsvoorstellen van 150 euro voor het illegaal downloaden van hun films. Als mensen niet akkoord gaan met deze schikkingsvoorstellen, kan een rechtszaak volgen en kan het bedrag verder oplopen.

Hebben al veel mensen een boete voor downloaden gehad?

Er zijn tot op heden nog niet veel mensen beboet. De verwachting is dat er de komende jaren meer rechtszaken zullen volgen. Brein en Dutch Filmworks zullen proberen de internetproviders te dwingen persoonsgegevens van downloaders af te staan. Mocht er een rechter zijn die de kant van Stichting Brein of Dutch Filmworks kiest in deze kwestie, dan kan het plots erg hard gaan met de boetes voor downloaden. Voornamelijk Brein heeft namelijk al een groot aantal IP-adressen van overtreders verzameld. Hiermee wordt het dan mogelijk in één klap alsnog een grote groep mensen op te sporen en te beboeten.

Toch zal het zelfs met een IP-adres van een overtreder voor Brein soms lastig worden om een boete voor illegaal downloaden uit te delen. Soms wordt één IP-adres namelijk gebruikt door meerdere mensen. Denk bijvoorbeeld aan een studentenhuis, waarbij iedereen hetzelfde netwerk gebruikt en dus één IP-adres deelt. Dutch Filmworks wil daarom de schadeclaims neerleggen bij de persoon die het internetabonnement in een huis heeft afgesloten.

Ook het gebruik van Popcorn Time kan boetes opleveren

Ook het gebruik van Popcorn Time, of andere semi-/niet legale streamingdiensten zoals 123Movies kan in veel gevallen een boete opleveren. Popcorn Time is een streamingdienst, maar werkt op basis van P2P-filesharing. P2P staat voor peer-to-peer, wat je zou kunnen zien als ‘van persoon tot persoon’. Gebruikers wisselen dus onderling bestanden uit, net als bij een torrentnetwerk. Bij Popcorn Time betreft het series of films die uitgewisseld worden, en gestreamed in plaats van gedownload.

Dit betekent ook dat het gebruik van Popcorn Time onder dezelfde richtlijnen en regels valt als het downloaden van torrents. Bekijk jij een auteursrechtelijk beschermde serie of film via Popcorn Time? Dan ben je iemands copyright aan het schenden. Je kunt hiervoor dus ook een downloadboete krijgen. Daarnaast is het zo dat je ook hier gelijk uploader bent. Jij ontvangt films en series van anderen, maar jij deelt deze series en films vervolgens ook met hen. Daarom kunnen zowel Dutch Filmworks als Brein een boete opleggen voor het gebruik van Popcorn Time.

Natuurlijk is het nooit de bedoeling om illegaal content te downloaden of te bekijken, maar de aanwezigheid en surveillance die bedrijven als Dutch Filmworks en Stichting Brein uit (kunnen) voeren bij streamingservices, zoals Pop Corn time, laat iets schrijnends zien waar ook eerlijke streamers zich tegen zouden moeten beveiligen. Het laat namelijk zien dat het makkelijk is voor partijen om jou te bespieden tijdens het downloaden, of in dit geval streamen, en jouw exacte IP-adres te achterhalen. Dit is natuurlijk geen fijn idee en laat maar weer zien waarom ook bij het gebruik van streamingservices als Popcorn Time het belangrijk is om een VPN te gebruiken.

Samenvattend: boetes voor downloaden

Je kunt in Nederland inderdaad sinds 2014 een boete krijgen voor illegaal downloaden. Als je jouw downloads vervolgens ook met anderen deelt, wat bij torrentprogramma’s vaak de standaardinstelling is, kun je ook een boete krijgen voor uploaden. Voordat je een boete krijgt, zul je echter eerst een schikkingsvoorstel ontvangen, wat op kan lopen tot €12.500.

Een filmdistributeur of Stichting Brein zal eerst jouw IP-adres van de internetprovider moeten krijgen. Hiervoor is vaak een gang naar de rechter nodig. Die zal vervolgens beslissen of er inderdaad sprake is van het schenden van auteursrechten en of deze schending zwaarder weegt dan  de inbreuk op privacy van de consument. Indien dat het geval is, zal een internetprovider de gebruikersgegevens door moeten spelen aan Brein of een filmdistributeur.

Het is ook niet ondenkbaar dat door Europese regelgeving de internetproviders op een gegeven moment gedwongen zullen zijn tot volledige medewerking bij het opsporen van overtreders. In onder meer Duitsland en Denemarken worden momenteel al zeer hoge boetes uitgedeeld voor downloaden waarbij auteursrechten geschonden worden. Een Nederlandse jongen die tijdens zijn stageperiode in Duitsland vijf afleveringen van een serie had gedownload, kreeg bijvoorbeeld een claim van bijna €1.100.

In Amerika kunnen deze bedragen trouwens nog hoger oplopen. In 2013 kreeg de 29-jarige Joel Tenenbaum een boete van $675.000 voor downloaden. Zijn exacte misdaad? Vele jaren daarvoor, als 20-jarige student, had hij dertig liedjes via Kazaa gedownload.

David Janssen

Cybersecurity analist

David is cybersecurity analist en een van de oprichters van VPNgids.nl. Sinds 2014 heeft hij internationale ervaring opgedaan in het werken met overheden, NGO’s en de private sector als cybersecurity- en VPN-deskundige en adviseur.

Meer artikelen uit de sectie Downloaden

uTorrent: wat is het en hoe gebruik je het veilig?

2 mei 2024

Torrentz2: werkende proxy en beste alternatieven

30 april 2024

LimeTorrents: werkende proxy en beste alternatieven

30 april 2024