Minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius heeft vrijdag het wetsvoorstel om doxing strafbaar te stellen naar de Tweede Kamer gestuurd. Op dit moment is het delen van persoonsgegevens niet strafbaar. Wie zich hier schuldig aan maakt, kan straks rekenen op een gevangenisstraf van maximaal één jaar, of een geldboete die kan oplopen tot 9.000 euro.
Dat schrijft minister Yeşilgöz-Zegerius in een persverklaring.
Wetsvoorstel al een jaar in de maak
Doxing is een fenomeen waarbij iemand persoonlijke gegevens over een ander op internet verspreidt, met als doel om het slachtoffer te intimideren en angst aan te jagen. Het kan gaan om contactgegevens, maar ook het woonadres of privéfoto’s. Deze informatie is vaak afkomstig uit openbare bronnen, zoals sociale media en openbare registers zoals het Kadaster of het Handelsregister.
Het delen van privégegevens is momenteel niet strafbaar in Nederland, enkele uitzonderingen daargelaten. Toenmalig minister van Justitie en Veiligheid Ferd Grapperhaus zei in de zomer van 2021 aan een wetsvoorstel te werken om doxing strafbaar te stellen. “Het grote gemak waarmee sommigen denken te kunnen intimideren door privégegevens over anderen te verspreiden is meer dan schofterig”, zei hij destijds over de kwestie.
Afgelopen februari was het voorstel klaar en stuurde zijn opvolger, de huidige minister van Justitie en Veiligheid, het conceptvoorstel naar de Raad van State. Die was positief over het wetsvoorstel, omdat doxing de persoonlijke levenssfeer en het functioneren van de democratie in gevaar brengt. Het adviesorgaan had wel enkele op- en aanmerkingen. Zo was de strafbaarstelling te ruim geformuleerd en maakte de Raad van State zich zorgen om de uitvoeringslasten.
‘Politici moeten zich vrij uit kunnen blijven spreken’
Minister Yeşilgöz-Zegerius stuurde vrijdag het wetsvoorstel naar de Tweede Kamer. Ze benadrukt dat het delen van persoonsgegevens om iemand bang te maken de laatste jaren een enorme vlucht heeft genomen. De bewindsvrouw vindt het verspreiden van privégegevens om een ander angst aan te jagen onacceptabel.
“Journalisten, wetenschappers en politici moeten zich vrij uit kunnen blijven spreken en onbelemmerd hun werk kunnen doen”, zo zegt de minister van Justitie en Veiligheid. “Dat gezinnen zich vaak niet meer veilig thuis voelen kunnen én mogen we niet accepteren. Met dit wetsvoorstel trekken we dan ook een grens: iedereen kan slachtoffer worden van doxing en moet daartegen kunnen worden beschermd.”
Begin dit jaar verspreidde Willem Engel, de voorman van actiegroep Viruswaarheid, de adresgegevens van Sigrid Kaag (D66). Daarop besloot de minister van Financiën om aangifte te doen.
Uitzondering voor journalisten en klokkenluiders
Intimiderend gedrag is onder de huidige wetgeving in veel gevallen strafbaar. Denk aan bedreiging en cyberstalking. Intimidatie door het verspreiden van persoonsgegevens is in de praktijk strafrechtelijk moeilijk aan te pakken, omdat er in de meeste gevallen geen concrete bedreiging is geuit. Of omdat er geen sprake is van een stelselmatige inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de betrokkene. Met het wetsvoorstel kan de politie straks sneller ingrijpen als er sprake is van doxing.
Het wetsvoorstel geeft internetplatformen de verantwoordelijkheid om op te treden tegen doxing. Als de gegevens van een slachtoffer via internet worden verspreid, dan moeten de beheerders van de sites ingrijpen. Ze moeten de content verwijderen of ontoegankelijk maken. Voor journalisten, klokkenluiders en anderen die maatschappelijke misstanden aan de kaak willen stellen, geldt een uitzondering: zij handelen te goeder trouw en doen dit in het algemeen belang.
Gevangenisstraf of een geldboete
Wie privégegevens van een ander verspreidt met als doel om die persoon angst aan te jagen, riskeert in de nabije toekomst forse straffen. Als het aan minister Yeşilgöz-Zegerius ligt, mag de rechter een gevangenisstraf van maximaal één jaar of een geldboete van ten hoogste 9.000 euro opleggen.
Het wetsvoorstel ‘Strafbaarstelling gebruik persoonsgegevens voor intimiderende doeleinden’, zoals het conceptvoorstel voluit heet, wordt na het zomerreces behandeld door de Tweede Kamer. Daarna is het aan de Eerste Kamer om een oordeel te vellen over de wet. Tot slot wordt de wet in de Staatscourant gepubliceerd. Het zal dus nog maanden duren voordat de wet daadwerkelijk wordt aangenomen en in werking treedt.
Update (3 februari 2023): de Tweede Kamer heeft donderdag gedebatteerd over het wetsvoorstel van minister Yeşilgöz-Zegerius. Een ruime meerderheid steunde het voorstel, maar verschillende partijen zetten vraagtekens bij de handhaving en de strafmaat. D66-Kamerlid Joost Sneller vindt het “dweilen met de kraan open” en is van mening dat persoonsgegevens in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel (KvK) afgeschermd dienen te worden. Alleen beroepsgroepen als notarissen en makelaars zouden toegang tot deze gegevens mogen hebben. De minister zei dit een goed idee te vinden en beloofde binnenkort met een reactie te komen.
De VVD wil strengere straffen. Maximaal één jaar gevangenisstraf en een boete van 9.000 euro is in de ogen van Ingrid Michon-Derkzen te laag. Zij vindt een celstraf van twee jaar of een boete van 22.500 euro meer op zijn plaats. De PVV wil dat degenen die zich schuldig maken aan doxing er niet met een taakstraf vanaf komen.
Kees van der Staaij (SGP) heeft met Anne Kuik (PvdA) een voorstel ingediend om daders die persoonsgegevens van mensen uit specifieke beroepsgroepen verspreiden -zoals journalisten, politieagenten en burgemeesters- strenger te straffen. Minister Yeşilgöz-Zegerius denkt niet dat dat nodig is als de maximale straf wordt verhoogd.
Update (8 februari 2023): dinsdag 7 februari heeft de Tweede Kamer unaniem ingestemd met het wetsvoorstel om het delen van privégegevens met als doel om iemand te intimideren strafbaar te maken. Wie zich schuldig maakt aan doxing, riskeert vanaf nu een gevangenisstraf van maximaal twee jaar, of een geldboete in de vierde categorie. Die kan oplopen tot 22.500 euro.
Een amendement over het verlagen van de grens om doxing strafbaar te stellen, haalde het niet.
