Mensen die hun bankrekening beschikbaar stellen aan criminelen om fraude mee te plegen, lopen grote risico’s. Deze geldezels of katvangers draaien niet alleen op voor de schade die slachtoffers hebben geleden, maar krijgen ook een strafblad, met alle gevolgen van dien. Leen je pinpas dus nooit uit aan iemand die hiervoor geld belooft.
Dat is het advies van Yoanne Spoormans, cybercrimespecialist bij de politie.
Geldezels worden geronseld via sociale media
Geldezels of katvangers zijn mensen -veelal kwetsbare jongeren– die door criminelen worden gebruikt om illegaal verkregen geld wit te wassen. Dat geld is verdiend door middel van criminele activiteiten, zoals phishing, identiteitsfraude, WhatsApp-fraude of andere vorm van online fraude. Via de bankrekening van geldezels willen de daders dit criminele geld omzetten naar legaal geld.
Jongeren worden onder meer via misleidende advertenties op sociale media geronseld om als geldezel te fungeren. “De ronselaars doen voorkomen dat je zonder risico snel wat geld kan verdienen door je bankpas te verkopen. Maar wie toehapt, is strafbaar”, zo zegt Spoormans.
‘Sta nooit je bankpas af’
Ze wijst erop dat de pakkans voor geldezels groot is, omdat zij via hun bankrekening eenvoudig zijn op te sporen. En dat kan grote gevolgen voor ze hebben. Banken blokkeren hun rekening en laten ze op een waarschuwingslijst zetten. Daardoor kunnen ze geen nieuwe rekening, lening of hypotheek afsluiten bij een bank. Ook kunnen geldezels aansprakelijk worden gesteld voor de geleden schade van slachtoffers. In praktijk gaat het vaak om duizenden euro’s.
Verder kan het Openbaar Ministerie besluiten om geldezels strafrechtelijk te vervolgen. Bij een veroordeling krijgen ze een strafblad. “Dat kan een obstakel zijn bij een eventuele aanvraag voor een visum. Reizen, studeren of werken in een ander land kan daardoor een probleem worden”, legt Spoormans uit. Tot slot krijgen veroordeelde geldezels geen Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) als ze door de bank als fraudeur zijn aangemerkt.
“Sta dus nooit je bankpas af en geef nooit iemand toegang tot je rekening. Ook niet als zo iemand betrouwbaar lijkt en vriendelijk overkomt”, waarschuwt Spoormans. “De enige reden dat iemand je rekening nodig heeft, is voor criminele activiteiten. Realiseer je dat het geld in veel gevallen van oudere mensen komt die op een doortrapte manier worden opgelicht. Daar werk je aan mee als je je pas afgeeft.”
Internationale politieactie tegen geldezels
Deze week maakte Europol bekend dat er de afgelopen maanden een internationale politieactie tegen geldezels heeft plaatsgevonden. Daarbij zijn 10.759 geldezels geïdentificeerd. De actie leidde tot 4.659 nieuwe onderzoeken, de arrestatie van 1.013 geldezels en aanhouding van 474 ronselaars of ‘herders’. Verder werden er 10.736 frauduleuze financiële transacties gemeld, wat een schadepost opleverde van 100 miljoen euro. Tegelijkertijd wist men door de actie een verlies van 32 miljoen euro te voorkomen.
Aan de negende European Money Mule Action (EMMA 9) namen opsporings- en handhavingsinstanties uit 26 landen deel. Verder hielpen 2.822 banken, fintechbedrijven en andere financiële instellingen geldezels op te sporen. De operatie werd geleid door Nederland.
