App-icoontje van WhatsApp op een smartphone

Politie lanceert landelijke preventiecampagne tegen WhatsApp-fraude

Laatst bijgewerkt: 15 oktober 2020
Leestijd: 3 minuten, 48 seconden

De politie gaat steviger optreden om WhatsApp-fraude terug te dringen. Op vrijdag 16 oktober start ze een landelijke preventiecampagne op Facebook en Instagram om mensen te waarschuwen voor deze vorm van fraude. Hiermee hoopt ze dat het aantal slachtoffers en aangiftes afneemt.

Dat schrijft de politie in een persbericht op haar website.

Cybercrime in de lift door coronacrisis

Cybercriminaliteit stijgt de laatste tijd explosief, zowel in de Randstad als daarbuiten. Volgens de politie, minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid en deskundigen is dit voor een belangrijk deel toe te schrijven aan de coronapandemie. De afgelopen maanden hebben we tal van oplichtingspraktijken gezien die aan het coronavirus gekoppeld kunnen worden. Denk aan de ‘antibacteriële bankpas’ en mooie aanbiedingen voor producten als handzeep, mondkapjes, barbecues, fitnessapparatuur en consumentenelektronica.

Fraude met online communicatiemiddelen als e-mail, sms, Telegram en Instagram zitten in de lift. Experts zeggen dat mensen door de coronacrisis meer gebruik maken van deze tools om contact te onderhouden met vrienden, familie, kennissen en collega’s. Cybercriminelen weten dat en spelen daar listig op in.

WhatsApp-fraude maakt vele slachtoffers

Een ander medium waarmee criminelen mensen proberen op te lichten, is WhatsApp. Uit recente cijfers blijkt dat er dit jaar al vier keer zoveel slachtoffers zijn gevallen als heel vorig jaar. Tot 1 oktober ontving de Fraudehelpdesk 9.605 meldingen van WhatsApp-fraude, ook wel hulpvraag- of vriend-in-noodfraude genoemd. Bij één op de acht slachtoffers wisten de oplichters geld af te troggelen. Gezamenlijk raakten ze 3,3 miljoen euro kwijt, wat neerkomt op gemiddeld 2.860 euro per slachtoffer.

Minister Grapperhaus vertelde de Tweede Kamer deze week dat hij geen exacte cijfers heeft van het aantal slachtoffers van WhatsApp-fraude. Dat komt omdat het Openbaar Ministerie deze vorm van fraude niet apart registreert: WhatsApp-fraude valt onder het overkoepelende delict hulpvraagfraude. De minister kon ook niet zeggen hoeveel mensen succesvol zijn vervolgd voor WhatsApp-fraude. Wel weet hij dat het aantal aangiftes fors is gestegen van 150 per week naar 700 per week. Sinds augustus neemt het aantal meldingen weer enigszins af.

Zo werkt WhatsApp-fraude

Hoe werkt WhatsApp-fraude? Criminelen doen zich voor als een vriend of een kennis die een bericht versturen aan het slachtoffer. Als deze het telefoonnummer niet herkent, zeggen de oplichters dat ze een ander nummer hebben omdat hun smartphone is gestolen. Door berichten over en weer te sturen, hopen de boeven het vertrouwen te winnen van hun doelwit.

Op dat moment treedt de zwendel in werking. De criminelen zeggen ze dat ze financiële problemen hebben en onmiddellijk geld nodig hebben. Of jij even een paar honderd euro kan voorschieten. Zo niet, dan ‘komt de deurwaarder langs’ of ‘moet je een torenhoge boete betalen’. Welke smoes ze ook gebruiken, het geld moet snel worden overgemaakt. Als het slachtoffer daarmee akkoord gaat, versturen de daders een betaalverzoek. Zodra hij het bedrag overmaakt, is hij zijn geld kwijt.

Politie start landelijke preventiecampagne

WhatsApp-fraude vormt een steeds groter probleem en eist steeds meer slachtoffers. Naast financiële schade leidt het vaak ook tot emotionele schade en wantrouwen in je medemens. De politie wil niet met lede ogen toekijken en langs de zijlijn staan. Daarom komt er een landelijke aanpak om het probleem aan te pakken.

Deze landelijke aanpak bestaat uit twee componenten. Om te beginnen worden sinds kort alle internetaangiftes van hulpvraagfraude geautomatiseerd onderzocht op naam en telefoonnummer of bankrekeningnummer. Op deze manier wil de politie in kaart brengen hoe de criminele netwerken in elkaar zitten. “Door alle zaken op deze manier naast elkaar te leggen, ontstaan clusters van oplichtingen die zeer waarschijnlijk door hetzelfde criminele netwerk gepleegd zijn”, aldus de politie. Deze clusters worden vervolgens aangeboden aan de regionale onderzoeksteams.

Het tweede actiepunt gaat over voorlichting en bewustwording. Door mensen te waarschuwen hoopt de politie te voorkomen dat er meer nieuwe slachtoffers vallen. Op vrijdag 16 oktober start daarom een landelijke preventiecampagne op Facebook en Instagram. Via deze twee platformen hoopt de politie zowel jongeren als ouderen te bereiken. “Ouders en grootouders krijgen op Facebook een waarschuwing en concrete tips om te voorkomen dat ze slachtoffer worden van vriend-in-noodfraude en hun ‘kinderen’ worden via Instagram aangespoord om te waarschuwen voor deze vorm van oplichting”, zo lezen we in het persbericht van de politie.

Slachtoffer van WhatsApp-fraude? Doe altijd aangifte

Mocht je onverhoopt toch het slachtoffer worden van WhatsApp-fraude of andere vormen van hulpvraagfraude, dan adviseert de politie om daar aangifte van te doen. Dat kan via deze pagina. Dit neemt minder tijd in beslag en zorgt ervoor dat de aangifte direct bij de juiste afdeling terecht komt. Houd er rekening mee dat je een DigiD account nodig hebt om via internet aangifte te doen.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen