De organisaties Amnesty International, Bits of Freedom (BoF) en Waag roepen de Tweede Kamer op het wetsvoorstel voor de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) vandaag tijdens de procedurevergadering controversieel te verklaren. Zij vrezen dat het voorstel de “rechten en vrijheden van mensen in gevaar brengt”, is te lezen op de website van Amnesty International.
Demissionair minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid stuurde het wetsvoorstel, genaamd Wet verwerking persoonsgegevens coördinatie en analyse terrorismebestrijding en nationale veiligheid, vorige week naar de Tweede Kamer. De ministerraad heeft al met het voorstel ingestemd.
Meer bevoegdheden NCTV
Het doel van het wetsvoorstel is het verstevigen van de juridische basis, zodat de NCTV informatie over Nederlanders kan verzamelen. Dit stelt de NCTV in staat om gevoelige persoonsgegevens van burgers te verzamelen, te analyseren en met binnenlandse (en mogelijk ook buitenlandse) partijen te delen.
Eerder schreef minister Grapperhaus in reactie op schriftelijke vragen dat het “in het belang van de nationale veiligheid” was om de wet te formaliseren, zodat de werkzaamheden van de NCTV “zo spoedig mogelijk” hervat kunnen worden. Amnesty International noemt het voorstel “controversieel en ingrijpend.”
NCTV handelde in strijd met de wet
De Wet verwerking persoonsgegevens coördinatie en analyse terrorismebestrijding en nationale veiligheid volgt op berichtgeving van het NRC in april dit jaar. Hieruit bleek dat de NCTV jarenlang in strijd met de wet handelde en via onrechtmatige surveillance privacygevoelige informatie over burgers verzamelde en deelde.
Amnesty International laat weten zich grote zorgen te maken “over de richting die het demissionair kabinet inslaat in reactie op de onthullingen over de onrechtmatige surveillance van de NCTV.” “In plaats van de NCTV terug te fluiten, stelt het kabinet voor om van de NCTV een nieuwe geheime dienst te maken, met een eigen mandaat en eigen regels”, aldus Amnesty International, BoF en Waag in het gezamenlijke statement.
Grote zorgen toezichthouders
Voordat minister Grapperhaus het wetsvoorstel definitief indiende, vroeg hij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en de Raad van State om advies. Beide instanties uitten forse kritiek op het voorstel. Zo zou het voorstel “op belangrijke onderdelen juist heel vaag” zijn en hierdoor meer lijken “op een vrijbrief voor de NCTV.”
Voorzitter van de AP Aleid Wolfsen was van mening dat het wetsvoorstel de deur openzet voor “een surveillancemaatschappij, waarbij op grote schaal, en zonder toezicht, allerlei gevoelige informatie over burgers wordt verzameld en gedeeld met andere organisaties.” De AP gaf bovendien aan dat de juiste waarborgen ontbreken en de bevoegdheden niet helder zijn ingekaderd.
Na de kritiek van de Autoriteit Persoonsgegevens en de Raad van State, paste het demissionaire kabinet het wetsvoorstel aan. Het nieuwe voorstel bevat volgens het kabinet “meerdere maatregelen om de verwerking in te perken en persoonsgegevens te beschermen.” Ook zouden extra waarborgen zijn opgenomen bij het verwerken van de adviezen van de AP en de Raad van State.
Voorstel niet voldoende aangepast volgens organisaties
Amnesty International, BoF en Waag zijn echter van mening dat het aangepaste wetsvoorstel geen antwoord geeft op de zorgen die de toezichthouders uitten. De organisaties vinden het “gezien de recente onthullingen over de onrechtmatige surveillance van de NCTV van groot belang dat het rookgordijn rondom de NCTV wordt weggehaald en dat de bevoegdheden van de NCTV duidelijk worden afgebakend.”
“Het huidige wetsvoorstel voldoet hier niet aan: het stelt voor de huidige indringende praktijken van de NCTV voort te zetten zonder bescherming van de rechten en vrijheden van mensen”, aldus Amnesty International, BoF en Waag.
De organisaties roepen de Tweede Kamer op het wetsvoorstel vandaag controversieel te verklaren, om te voorkomen dat er overhaaste besluiten worden genomen. Ze pleiten ervoor dat het voorstel pas bij een nieuw kabinet wordt behandeld. “Het demissionaire kabinet mag dit vergaande wetsvoorstel niet zomaar erdoorheen jagen”, aldus de organisaties in de oproep.
