Het kabinet heeft een nieuwe Internationale Cyberstrategie uit de doeken gedaan. Daarin beschrijft de regering hoe ze digitale dreigingen denkt tegen te gaan in de periode 2023–2028. Eén van de dingen die de overheid gaat doen, is haar eigen middelen ‘proactiever en strategischer’ inzetten, al dan niet in samenwerking met NAVO-bondgenoten.
Dat schrijft het kabinet in een persverklaring.
Digitalisering brengt risico’s met zich mee
“Digitalisering is de afgelopen decennia de motor onder onze ontwikkeling geweest”, zo stelt de regering. “We communiceren sneller en makkelijker met elkaar en economieën en sectoren zoals de zorg, transport en energie konden versneld ontwikkelen. Die ontwikkeling zal in de komende jaren versnellen met de opkomst van nieuwe digitale technologieën zoals kunstmatige intelligentie (AI) en quantum.”
Digitalisering creëert nieuwe kansen en mogelijkheden. Tegelijkertijd brengt het ook aanzienlijke risico’s met zich mee. Zo wordt spyware door overheden gebruikt om politici en andere prominente, publieke figuren af te luisteren en te monitoren. Cyberaanvallen kunnen ervoor zorgen dat de vitale infrastructuur wordt platgelegd. En door nepnieuws en desinformatie te verspreiden, trachten buitenlandse mogendheden de publieke opinie in andere landen te beïnvloeden of het democratische, politieke proces te saboteren.
“Deze dynamiek wordt versterkt door de beschikbaarheid en inzet van nieuwe en goedkopere cybermiddelen die door landen worden ingezet voor cyberoperaties gericht op spionage, sabotage of desinformatie, maar ook om de eigen bevolking (advocaten, politici, mensenrechtenverdedigers en journalisten) online te volgen en onder druk te zetten”, meent het kabinet.
Kabinet pleit voor meer internationale samenwerking
Om een vuist te vormen tegen deze gevaren en risico’s, is nauwe samenwerking een essentiële voorwaarde. Om afspraken te maken over het cyberdomein, gaat het kabinet aan tafel met bedrijven en organisaties die actief zijn in de vitale sector, maatschappelijke organisaties en internationale bondgenoten.
Binnen Europa zijn er reeds belangrijke stappen gezet om burgers en bedrijven beter te beschermen tegen digitale dreigen. Denk aan de Cyber Resilience Act, de Netwerk- en Informatiesystemen richtlijn (NIS2) en de Digital Services Act (DSA) die in augustus in werking treedt. Naar buiten toe wil het kabinet gezamenlijk optrekken met andere landen.
“Omdat alle landen met cyberdreigingen te maken hebben is het daarnaast van belang dat we onze betrekkingen versterken met landen die we nog niet tot onze traditionele partners rekenen”, zo schrijft de regering in de internationale Cyberstrategie.
Om de cyberweerbaarheid in ons land te vergroten, introduceerde het kabinet in oktober 2022 een nieuwe cybersecuritystrategie. Zo komt er onder meer één nationaal cybersecuritycentrum en moet een ‘cyberweerbericht’ ervoor zorgen dat burgers, bedrijven en organisaties tijdig op de hoogte zijn van relevante en actuele cyberdreigingen.
Deze drie doelen heeft de overheid voor ogen
Met de nieuwe Internationale Cyberstrategie wil het kabinet drie doelen bereiken. Allereerst wil de overheid digitale dreigingen van staten en criminele organisaties aanpakken. Om dat te bereiken gaat de regering bestaande instrumenten ‘proactiever, meer geïntegreerd en strategischer’ inzetten. En waar mogelijk meer samenwerken met EU-partners en NAVO-bondgenoten.
Het tweede doel dat het kabinet met de Internationale Cyberstrategie hoopt te bereiken, is het versterken van democratische principes. Internationale samenwerking is daarbij het sleutelwoord. Daarnaast gaat Nederland andere landen stimuleren om onbedoelde schendingen van online mensenrechten tegen te gaan.
Tot slot wil de regering er alles aan doen om het internet ‘open, vrij en veilig’ te houden. “Daarbij zal Nederland de betrokkenheid van opkomende landen bij vraagstukken over het beheer van het internet bevorderen en expertise delen om de cybercapaciteiten van deze landen verder te versterken zodat ook zij de vruchten van een veilige digitale omgeving kunnen plukken”, zo schrijft het kabinet.
Regering doet momenteel niets aan afzwakken encryptie
Ten aanzien van encryptie stelt de overheid dat het “op dit moment niet wenselijk is om beperkende wettelijke maatregelen te nemen”. Tientallen internationale belangenorganisaties en privacyexperts uiten al geruime tijd hun zorgen dat het verzwakken van versleuteling een bedreiging is voor de vrijheid van meningsuiting, het recht op privacy en persvrijheid.
“Encryptie is een cruciaal instrument voor de privacy van gebruikers, gegevensbeveiliging, online veiligheid, persvrijheid, zelfbeschikking en vrije meningsuiting. Zonder encryptie zijn de gegevens en communicatie van gebruikers toegankelijk voor wetshandhavers en kwaadwillenden”, zo schreven meer dan veertig internationale organisaties afgelopen maand in een open brief gericht aan Europese beleidsmakers.
Samenwerking
Het kabinet heeft de Internationale Cyberstrategie opgesteld in samenwerking met de ministeries van Buitenlandse Zaken, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Justitie en Veiligheid, Economische Zaken en Klimaat en Defensie. Verder hebben de Algemene en Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD en MIVD), het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC), de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), het Openbaar Ministerie en de politie een bijdrage geleverd.
