Minister van Justitie en Veiligheid Ferd Grapperhaus praat met twee agenten bij zijn ministerie in Den Haag

Grapperhaus komt met voorstel voor hogere straffen voor WhatsApp-fraude

Laatst bijgewerkt: 3 december 2020
Leestijd: 4 minuten, 8 seconden

Als het aan minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid ligt, worden oplichters die zich schuldig maken aan WhatsApp-fraude en andere vormen van betaalfraude harder aangepakt. Hij wil de maximale gevangenisstraffen voor deze misdrijven verhogen, Afhankelijk van het vergrijp moeten de rechters de daders straffen kunnen opleggen tot zes jaar.

Dat staat in het wetsvoorstel dat minister Grapperhaus vandaag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

Minister: ‘Nieuwe betaalmethoden bieden nieuwe mogelijkheden tot fraude’

Betalen met contant geld en pinpas is anno 2020 eigenlijk achterhaald. Steeds vaker betalen consumenten contactloos met hun smartphone, of maken ze geld over via een app (zoals Tikkie). “Deze nieuwe soorten betaalinstrumenten bieden niet alleen nieuwe kansen voor consumenten en ondernemingen, maar ook nieuwe mogelijkheden tot fraude”, zo stelt minister Grapperhaus.

Het Nederlandse recht kent volop mogelijkheden om mensen die zich schuldig maken aan fraude te bestraffen. Zo zijn er wetten die valsheid in geschrifte, diefstal, afpersing en oplichting strafbaar stellen. Dat geldt ook als een misdrijf online plaatsvindt. Toch is het volgens de minister noodzakelijk om de huidige wetgeving uit te breiden. “Om nieuwe en toekomstige vormen van fraude het hoofd te kunnen blijven bieden, wordt met de richtlijn beoogd te voorzien in een helder, robuust en techniekneutraal – en daarmee toekomstbestendig – verplichtend kader voor nationale wetgeving.”

Nederlandse regelgeving sluit aan op Europese richtlijn

Met het wetsvoorstel dat de minister voor ogen heeft, wordt de strafbaarstelling van het vervalsen, gebruikmaken en bezitten van betaalpassen uitgebreid naar alle elektronische betaalinstrumenten. Op deze manier worden nieuwe betaalmethoden net zo goed beschermd door het strafrecht als ‘ouderwetse’ methoden zoals de bankpas.

Met zijn wetsvoorstel wil minister Grapperhaus de Nederlandse wet- en regelgeving harmoniseren of gelijktrekken aan de Europese richtlijn over de bestrijding van betaalfraude en vervalsing van niet-contante betaalmiddelen. Dat is volgens hem belangrijk, omdat betaalfraude niet ophoudt bij de grens. Niet alleen giraal en elektronisch geld, maar ook virtuele valuta als bitcoins vallen onder de Europese richtlijn.

Minister Grapperhaus wil hogere gevangenisstraffen voor betaalfraude

Verder wil de minister voor Justitie en Veiligheid de gevangenisstraffen voor betaalfraude verhogen. Als het aan hem ligt gaan de straffen voor computercriminaliteit waarmee betaalgegevens worden verkregen (phishing, spoofing, social engineering) omhoog van twee naar drie jaar. De gevangenisstraffen voor het vervalsen van betaalgegevens of betaalapplicaties wil Grapperhaus verhogen tot maar liefst zes jaar. Dat geldt ook voor cybercriminelen die gestolen betaalgegevens in hun bezit hebben of trachten te verkopen. Voor dit vergrijp kunnen ze momenteel een maximale gevangenisstraf krijgen van één jaar.

WhatsApp-fraude steeds groter probleem in Nederland

Steeds meer Nederlanders zijn het slachtoffer van betaalfraude. Begin dit jaar kreeg de politie wekelijks gemiddeld honderd klachten binnen dat ze via WhatsApp benaderd en bedonderd waren door cybercriminelen. Tussen april en augustus liep het aantal meldingen van WhatsApp-fraude op tot gemiddeld 700 aangiftes per week. De stijging is enerzijds het gevolg van de coronapandemie, waardoor mensen steeds vaker digitale communicatiemiddelen gebruiken om hun sociale contacten te houden. Anderzijds zijn oplichters steeds actiever op dit platform om hun slachtoffers te benaderen.

De Fraudehelpdesk ziet deze trend ook. De instantie heeft dit jaar al meer dan 11.000 meldingen van WhatsApp-fraude ontvangen. Dat is ruim vier keer zoveel als in heel 2019. Experts schatten dat de financiële schade dit jaar uitkomt op ruim 3,5 miljoen euro. De totale omvang van betaalfraude kost de Nederlandse samenleving naar schatting meer dan 20 miljoen euro. Om het tij te keren lanceerde de politie in oktober een landelijke preventiecampagne om mensen meer bewust te maken van betaalfraude.

Niet alleen burgers laten zich misleiden door WhatsApp-fraude. Ook medewerkers van overheidsorganisaties trappen er regelmatig met ogen open in, zo waarschuwde het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) afgelopen maand. Volgens de politie waren er tot half november zeker twintig ambtenaren, wethouders, burgemeesters en journalisten die tijdelijk de controle over hun WhatsApp-account kwijt waren. Het NCSC adviseerde iedereen om zijn of haar account te beveiligen met verificatie in twee stappen.

Banken gaan vanaf volgend jaar harder optreden tegen betaalfraude

In november was er een debat in de Tweede Kamer over de aanpak en financiële compensatie van betaalfraude door banken. Een meerderheid in de Kamer vond het vreemd dat burgers afhankelijk zijn van de goodwill en coulance van banken of ze hun schade vergoed krijgen als ze het slachtoffer zijn van betaalfraude. Minister van Financiën Wopke Hoekstra zei dat hij met de banken om tafel ging zitten om te praten over het maken van eenduidige regels voor het vergoeden van de schade aan slachtoffers.

Minister Grapperhaus heeft onlangs met de banken gesproken en is overeen gekomen dat ze begin volgend jaar een nieuwe procedure invoeren. Hierdoor mogen financiële instellingen straks de naam, adresgegevens en woonplaats of NAW-gegevens verstrekken aan slachtoffers van betaalfraude. Deze informatie wordt niet direct overhandigd door de banken. In de procedure staat dat fraudeurs 21 dagen de tijd hebben om het geld terug te storten. Als de dader dat weigert, dan verstrekken de banken de NAW-gegevens van deze persoon aan het slachtoffer. Voorwaarde is wel dat het slachtoffer aangifte heeft gedaan van betaalfraude.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen