Minister van Financiën Wopke Hoekstra

Minister Hoekstra in conclaaf met banken over aanpak en vergoeding betaalfraude

Laatst bijgewerkt: 11 november 2020
Leestijd: 5 minuten, 54 seconden

Minister Wopke Hoekstra van Financiën wil met banken overleggen hoe ze betaalfraude beter kunnen aanpakken. Ook wil hij met de financiële instellingen bespreken over het vergoeden van de schade aan slachtoffers. Maar de echte oplossing zit hem volgens de bewindspersoon in de combinatie van voorlichting en opsporing van de daders.

Dat zei minister Hoekstra dinsdag tijdens het vragenuurtje in de Tweede Kamer.

Schade door betaalfraude bedraagt meer dan 20 miljoen euro

Betaalfraude heeft zowel persoonlijke als maatschappelijke gevolgen. Het slachtoffer wordt de dupe van een gewiekste oplichter die geld van hem steelt. Niet alleen is hij afhankelijk van de goodwill van zijn bank of deze de schade vergoedt, wellicht verliest hij ook het vertrouwen in zijn medemens. Een goed voorbeeld daarvan is het schrijnende verhaal van een man op leeftijd uit Den Haag. Een oplichter had zich voorgedaan als bankmedewerker en hem 10.000 euro afhandig gemaakt.

De Hagenees is zeker niet het enige slachtoffer van cybercriminelen. Volgens schattingen is de schade door betaalfraude dit jaar opgelopen tot ruim 20 miljoen euro. En dan hebben we het alleen nog maar over spoofing en WhatsApp-fraude: schade door phishing, fraude met bankpassen en creditcards, QR-codes en malafide webshops is daarbij nog niet eens inbegrepen.

VVD vraagt om één ruimhartig beleid voor slachtoffers betaalfraude

“Het wordt steeds erger en bedreigender”, zo stelt VVD-Kamerlid Roald van der Linde. “Criminelen zijn nu zo brutaal dat ze gewoon thuis bij je aanbellen, zogenaamd om je te helpen en te beschermen tegen andere criminelen die je geld afhandig proberen te maken.” Voor de VVD is het dan ook topprioriteit om de daders op te pakken en achter slot en grendel te zetten.

Volgens Van der Linde gaan banken heel verschillend om met dit probleem. “De Rabobank schijnt de schade van spoofing en WhatsApp-fraude vrij genereus te vergoeden. ING treft technische maatregelen om fraude te voorkomen [evenals Knab, red.]. De Betaalvereniging Nederland deed gisteren een handreiking voor een ruimhartige vergoeding. Maar er is niet één beleid”, aldus de VVD’er.

Hij wil dan ook dat de minister van Financiën in actie komt. Allereerst roept hij minister Hoekstra op om de daders actief op te sporen en op te pakken. En in de tweede plaats wil hij dat er ruimhartiger wordt omgegaan met mensen die het slachtoffer worden van betaalfraude. “Is de minister bereid om met banken in overleg te gaan om te zorgen dat de sector zo veel mogelijk één lijn kan trekken?”, zo wil Van der Linde weten.

Minister Hoekstra gaat met banken om tafel zitten

Minister Hoekstra erkent dat betaalfraude “echt een heel serieus probleem” is. Hij pleit dan ook voor een tweezijdige aanpak: aan de ene kant meer aandacht besteden aan voorlichting, en aan de andere kant meer focussen op de opsporing van deze criminelen. Alleen praten over voorlichting en coulance is volgens Hoekstra “te beperkt”.

De minister van Financiën belooft om samen met minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid te onderzoeken hoe de samenwerking met banken op het gebied van fraudebestrijding kan worden vormgegeven en versterkt. Daarnaast gaat minister Hoekstra in gesprek met banken over het eenduidiger en coulanter maken van de regels voor het vergoeden van de schade aan slachtoffers.

‘Misdaad mag niet lonen’

Michiel van Nispen, Kamerlid voor de SP, had ook nog een vraag voor minister Hoekstra. Hij stelt dat bankfraude een “groot en collectief” probleem is. Criminelen gaan volgens hem op grote schaal te werk en “duperen en ruïneren mensen die daar zelf helemaal niets aan kunnen doen”. Van Nispen vindt de toezegging van minister Hoekstra om in gesprek te gaan met banken dan ook onvoldoende. Het Kamerlid wil van de minister weten of hij wettelijk gaat regelen dat slachtoffers van betaalfraude worden gecompenseerd door hun bank. Ook wil hij dat de overheid, politie en justitie meer gaan doen om geld te halen bij criminelen. “Misdaad mag niet lonen. Is de minister bereid om dat toe te zeggen en daar fors werk van te maken?”, zo vroeg de SP’er zich af.

Hoekstra reageerde op de vraag door te zeggen dat hij bereid is om “de juridische weg” te verkennen. Vanwege de snelheid geeft hij op dit echter de voorkeur aan een gesprek met banken. “Voor een wijziging van de wet, en zeker een wijziging van het Burgerlijk Wetboek, dan zijn we anderhalf tot twee jaar verder. Ik wil het dan ook graag toezeggen, maar niet ‘in plaats van’.”

Banken zijn volgens de minister niet nalatig

Gerrit-Jan van Otterloo (50PLUS) wil dat de overheid “ten principale” kijkt hoe het zit met de verantwoordelijkheden binnen het systeem van de digitale samenleving zoals het nu is geworden. “Geld gaat heel snel en mensen zijn niet altijd vaardig”, aldus Van Otterloo, die van mening was dat de ING alle aansprakelijkheid van zich af wuift.

Volgens de minister is het juridisch gezien onmogelijk om een bank aansprakelijk te stellen op het moment dat een burger, die ter goeder trouw handelt, in de luren wordt gelegd door een crimineel. We hebben dan ook allemaal “een grote verantwoordelijkheid” om de problemen aan te pakken.

Van Otterloo pleit ervoor om de problematiek te benaderen vanuit de zorgplicht van banken. Hij vindt het niet kunnen dat banken de put pas dempen nadat het kalf is verdronken en spreekt van “nalatigheid”. Volgens de minister zien banken in dat het om een groot maatschappelijk probleem gaat en maatregelen treffen om hier iets aan te doen. Het is de taak om te kijken wat er nog meer gedaan kan worden aan voorlichting, handhaving en coulance. “Dat hele pakket, daarmee moeten we volgens mij mee aan de gang”, aldus Hoekstra.

Minister: ‘Privacy is belangrijk, maar gaat niet boven alles’

Chris van Dam vindt het namens het CDA belachelijk dat banken zich kunnen verschuilen achter de privacyregels. Als een advocaat namelijk aanklopt en om de bank- en persoonsgegevens van de dader vraagt, mogen ze deze niet afstaan.

Minister Hoekstra zegt dat deze vraag onderdeel is van een bredere discussie over de vraag welke gegevens redelijkerwijs gedeeld moeten kunnen worden met particulieren, banken onderling en handhavings- en opsporingsinstanties. Daar wordt binnen het kabinet volop over gediscussieerd. In het kader van het opsporen van criminelen vindt de minister het geoorloofd dat er afgeweken kan worden van de geldende privacyregels.

PvdA wil dat banken slachtoffers compenseren

Henk Nijboer van de PvdA vindt dat banken er alles aan moeten doen om ervoor te zorgen dat je geld veilig is. Hij vindt het “niet te verteren” dat de ene bank de schade vergoedt uit coulance, en dat een andere bank zegt dat je zelf moet opdraaien voor de schade. Hij wil van de minister horen of hij bereid is om banken te overtuigen om slachtoffers die in goeder trouw hebben gehandeld toch te compenseren.

Hoekstra geeft aan dat hij het voorstel van Nijboer wil bestuderen of deze een plek kan krijgen in een ‘viertrapsraket’: juridisch, voorlichting, coulance en opsporing. “Het liefst wil je natuurlijk dat je problemen voorkomt door dit soort mensen [criminelen, red.] zodanig achter de tralies te zetten dat de activiteit daarmee ook niet of in ieder geval veel minder vaak plaatsvindt”, aldus de minister.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen