Op het eerste oog klinkt leuk en onschuldig om foto’s van je kroost op sociale media te delen, maar het is niet geheel zonder gevaar. Cybercriminelen en hackers kunnen allerlei informatie afleiden uit plaatjes die door ouders online worden gezet. Deze info kan vervolgens worden gebruikt om mensen op te lichten, bijvoorbeeld door middel van hulpvraagfraude, phishing en identiteitsfraude.
Daar wijst Jos Kerssen van de Fraudehelpdesk op bij de NOS.
Wees alert op identiteitsfraude
Zijn eerste stapjes, voor het eerst zonder zijwieltjes fietsen, een voetbaltoernooi winnen, een zwemdiploma behalen: kinderen maken allerlei mijlpalen mee in hun eerste levensjaren. Veel trotse ouders willen deze bijzondere momenten delen met hun volgers op sociale media. Dat noemen we ook wel sharenting, wat een samentrekking is van de Engelse woorden sharing en parenting.
Foto’s delen van dergelijke prestaties is van alle tijden. Gebeurde dat vroeger in huiselijke kring, met de komst van het internet en sociale media deel je deze momenten in een handomdraai met de hele wereld. En dat is niet zonder risico, zo waarschuwt Jos Kerssen van de Fraudehelpdesk. “Het kan leiden tot verschillende vormen van identiteitsfraude”, zegt hij.
Criminelen die dergelijke foto’s voorbij zien komen, kunnen het account van de ouders bezoeken en daar allerlei informatie uit afleiden. Deze gegevens gebruiken ze voor het plegen van hulpvraagfraude. Dat is een vorm van oplichting waarbij iemand zich voordoet als een bekende van het slachtoffer en vervolgens om geld vraagt. Zogenaamd om rekeningen te betalen, of een medische ingreep te bekostigen. “Ze kunnen dan veel makkelijker vragen beantwoorden over de persoon als wie ze zich voordoen”, vertel kerssen.
‘Deepfakes maak je met een paar foto’s en een klein stukje audio’
Niet alleen de ouders, maar ook hun kinderen lopen gevaar als vaders en moeders hun foto’s online plaatsen. Aan de hand van foto’s kunnen criminelen afleiden waar kinderen bijvoorbeeld wonen of op school zitten. Ze sturen dan, zogenaamd namens de school, een bericht naar de ouders waarin ze om een financiële bijdrage vragen. In werkelijkheid belandt het geld dat ze overmaken op de bankrekening van de oplichter.
Nog gevaarlijker is het als cybercriminelen plaatjes gebruiken om een gemanipuleerde video te maken, ook wel een deepfake genoemd. Dergelijke video’s kunnen misbruikt worden voor reclames en advertenties, maar ook om kinderpornografisch beeldmateriaal mee te maken. Dat laatste is al bij tientallen Nederlandse BN’ers en politici gebeurd. “Een crimineel heeft maar een paar foto’s nodig en een klein stukje audio om een deepfake te maken”, waarschuwt Kerssen.
Koks: ‘We worden een beetje bang gemaakt’
YouTuber en presentatrice Marlieke Koks plaatste vroeger foto’s en video’s van haar kinderen op Instagram. Ze vindt dat we bang worden gemaakt door de Fraudehelpdesk. “Een pedofiel kan ook door de straat lopen en een foto van je kind maken. Je wordt een beetje bang gemaakt, zeker als je helemaal niet zo veel volgers hebt.”
Op een gegeven moment postte Koks geen foto’s meer van haar kinderen op Instagram, omdat ze het niet langer pedagogisch verantwoord vond. “Ik had laatst een superschattige video gemaakt van mijn zoontje en wist dat ik daar veel kijkers mee zou trekken, maar besloot om die niet te plaatsen. Iedere influencer wil viraal gaan, ik wil niet dat dat ten koste gaat van mijn kinderen, dus ben me heel bewust van wat ik wel en niet deel.”
