De privacyrisico’s van je smart glasses

Man met Smart Glasses bij bushalte
Klik hier voor een samenvatting van dit artikel
De privacyrisico's van smart glasses in een notendop

Smart glasses of slimme brillen is een technologische ontwikkeling met veel potentie. Stel je loopt over straat en kijkt met je slimme bril naar een restaurant. In theorie is het dan mogelijk om online de laatste recensies over deze eetgelegenheid te lezen. De huidige buitentemperatuur bekijken, informatie opvragen over bezienswaardigheden, je e-mail lezen of je naar je bestemming laten leiden zijn andere toepassingsmogelijkheden. Meta, het moederbedrijf van Facebook, investeert grote bedragen in Augmented Reality, zodat werknemers in de toekomst virtueel met elkaar kunnen vergaderen.

Smart glasses brengen tevens de nodige privacyrisico’s met zich mee. Denk aan een camera die ongemerkt video’s opneemt of plaatjes schiet. Voetgangers zien aan de buitenkant niet wat iemand uitspookt die met een slimme bril rondloopt. Anderen zijn bang dat technologiebedrijven in de toekomst nog meer persoonlijke en vertrouwelijke informatie gaan verzamelen om alles te halen uit slimme brillen.

Of wat dacht je van adverteerders? Als je een slimme bril door de winkel loopt, weten ze precies naar welke producten je kijkt, hoelang je er naar staart, welk broodbeleg je koopt en wat je laat liggen. Dat is waardevolle informatie: ze kunnen hun (persoonlijke) aanbiedingen en online reclames daar op aanpassen, evenals de inrichting van de schappen. Tot slot ligt het voor de hand dat fabrikanten van smart glasses alle data die ze met hun product verzamelen doorverkopen aan derden.

Gelukkig zijn er oplossingen voor deze privacyproblemen. Wil je hier meer over weten? Lees dan het hele artikel.

De technologische ontwikkelingen blijven maar komen. Steeds meer grote namen investeren in Augmented Reality (AR) en Virtual Reality (VR): de technologie van de toekomst. Nieuwe producten zoals de bekende Google Glass, maar ook de Intel Vaunt Smart Glasses en de veelbesproken Apple AR glasses, die wellicht in 2023 of 2024 uit gaan komen, zijn het onderwerp van de dag. Zelfs Facebook heeft haar ambities in een tienjarig AR en VR plan kenbaar gemaakt en geeft aan te denken dat Augmented Reality de smartphones in de toekomst zal vervangen.


Smartphones en smart glasses: dezelfde risico’s?

Smart GlassesDeze nieuwe ontwikkelingen brengen wederom de nodige privacyrisico’s met zich mee. Dit is ook precies de reden waarom de Google Glass in 2012 faalde: de camera in de smart glasses werd gezien als een gevaar voor de privacy. De eerste proef met de Google Glass werd dan ook snel afgesloten met teleurstellende resultaten. In 2017 kwamen dezelfde twijfels naar boven toen er opnieuw gesproken werd over smart glasses met camera’s.

Dit gebeurde in het verleden ook, toen in 2009 de smartphones met camera’s werden geïntroduceerd. Maar de privacyrisico’s die hier mogelijk aan verbonden zaten, zijn nu inmiddels erg verminderd of worden zelfs als normaal beschouwd. Wat betekent dit voor de toekomst van de smart glasses?

We hebben geen glazen bol die ons vertelt wat de toekomst brengt. Wel zien we volop ontwikkelingen op het gebied van smart glasses. Apple heeft eind 2021 een patent aangevraagd voor een ‘privacybril’. Alleen de persoon die de slimme bril draagt kan daarmee zien wat er op het scherm van zijn iPhone gebeurt. Deze bril moet straks zijn eigen plaatsje krijgen naast de geavanceerde AR/VR-bril. Als we de geruchten mogen geloven verschijnen deze smart glasses in de loop van dit jaar op de markt. Het prijskaartje bedraagt naar verluidt zo’n 3.000 dollar.


De angst-vrije volwassenen van de toekomst

De kinderen en tieners van nu zijn gewend aan de virtuele aspecten van onze huidige samenleving. Zelfwaardering en vertrouwen worden steeds vaker beïnvloed door, en beoordeeld aan de hand van, de hoeveelheid volgers en ‘likes’ die iemand heeft. Het delen van lief en leed via sociale media wordt dan ook als niets anders dan normaal beschouwd.

Deze kinderen en tieners zijn de volwassenen van de toekomst. Zij zullen de angsten rondom privacyrisico’s en smart devices die nu zo prominent zijn waarschijnlijk heel anders, of misschien wel helemaal niet, ervaren. Daarbij, welke ouder gebruikt er tegenwoordig geen babyfoon met camera?


Augmented Reality binnen handbereik

Man met VR bril augmented realitySmart glasses brengen Augmented Reality (AR) binnen handbereik van de drager. Augmented Reality is wanneer er als het ware een digitale laag over de buitenwereld wordt gelegd. Een voorbeeld hiervan is Pokémon Go, en de populariteit van deze app liegt er niet om: Augmented Reality is ontzettend interessant.

We leven binnen de kortste keren in een wereld waar je iedereen direct kan identificeren via gezichtsherkenningssoftware. Waar gezichtsuitdrukkingen geanalyseerd worden. Waar we elkaar niet meer aankijken, maar afgaan op de data die onze smart glasses ons geven. Geluidsopnamen kunnen geanalyseerd en afgeluisterd worden in de hoop persoonlijke informatie te ontrafelen, en QR-codes kunnen toegang geven tot cryptocurrency-wallets om op deze manier alle online verdiensten direct in beslag te nemen.

Een van de bedrijven die flink investeert in Augmented Reality, is Meta. Het moederbedrijf van Facebook en Instagram denkt dat vergaderen en ontspannen in een virtuele 3D-omgeving dé toekomst is. Deze vergadering- en entertainmentplek wordt ook wel de Metaverse genoemd.

Sterker nog, Meta experimenteert er al volop mee. Met een VR-bril en Horizon Workrooms-account is het al mogelijk om op afstand met elkaar te vergaderen in een virtuele werkomgeving. Je computerscherm blijft onzichtbaar voor anderen, tenzij je het scherm via een whiteboard deelt met je collega’s. De techniek staat nog in de spreekwoordelijke kinderschoenen, maar ontwikkelt zich in razendsnel tempo.

‘Een huis of kantoor vol sensoren’

Hoewel een stabiele en goed geoliede Metaverse nog jaren op zich laat wachten, zijn er nu al mensen die zich grote zorgen om onze privacy maken. Eén van hen is Frances Haugen. Zij deed in oktober 2021 een boekje open over hoe Facebook tekortschiet om de veiligheid van het platform te verbeteren.

Ook op het gebied van privacy heeft ze geen goed woord over voor Meta. Ze vermoedt dat het techbedrijf in de toekomst nog meer privédata van gebruikers gaat verzamelen om de Metaverse in te richten. Haugen is bang dat mensen hun huis en kantoor vol moeten hangen met allerlei sensoren. En dat gebeurt niet vrijblijvend. “Als je werkgever besluit dat ze nu een Metaverse-bedrijf zijn, moet je wel meer persoonlijke gegevens verstrekken aan een bedrijf dat heeft aangetoond voor het eigen belang te liegen”, zo vertelde de klokkenluider in november 2021 in een interview met The Associated Press.


Een onzekere toekomst

Waar de volwassenen van het verleden een camera op de smartphone al een privacyrisico vonden, vinden de volwassenen van nu dit normaal. Een filmpje met de smartphone is natuurlijk makkelijk herkenbaar: je ziet iemand aan de overkant van het restaurant met zijn mobiele telefoon op jou gericht, en kunt je afvragen of diegene jou aan het filmen is.

Met de smart glasses wordt dit al snel een ander verhaal. Als iemand constant een bril draagt, is het nu eenmaal moeilijk in te schatten of diegene zijn e-mail aan het checken is, een filmpje maakt, of gewoon een bril nodig heeft om goed te kunnen zien. Welke invloed hebben smart glasses op jouw gedrag? Zul je je anders gedragen omdat alles wat je zegt en doet opgenomen kan worden? Kun je jezelf nog veilig voelen wanneer je de deur uitgaat en iedereen met een bril jou mogelijk filmt?


Specifieke, gerichte marketing

Maar ook in minder extreme gevallen kunnen de smart glasses tot een flinke inbreuk op je privacy leiden. Tijdens je dagelijkse boodschappen kunnen de smart glasses videobeelden maken, en dit is natuurlijk super handig voor het supermarktconcern en haar adverteerders. Welke producten koop je, en welke laat je staan? Welke verpakking trekt jouw aandacht, en naar welke plank kijk jij het langst?

Hetzelfde geldt voor etalages in winkelstraten, maar ook voor posters, billboards, en andere promotionele activiteiten. Zelfs het moment waarop jij kort naar de billen van die voorbijlopende vrouw staart kan door de smart glasses opgemerkt worden.


Keuzevrijheid in het geding

Wearables zoals de smart glasses, smartwatch of smartphone slaan allerlei data op over je locatie. Er zijn een hoop algoritmes die heel wat met deze informatie kunnen. Deze algoritmes verzamelen dan data uit het verleden en combineren dit met andere internetvoorkeuren zoals websites die je bezoekt of de zoektermen die je op Google gebruikt.

Met een combinatie van al die data kunnen ze al snel concluderen waar jij 90 procent van de tijd gaat zijn. Zo weten ondernemingen zoals Google dankzij jouw apparaten soms al eerder dan jij waar jij later die avond gaat zijn. Ideaal voor gericht adverteren natuurlijk. Deze advertenties belanden direct op de juiste plaats. Door die handige smart glasses weten bedrijven immers precies waar jouw oog op valt.


Doorverkoop van persoonlijke data

Hoewel deze data natuurlijk niet zonder jouw medeweten doorverkocht mag worden, hangt de basis hiervan af van de algemene voorwaarden en privacyverklaring. Oftewel, dat enorm lange document dat je niet leest, maar waar je direct op ‘OK’ klikt. Ga je akkoord? Dan geef je Google dus wellicht ook toestemming om jouw informatie naar andere geïnteresseerde partijen door te spelen. Naar je zorgverzekering bijvoorbeeld, die uit deze data kan concluderen dat je niet voldoende beweegt en te vaak een McDonald’s bezoekt. Wat zal dit vervolgens met je premie doen?


Mogelijke oplossingen

Gelukkig is er voor ieder probleem een oplossing, en zo ook in dit geval. De privacyrisico’s die aan smart glasses verbonden zitten, waren er namelijk ook ooit bij de smartphone. Een oplossing zo simpel als de introductie van een privémodus (of zo gecompliceerd als een Neural Processing Unit) kan veel problemen uit de wereld helpen. Zo houdt Apple de privacy van haar gebruikers gewaarborgd door een Neural Engine in hun chip toe te voegen. Deze technologie zorgt voor gezichtsherkenning in een aantal milliseconden, terwijl de privacy van de gebruiker in stand blijft. Zolang producenten en organisaties privacy hoog in het vaandel stellen, zouden smart glasses uiteindelijk veilig in gebruik moeten zijn.

Alsnog is het belangrijk rekening te houden met de mogelijke risico’s die deze smart device met zich meebrengt. Wees vooral kritisch: houd in je achterhoofd dat smart glasses mogelijk alles zien wat jij ziet. We zijn tegenwoordig meer en meer omringd door slimme apparaten. Laten we daar dan ook slim mee omgaan.

Privacy en smart glasses | Veelgestelde vragen

Heb je na het lezen van dit artikel nog vragen over smart glasses? Wij hebben de belangrijkste vragen en antwoorden voor je op een rij gezet. Staat jouw vraag er niet tussen? Laat dan een reactie achter, dan zullen we deze zo goed mogelijk proberen te beantwoorden.

Smart glasses zijn simpel gezegd brillen met slimme functies. Je kunt er bijvoorbeeld je e-mails mee lezen, maar ook je de weg wijzen naar een terras of informatie opzoeken over toeristische bezienswaardigheden. Een video opnemen is eveneens standaard mogelijk met iedere slimme bril.

Dankzij technologische ontwikkelingen als Augmented Reality en Virtual Reality zijn er nog veel meer toepassingsmogelijkheden denkbaar. Denk aan virtueel vergaderen op afstand, reviews van een restaurant bekijken of je huis inrichten. Tevens introduceren ze een nieuwe dimensie aan je favoriete games. De techniek staat nog in de kinderschoenen, maar ontwikkelt zich razendsnel.

Rondlopen met een slimme bril is niet geheel zonder risico. Je verzamelt en stuurt grote hoeveelheden data door naar de fabrikant. Die verwerkt al deze gegevens om persoonsgerichte advertenties voor te schotelen. Doet de producent dat niet zelf, dan verkoopt hij deze informatie door aan partijen die daar hun boterham mee verdienen.

Aan de buitenkant zie je niet welke functionaliteiten een slimme bril heeft. In theorie is het mogelijk dat deze is uitgerust met gezichtsherkenningstechnologie. Of kunstmatige intelligentie die emoties van voorbijgangers bestudeert. En voor passanten is het niet altijd zichtbaar wat iemand uitspookt op zijn slimme bril. Bekijkt iemand zijn e-mail, of neemt hij een video op? Dankzij smart glasses weten bedrijven precies waar je oog op valt.

Het aanbod smart glasses is op dit moment nog beperkt. Zodoende is het lastig te zeggen welke gegevens slimme brillen precies verwerken. Dat ze je locatiegegevens opslaan, ligt voor de hand. Vaak worden locatiegegevens gecombineerd met andere data, zoals je surfgeschiedenis en de zoekopdrachten die je op Google gebruikt.

Slimme algoritmes kunnen deze zaken aan (individuele) gebruikers koppelen en profielen opstellen. Zo hebben adverteerders een vrij goed beeld wat je op een doordeweekse dag of in het weekend doet. Deze informatie gebruiken ze om op jou afgestemde advertenties voor te schotelen. Sommige experts vinden dat onze keuzevrijheid hierdoor in het geding komt.

Alles begint bij goed geformuleerde algemene voorwaarden en privacybeleid. Daarin vertelt de maker van een slimme bril precies welke gegevens hij verzamelt, waarom hij dat doet en met wie deze informatie wordt gedeeld. Gebruikers krijgen hierdoor een goed beeld van de mogelijke privacyinbreuk die smart glasses met zich meebrengen.

Een andere oplossing is de introductie van een privémodus. Zo hebben gebruikers meer grip op welke data ze delen met derden, en dus hun privacy. Tot slot is het goed om in je achterhoofd te houden dat een slimme bril alles ziet wat wij zien. Dat biedt vrijwel eindeloos veel mogelijkheden voor gerichte marketing.

Cybersecurity analist
David is een cybersecurity-analist en een van de oprichters van VPNgids.nl. Sinds 2014 heeft hij internationale ervaring opgedaan in het werken met overheden, NGO's en de private sector als cybersecurity- en VPN-expert en adviseur. Meer over David.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen