Logo van het COA op een bord bij een asielzoekerscentrum

VAJN: ‘COA dwingt asielzoekers nog steeds om persoonsgegevens te delen’

Laatst bijgewerkt: 26 juli 2020
Leestijd: 2 minuten, 56 seconden

Het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA) zet asielzoekers nog steeds onder druk om privacygevoelige persoonsgegevens te delen met derden. Dit terwijl bestuursvoorzitter Milo Schoenmaker had beloofd om hiermee te stoppen. Het COA zegt zich niet te herkennen in dit beeld.

Dat zegt Wil Eikelboom, voorzitter van de Vereniging Asieladvocaten en -Juristen (VAJN), tegen de Volkskrant. Hij zegt dat klachten hierover nog altijd binnenstromen bij zijn organisatie.

Gegevensuitwisseling kan niet door de beugel volgens juristen

Het COA is de laatste tijd regelmatig in het nieuws. Dat heeft alles te maken met inbreuk op de privacy van een grote groep asielzoekers die in ons land verblijven. Sinds 2013 wisselt de instantie informatie uit met het Nationaal Vreemdelingen Informatie Knooppunt (NVIK). Dit onderdeel van de politie houdt zich bezig misstanden, incidenten en misdrijven in en rondom asielzoekerscentra (azc). Zij speuren naar zaken als verblijfsvergunningsfraude, mensenhandel en banden met terroristische organisaties.

Om hun werk te doen, speelt het COA al jaren privé-informatie van asielzoekers die ondergebracht zijn in azc’s door het land door aan het NVIK. Sinds afgelopen mei ontvangt de opsporingsinstantie gedetailleerde en uiterst persoonlijke en privacygevoelige informatie van het COA. Daarbij moet je denken aan zaken als naam, geboortedatum, geslacht, religie en etniciteit. De politie bezit deze gegevens van zo’n 27.000 asielzoekers.

Deze gegevens mogen volgens de Europese privacywetgeving niet opgeslagen en verwerkt worden, omdat het ‘bijzondere persoonsgegevens’ zijn. Twee weken geleden uitten diverse advocaten hun zorgen over deze gang van zaken. Zij meenden dat het delen van deze persoonsgegevens met de politie leidt tot criminalisering en stigmatisering van asielzoekers. Ook worden asielzoekers dusdanig onder druk gezet om deze informatie prijs te geven aan ketenpartners, dat ze niet durven te weigeren. Het uitwisselen van deze data is volgens de juristen dan ook een onevenredige schending van hun privacy.

Informatie-uitwisseling met politie gaat gewoon door

Het COA meent dat de afspraken over gegevensuitwisseling aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) voldoen. Vanwege de commotie heeft de vereniging besloten om de overdracht van persoonsgegevens aan de politie voorlopig stop te zetten.

Volgens Wil Eikelboom houdt het COA zich niet aan hun woord. De instantie wisselt volgens hem nog steeds persoonsgegevens uit met het NVIK. De voorzitter zegt dat hij nog steeds klachten ontvangt van zijn cliënten. Tijdens een zogeheten ‘rechten- en plichtengesprek’ wordt er tegen asielzoekers gezegd dat ze een toestemmingsformulier moeten tekenen om gegevensuitwisseling mogelijk te maken. ‘Dit hoort er gewoon bij’ en ‘alle bewoners in dit kamp hebben dit ondertekend’ wordt hen verteld. Als ze aangeven dit met hun advocaat te willen overleggen, wordt hen gezegd: ‘Dan moet u het alsnog tekenen en later mee naar het kamp nemen’.

Eikelboom zegt dat hij over deze praktijken melding heeft gedaan bij het COA. Een woordvoerder van het COA zegt de klacht niet te kennen. “Over individuele dossiers doen wij verder geen uitspraken. Verder wil ik melden dat wij ons absoluut niet herkennen in het beeld dat we asielzoekers onder druk zetten”, aldus de woordvoerder. Hij bevestigt dat het delen van gegevens met de politie is opgeschort. Het verzamelen van persoonsgegevens gaat onverminderd door.

Diverse onderzoeken aangekondigd naar deze zaak

Deze zaak heeft heel wat teweeggebracht. D66-Kamerleden Kees Verhoeven en Marijke van Beukering-Huijbregts vroegen minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming om tekst en uitleg over deze kwestie. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft aangekondigd dat ze een onderzoek gaat verrichten naar de ernst van de privacyschendingen. Ook het COA zelf stelt een onafhankelijk onderzoek in naar het reilen en zeilen van haarzelf in deze kwestie. Een ‘extern bureau’ gaat dit onderzoek verrichten.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen