Overeenkomst tussen politie en COA schendt privacywet

Overeenkomst tussen politie en COA schendt privacywet

Laatst bijgewerkt: 20 juli 2020
Leestijd: 2 minuten, 44 seconden

De politie en het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) hebben onderling afspraken over het uitwisselen van privacygevoelige gegevens van asielzoekers. Zelfs als de asielzoekers nergens van worden verdacht, ontvangt de politie data over zaken als naam, geboortedatum, geslacht, religie en etniciteit. Volgens juristen is dit een ernstige schending van privacywetten.

Dat schrijft NRC Handelsblad.

Overeenkomst politie en COA

In mei 2018 trad de Algemene Verordening Gegevensbescherming, of kortweg AVG, in werking. Deze privacywet is in het leven geroepen om de privacy van Europese burgers te beschermen. De verordening beschrijft onder meer wat persoonsgegevens zijn en op welke grondslag bedrijven en instanties deze data mogen verzamelen. De verordening stelt onder meer dat gebruikers nadrukkelijk toestemming moeten geven om persoonsgegevens te verzamelen en dat ze recht hebben op inzage, wijziging of verwijdering. Verder moeten organisaties aan een strenge (digitale) beveiliging voldoen alvorens ze persoonsgegevens mogen verwerken en moeten ze aannemelijk maken dat deze ‘inbreuk op onze privacy’ gerechtvaardigd is.

De politie en het COA hebben met elkaar afgesproken om persoonlijke en privacygevoelige gegevens over asielzoekers met elkaar uit te wisselen. Het COA levert informatie aan het Nationaal Vreemdelingen Informatie Knooppunt. Deze organisatie is in het leven geroepen om criminele trends onder asielzoekers in kaart te brengen, zoals over verblijfsvergunningfraude, mensenhandel en terrorisme. De politie gebruikt deze gegevens om incidenten in en rond opvangcentra te onderzoeken, of criminele asielzoekers op te sporen.

‘Geen juridische basis’

Juristen zeggen tegenover NRC Handelsblad dat er voor de overeenkomst tussen de politie en het COA geen juridische basis bestaat. Het is helemaal uit den boze dat persoonsgegevens van asielzoekers worden verzameld als ze niet van een crimineel delict of misdrijf worden verdacht. De informatie-uitwisseling tussen de instanties schendt volgens hen “onevenredig” hun privacy. De juristen die NRC Handelsblad heeft gesproken stellen dat persoonsgegevens over asielzoekers alleen gedeeld mag worden met de politie als ze verdacht worden van een strafbaar feit.

Door de overeenkomst met het COA ontvangt de politie naar schatting de gegevens van 27.000 asielzoekers. Volgens Bart Custers, jurist en hoogleraar law and data science aan de Universiteit Leiden, haalt de politie de persoonsgegevens van duizenden onschuldige asielzoekers binnen. Hij vreest dat de data-uitwisseling leidt tot “tunnelvisie” en “vooringenomenheid” bij de politie. Zeker als de politie zich richt op één etniciteit of nationaliteit.

De afspraken over het uitwisselen van informatie is niks nieuws. Sinds 2013 krijgt de politie van het COA over het aantal asielzoekers dat de opvangcentra binnenkomt en verlaat. Sinds afgelopen mei ontvangt de politie ook gedetailleerde en privacygevoelige informatie over de asielzoekers. Denk aan naam, geboortedatum, geslacht, religie en etniciteit. Het registreren van etniciteit is volgens Europese privacywetgeving verboden en alleen ‘bij hoge uitzondering’ toegestaan.

Reacties

De politie bevestigt tegenover NU.nl dat er afspraken zijn gemaakt over data-uitwisseling met het COA. Het gaat naar eigen zeggen om “actualisering” van bestaande afspraken. Volgens een woordvoerder voldoet de overeenkomst aan de AVG. Het COA laat weten dat de afspraken juist zijn gemaakt om te voldoen aan de regels van de Europese privacywet.

Ook de Autoriteit Persoonsgegevens is op de hoogte van de overeenkomst. De toezichthouder zegt te zullen nagaan hoe de politie en het COA de privacy van asielzoekers waarborgen. “Mensen moeten erop kunnen vertrouwen dat de overheid zorgvuldig met hun (gevoelige) informatie omspringt”, zo laat de privacywaakhond weten aan NRC Handelsblad.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen