D66 wil opheldering van minister Dekker over deal tussen politie en COA

D66 wil opheldering van minister Dekker over deal tussen politie en COA

Laatst bijgewerkt: 17 juli 2020
Leestijd: 3 minuten, 49 seconden

Kees Verhoeven en Marijke van Beukering-Huijbregts van D66 willen tekst en uitleg van minister Sander Dekker over de overeenkomst tussen de politie en het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Daarin is afgesproken dat het COA privacygevoelige persoonsgegevens van asielzoekers kan doorgeven aan de politie, ook als zij nergens van worden verdacht. De Kamerleden willen onder meer weten hoe de minister voor Rechtsbescherming etnisch profileren denkt tegen te gaan.

Dat blijkt uit schriftelijke vragen van Verhoeven en Van Beukering-Huijbregts.

Informatie-uitwisseling

Deze week publiceerde NRC Handelsblad een artikel over een deal tussen de politie en het COA. Volgens deze afspraak levert het COA gedetailleerde en privacygevoelige informatie van asielzoekers die in asielzoekerscentra verblijven met het Nationaal Vreemdelingen Informatie Knooppunt (NVIK) van de politie. Het gaat om persoonsgegevens als naam, geboortedatum, geslacht, religie en etniciteit. Met deze data wil het NVIK criminele trends onder asielzoekers in kaart brengen. De politie gebruikt deze gegevens bij opsporing en handhaving. Naar schatting heeft de politie privégegevens van 27.000 asielzoekers verzameld.

Volgens de Europese privacywetgeving en verschillende juristen die NRC sprak is dit streng verboden en alleen ‘bij hoge uitzondering’ toegestaan. Zeker als asielzoekers niet van een crimineel delict worden verdacht ligt deze informatie-uitwisseling gevoelig.

Sinds mei wisselen de instanties persoonsgegevens van asielzoekers met elkaar uit, zo bevestigde de politie in de media. Naar eigen zeggen gaat het om “actualisering” van bestaande afspraken om te voldoen aan de AVG. Zowel de politie als het COA meent dat de Europese privacywet niet wordt overtreden met het uitwisselen van persoonsgegevens.

Etnisch profileren

Het bericht schoot de Kamerleden Kees Verhoeven en Marijke van Beukering-Huijbregts in het verkeerde keelgat. De D66’ers willen van minister Dekker voor Rechtsbescherming weten waarom de politie vooraf deze gegevens nodig meent te hebben om te handhaven op incidenten.

Zij maken zich zorgen dat de politie de persoonsgegevens kan gebruiken om etnisch te profileren. Ze willen dan ook van de minister horen hoe hij denkt dat de politie proactief gaat controleren, zonder dat het “onderscheid maakt op basis van afkomst zonder objectieve rechtvaardiging”. “Welke toetsingskaders gebruikt de politie om te voorkomen dat het Criminaliteits Anticipatie Systeem (CAS) of andere predictive policing systemen etnisch profileren in de hand werken?”, zo vragen de Kamerleden zich hardop af.

DPIA

Verhoeven en Van Beukering-Huijbregts willen van minister Dekker horen of hij denkt dat er een juridische basis is voor de overeenkomst tussen de politie en het COA. Ze vragen zich af of er een Data Protection Impact Assissment (DPIA) of gegevensbeschermingseffectbeoordeling is uitgevoerd voordat deze overeenkomst werd gesloten. Dit document beschrijft welke persoonsgegevens een bedrijf of instantie verzamelt, voor welke doeleinden ze dit doet, welke afweging is gemaakt om de verwerking van persoonsgegevens te rechtvaardigen is en of de verwerking van deze gegevens opweegt tegen de inbreuk op privacy. Als bijzondere persoonsgegevens als ras en etniciteit op grote schaal worden verzameld, is een DPIA verplicht.

AVG

De Kamerleden vragen of de minister een overzicht kan geven van alle systemen van de opsporingsdiensten waarbij persoonsgegevens worden verzameld. Tevens willen ze van de minister horen of er DPIA’s zijn uitgevoerd en of de systemen voldoen aan de AVG en Wet politiegegevens (Wpg).

Verder zijn de D66-Kamerleden benieuwd hoe de minister denkt over het standpunt dat “de overheid op grote schaal niet voldoet aan de AVG of het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden (EVRM)”. Zij doelen op misstanden zoals Syri, de algoritmes die gebruikt worden door de reclassering, het Fraude Signaleringsysteem (FSV) van de belastingdienst, het feit dat een kwart van de gemeenten niet voldoet aan de AVG, de Dienst Uitvoering Onderwijstaken (DUO) dat volgsoftware in e-mails gebruikte en de huidige gegevensuitwisseling tussen politie en COA. “Hoe ziet u uw rol ervoor te zorgen dat overheden en overheidsdiensten voldoen aan de AVG?”, aldus de Kamerleden.

Autoriteit Persoonsgegevens

Tot slot vragen Verhoeven en Van Beukering-Huijbregts hoeveel meldingen van privacyschendingen de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) ieder jaar krijgt. Ze vragen zich af of de toezichthouder voldoende middelen heeft om haar wettelijke taak goed uit te kunnen oefenen.

Begin deze maand verscheen het jaarverslag van de privacywaakhond. Daarin staat dat ze afgelopen jaar 27.854 klachten ontving. Ruim een kwart daarvan (29 procent) ging over privacyschendingen. In totaal legde de Autoriteit Persoonsgegevens voor 2,5 miljoen euro aan boetes op in de afgelopen twee jaar. Het ministerie van Justitie voert momenteel een onderzoek uit naar het budget van de AP.

Staatssecretaris Richard Knops van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zei afgelopen maand dat de toezichthouder dat de AP handen tekort komt om al haar taken te vervullen. Daarom wil hij het personeelsbestand van de toezichthouder volgend jaar verdubbelen.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen