Asielzoekers wachten in de rij om opvangcentrum te verlaten

COA gestopt met delen persoonsgegevens asielzoekers met politie

Laatst bijgewerkt: 20 juli 2020
Leestijd: 3 minuten, 23 seconden

Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) deelt niet langer privacygevoelige gegevens van asielzoekers met het Nationaal Vreemdelingen Informatie Knooppunt (NVIK). De instantie laat tevens een externe partij onderzoek uitvoeren naar zijn werkwijze. Totdat de uitkomsten van het onderzoek bekend zijn, wordt het delen van persoonsgegevens opgeschort.

Dat schrijven diverse media, waaronder de Volkskrant en NRC.

COA en politie wisselen al jaren gegevens over asielzoekers uit

Sinds 2013 deelt het COA gegevens over het aantal asielzoekers dat opvangcentra binnenkomt en uitgaat met het NVIK. Het NVIK is onderdeel van de politie dat zich bezighoudt met het in kaart brengen en onderzoeken van criminele trends onder asielzoekers. Als er sprake is van verblijfvergunningsfraude, mensenhandel of banden met terroristische organisaties, dan komen de medewerkers van het NVIK daar achter. Politieagenten gebruikt deze gegevens om incidenten in of rondom opvangcentra te onderzoeken, of criminele asielzoekers op te sporen.

Op deze manier zijn de gegevens van honderdduizenden asielzoekers de afgelopen zeven jaar gedeeld. Sinds afgelopen mei ontvangt het NVIK gedetailleerde en privacygevoelige informatie van het COA. Het gaat om zaken als naam, geboortedatum, geslacht, religie en etniciteit. Het registreren van etniciteit is volgens Europese privacywetgeving verboden en alleen ‘bij hoge uitzondering’ toegestaan. Dit valt onder de categorie ‘bijzondere persoonsgegevens’, waarvoor extra strenge regels gelden. Dit omdat de verwerking ervan iemands privacy ernstig kan schenden. Deze informatie mag dus niet zomaar verzameld worden.

‘Gegevensuitwisseling voldoet aan AVG’

Juristen vertelden afgelopen week dat zij hun vraagtekens zetten bij deze informatievergaring. Om te beginnen is er geen juridische basis die de data-uitwisseling tussen het COA en de politie rechtvaardigt. Daarnaast is het uit den boze om gegevens op te vragen en samen te voegen als iemand niet verdacht wordt van een misdrijf of ander strafbaar feit. Het leidt tot criminalisering en stigmatisering van grote groepen asielzoekers. Bovendien wordt hun privacy onevenredig geschonden, zo menen de juristen.

Het COA reageerde op de verontwaardiging door te zeggen dat ze hiermee bestaande afspraken actualiseerde. Volgens een woordvoerder voldeed de gegevensuitwisseling met de politie aan de Europese privacywet, de AVG. Deze beslissing was bovendien “niet over één nacht ijs gegaan”. Op dit moment heeft de politie gegevens van een slordige 27.000 asielzoekers.

Asielzoekers krijgen bij aankomst toestemmingsformulier in de hand gedrukt

De Volkskrant schrijft dat asielzoekers bij aankomst een formulier krijgen waarin ze toestemming geven om hun persoonlijke gegevens te doelen. Ze mogen weigeren om het formulier te onderteken, maar dat wordt volgens de krant wellicht niet goed gecommuniceerd met de asielzoekers. Uit werkinstructies van COA-medewerkers staat dat als asielzoekers het toestemmingsformulier niet ondertekenen, de instantie bij vertrek of uitzetting “geen rekening kan worden gehouden met zijn medische omstandigheden”. Bij plaatsing letten ze tevens niet op “ras of etnische afkomst en religieuze of levensbeschouwelijke overtuiging”.

Ook staat in de werkinstructie: “Wijs de bewoner nogmaals op het feit dat het COA deze gegevens alleen mag verstrekken aan de ketenpartners met het doel om de gezondheid en veiligheid van hemzelf en de betrokken medewerkers zoveel mogelijk te borgen.” Uit dit alles wordt niet duidelijk waarom (bijzondere) persoonsgegevens van niet-verdachte asielzoekers worden gedeeld met de politie.

COA laat extern bureau onderzoek doen

Hoewel het COA van mening is dat er geen vuiltje aan de lucht is, heeft ze in overleg met de politie en het ministerie van Justitie en Veiligheid besloten om de gegevensuitwisseling met het NVIK stop te zetten. Tevens laat de instantie een extern bureau onderzoek verrichten naar de overeenkomst met de politie. “We kunnen het ons niet permitteren dat er discussie blijft bestaan over wat wel en niet gedeeld mag worden. Dat is niet goed voor onze bewoners, ketenpartners en medewerkers”, zegt bestuursvoorzitter Milo Schoenmaker tegenover de Volkskrant.

Wie dit ‘externe bureau’ is, laat het COA in het midden. We weten wel dat het COA de Autoriteit Persoonsgegevens heeft geïnformeerd over de overeenkomst met de politie en het besluit voor een extern onderzoeksbureau. Aankomende vrijdag wordt er tevens een brief naar de Tweede Kamer gestuurd over de kwestie. D66-Kamerleden Kees Verhoeven en Marijke van Beukering-Huijbregts vroegen afgelopen week al om tekst en uitleg van minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen