Agenten die de informatiesystemen van de politie voor verkeerde doeleinden gebruiken: het is een doorn in het oog van de politie. Daarom wil ze agenten die de computersystemen voor persoonlijke doeleinden gebruiken eerder aanspreken op hun gedrag. Als de Centrale Ondernemingsraad daarmee instemt, wordt Protective Monitoring medio 2024 ingevoerd.
Dat schrijft de politie op haar website.
Agenten veroordeeld voor misbruik informatiesystemen van de politie
Politieagenten die de informatiesystemen van hun werkgever gebruiken voor privédoeleinden. Meer dan eens zijn agenten veroordeeld voor dit soort praktijken. Eind 2020 werd een toen 47-jarige oud-agent uit Enschede door de rechtbank van Overijssel veroordeeld voor computervredebreuk. Twee-en-een-half jaar lang raadpleegde hij de computersystemen van de politie om informatie op te vragen over zijn ex-partner. Daarvoor kreeg hij een taakstraf van veertig uur opgelegd door de rechter.
In september 2021 misbruikte een agente de computersystemen van de politie om privacygevoelige informatie te vergaren over mannen met wie zij datete. De rechtbank van Utrecht vond dat er sprake was van computervredebreuk met valse sleutel en veroordeelde de agente tot een taakstraf van tachtig uur.
En in februari 2023 veroordeelde de rechtbank van Overijssel twee agenten voor het schenden van het ambtsgeheim en computervredebreuk. Tussen september 2015 en april 2018 zochten ze gericht naar gegevens van specifieke personen en geplande politieacties in politiesystemen en verkochten deze informatie door aan criminelen. De rechter veroordeelde de agenten tot een gevangenisstraf van 34 dagen en taakstraffen van 240 uur en 180 uur.
Risico’s voor agenten, politieacties en burgers
Het zijn enkele voorbeelden waaruit blijkt dat sommige agenten de informatiesystemen van de politie misbruiken voor hun eigen gewin. Dat is in strijd met artikel 3 en artikel 7 van de Wet politiegegevens (Wpg). Eerstgenoemde artikel gaat over de noodzakelijkheid en rechtmatigheid van het raadplegen van politiegegevens, het andere artikel vormt de basis voor de geheimhoudingsplicht van agenten en het ambtsgeheim.
“Informatie is onmisbaar voor ons werk. Met de vaak persoonlijke en gevoelige informatie in onze systemen willen en moeten we op de juiste manier omgaan”, vertelt Paul Entken, verantwoordelijk voor integriteit bij de politie.
Hij erkent dat er gevallen zijn waarbij politiemedewerkers de informatiesystemen van de politie misbruiken voor privédoeleinden, of om informatie door te spelen aan criminelen. Dit brengt risico’s met zich mee voor politieagenten, politieacties en burgers. “Dit willen we met ‘Protective Monitoring’ uiteraard zo veel mogelijk voorkomen, met zo min mogelijk impact op de privacy van de collega’s”, aldus Entken.
Zo werkt Protective Monitoring
Sinds 2019 ontwikkelt de politie technische oplossingen om afwijkingen in het gebruik van informatiesystemen proactief te ontdekken en te voorkomen. Alle handelingen in de politiesystemen worden automatisch bijgehouden. Verder besteedt de politie veel aandacht aan het voorlichten van agenten om zorgvuldig om te gaan met gevoelige gegevens.
Om misbruik van computersystemen vroegtijdig te ontdekken, analyseert de politie proactief patronen en afwijkingen daarvan. Als dat het geval is, krijgt een analist een seintje. Een leidinggevende spreekt een agent aan op zijn gedrag als er sprake lijkt te zijn van afwijkend, risicovol of onrechtmatig gebruik van informatiesystemen. De medewerker kan daarop zijn gedrag aanpassen. Als er aanleiding voor is, wordt er een onderzoek gestart en kunnen er sancties volgen.
Dit project staat intern ook wel beter bekend als Protective Monitoring. Het is door agenten en een vertegenwoordiger van de Centrale Ondernemingsraad (COR) ontwikkeld en uitgebreid getest in Amsterdam. Nu wil de politie deze manier van monitoren halverwege dit jaar landelijk invoeren.
Loes Thissen, voorzitter van de COR, zegt dat er zo’n zes jaar is gewerkt aan Protective Monitoring, onder meer om bewustwording te creëren. “Dat je op deze manier onderzoekt en ingrijpt als ongewild politie-informatie wegvloeit, vinden wij logisch. Het is niet uit te sluiten dat daarbij politiemensen in beeld komen wiens datagedrag afwijkt van wat “normaal” is. Dat betekent niet dat er meteen iets aan de hand is, maar het moet wel onderzocht worden.”
De komende tijd gaat de Centrale Ondernemingsraad de instemmingsaanvraag bespreken.
