Als er nu een paspoort wordt vermist bij een gemeente, lost de instantie dat probleem zelf op. Daar neemt het kabinet niet langer genoegen mee. Ze wil in de wet vastleggen dat instanties die identiteitsbewijzen uitgeven een meldplicht krijgen als er paspoorten zijn verdwenen.
Dat schrijft staatssecretaris van Digitalisering Alexandra van Huffelen in een brief aan de Tweede Kamer.
Identiteitsfraude met valse paspoorten door corrupte ambtenaren
Het reisdocumentstelsel in ons land is robuust en onze paspoorten zijn van hoge kwaliteit, zo stelt de staatssecretaris. Toch komt het met enige regelmaat voor dat er identiteitsfraude wordt gepleegd met Nederlandse paspoorten. Het is zelfs zo ernstig dat Van Huffelen afgelopen zomer zei dat de systemen die gemeenteambtenaren gebruiken om paspoorten te verstrekken ‘structurele fouten’ bevatten.
De staatssecretaris doelde op corrupte ambtenaren die zich door criminelen laten omkopen om valse paspoorten uit te geven. Deze gebruiken zij voor identiteitsfraude, bijvoorbeeld om ongemerkt het land uit te vluchten en hun criminele activiteiten in het buitenland voort te zetten. Van Huffelen kon niet zeggen hoeveel valse paspoorten er het afgelopen jaar waren uitgereikt. Het enige dat ze erover kon zeggen was dat het om “een beperkt aantal corrupte ambtenaren” ging.
De bewindsvrouw beloofde krachtig op te treden om de uitgifte van valse paspoorten te beperken. Technische aanpassingen aan de systemen, voorlichting en certificering van baliepersoneel waren enkele maatregelen die ze noemde.
Toezicht wordt minder vrijblijvend
In een nieuwe Kamerbrief kijkt de staatssecretaris naar de voortgang van de aangekondigde maatregelen en wat ze in de toekomst in petto heeft. Allereerst heeft de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB) vijf regionale bijeenkomsten gehouden. Daar kwamen 478 medewerkers van burgerzaken uit 203 gemeenten op af. De komende periode zullen er meerdere bijeenkomsten worden georganiseerd om het bewustzijn van en alertheid op identiteitsfraude te vergroten.
Verder schrijft Van Huffelen dat het toezicht moet worden aangescherpt. “Op korte termijn zal ik het toezicht intensiveren door uitgevende instanties vaker te laten bezoeken door RvIG [Rijksdienst voor Identiteitsgegevens, red.]. Ook heb ik inmiddels aandacht gevraagd dat gemeenten de zelfevaluaties zorgvuldig moeten invullen en dat zij actie moeten ondernemen als zij tekortkomingen constateren. Op langere termijn zal ik het toezicht minder vrijblijvend en inhoudelijker in richten”, zo schrijft de staatssecretaris.
Van Huffelen pleit voor meldplicht gemeenten
Tot slot zegt de bewindsvrouw dat ze afgelopen zomer samen met partners heeft nagedacht over aanvullende maatregelen om identiteitsfraude met valse paspoorten tegen te gaan. De verplichting van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) voor baliemedewerkers is er één van. Ook heeft ze het over ‘kluis-hygiëne’. Daarmee bedoelt ze dat gemeenten een nauwkeurige administratie bijhouden van het aantal paspoorten dat ze in huis hebben en hoeveel ze uitgeven. Dat wil de staatssecretaris in regelgeving laten vastleggen.
De laatste aanvullende maatregel die Van Huffelen noemt, is een meldplicht. Als er nu een paspoort verdwijnt, is het aan gemeenten om dit op te lossen. “Ik weet dus niet hoe vaak dit gebeurt en wat uitgevende instanties voor maatregelen nemen. Ik wil daarom in regelgeving een meldplicht aan mij opleggen in de regelgeving, zodat er in ieder geval beter zicht is op ‘verdwenen’ paspoorten (plaats en aantal). Ik wil hierbij instructies uitvaardigen wat in dat geval gedaan moet worden”, zo schrijft de staatssecretaris in haar brief aan de Tweede Kamer.
Ze benadrukt dat gemeenten niet op regelgeving hoeven te wachten om werk te maken van deze aanvullende maatregelen. “De activiteiten kunnen gemeenten nu al uitvoeren. Ik onderzoek of verplichting van de maatregelen mogelijk en nodig is”, belooft ze.
Tweede Kamer kritisch op voorstellen
Of de Tweede Kamer hiermee genoegen neemt is nog maar de vraag. De VVD en Belang van Nederland (BVNL) stelden afgelopen zomer kanttekeningen bij de voorstellen van de staatssecretaris van Digitalisering. Queeny Rajkowski en Ingrid Michon-Derkzen (beiden VVD) kwamen met het voorstel van een beroepsverbod voor baliemedewerkers die zich schuldig hebbe gemaakt aan identiteitsfraude met valse paspoorten. Wybren van Haga (BVNL) wilde van de staatssecretaris weten hoe ze een einde denkt te maken aan het ‘paspoortwalhalla’ voor zware criminelen.
