Verschillende fracties in de Tweede Kamer maken zich zorgen over corrupte gemeenteambtenaren die neppaspoorten verkopen. De VVD wil weten hoeveel valse paspoorten er in omloop zijn en dat het kabinet op korte termijn maatregelen neemt om deze praktijken tegen te gaan. Belang van Nederland eist dat de overheid een einde maakt aan het “paspoortwalhalla” voor zware criminelen.
Dat blijkt uit schriftelijke vragen van Queeny Rajkowski, Ingrid Michon-Derkzen (beiden VVD) en Wybren van Haga (Belang van Nederland) aan de minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yesilgöz-Zegerius en staatssecretaris van Digitalisering Alexandra van Huffelen.
Zo wil staatssecretaris Van Huffelen de uitgifte van neppaspoorten voorkomen
Eerder deze maand schreef staatssecretaris Van Huffelen aan de Tweede Kamer dat de systemen om paspoorten te verstrekken “structurele fouten” bevatten. Criminelen betalen een corrupte ambtenaar om een paspoort te maken met identiteitsgegevens van een ander die sterk op de verdachte lijkt. “Met een op deze manier verkregen paspoort kan een crimineel bijvoorbeeld de grens over en buiten het bereik van politie en justitie doorgaan met criminele activiteiten”, schreef de staatssecretaris
Hoewel het volgens Van Huffelen om “een beperkt aantal corrupte ambtenaren” gaat, vindt ze dat deze situatie “krachtig moet worden bestreden”. Voorlichting is volgens de staatssecretaris een belangrijk instrument om identiteitsfraude met neppaspoorten tegen te gaan. Daarnaast krijgen de systemen technische aanpassingen en moeten baliemedewerkers op middellange termijn beschikken over een certificaat.
“Samenvattend denk ik met de afronding van al deze maatregelen het aanvraag- en uitgifteproces van reisdocumenten sterk verbeterd te hebben”, zo concludeerde Van Huffelen. Ze benadrukte dat de veiligheid en kwaliteit van het fysieke paspoort en de identiteitskaart niet ter discussie staan. Het gaat om valse, maar authentieke paspoorten die worden uitgegeven aan criminelen.
Strafrechtelijk onderzoek
Diverse partijen in de Tweede Kamer zijn niet overtuigd van de beloftes van de staatssecretaris. Namens de VVD hebben Queeny Rajkowski en Ingrid Michon-Derkzen een aantal schriftelijke vragen gesteld. Ze willen van minister Yesilgöz-Zegerius weten hoeveel valse paspoorten en andere nepidentiteitsbewijzen er in omloop zijn. Ze vragen tevens aan de minister en staatssecretaris Van Huffelen of er een strafrechtelijk onderzoek loopt naar de betrokken ambtenaren.
“Is bekend wat de beweegredenen zijn van ambtenaren die onrechtmatige identiteitsbewijzen hebben uitgegeven?”, vragen de VVD’ers aan de minister van Justitie en Veiligheid. Ze vragen ook welke gemeenten valse paspoorten hebben uitgegeven, en of de identiteit bekend is van degenen die een onrechtmatig identiteitsbewijs hebben verkregen.
“In hoeverre is bij de aanvraag en uitgifte van paspoorten, waarbij is afgeweken van de standaardprocedure, sprake van crimineel handelen, onwenselijk handelen of dienstverlenend handelen?”, vragen de Kamerleden zich af.
VVD pleit voor beroepsverbod voor corrupte ambtenaren
Rajkowski en Michon-Derkzen informeren eveneens naar de slachtoffers. Ze willen weten of de slachtoffers wiens pasfoto is gebruikt voor de valse identiteitsbewijzen hierover zijn geïnformeerd. Tevens willen ze weten welke stappen er zijn gezet om de gedupeerden te ondersteunen. De liberalen vinden dat de overheid de slachtoffers moet bijstaan bij eventuele fraudegevallen. Ze informeren of de minister en staatssecretaris er net zo over denken.
De VVD’ers vinden dat ambtenaren die neppaspoorten hebben uitgereikt “onder geen enkele omstandigheid” ooit nog aan de slag mogen gaan bij andere gemeentes. Ze willen van minister Yesilgöz-Zegerius en staatssecretaris Van Huffelen weten of er een mogelijkheid bestaat voor zo’n beroepsverbod.
Tot slot zijn de Kamerleden benieuwd of de minister en staatssecretaris op korte termijn maatregelen kunnen uitvoeren om herhaling te voorkomen, zoals het vier ogen principe. Als dat niet mogelijk is, dan moeten de bewindslieden alles op alles zetten om de werkprocessen zo snel mogelijk aan te passen.
‘Paspoortwalhalla’ voor zware criminelen
Wybren van Haga is kritisch over de gemeente Den Haag. Hij vindt het schandalig dat de ambtenaar die valse paspoorten heeft uitgegeven nog vier jaar voor deze gemeente heeft gewerkt. “Wat zijn uw acties richting de gemeente Den Haag geweest waar een ambtenaar naar hartenlust paspoorten aan het vervalsen was voor criminelen?”, vraagt Van Haga aan de minister en staatssecretaris.
Verder informeert het Tweede Kamerlid wat het kabinet gaat doen “tegen het feit dat de afgelopen tien jaar structureel fouten zijn gemaakt in de uitgifte van paspoorten”. Verder wil Van Haga weten hoe de overheid gaat optreden tegen gemeenten die de paspoortprocedures niet opvolgen.
Tot slot wil Van Haga weten met welk actieplan het kabinet een “paspoortwalhalla” voor zware criminelen wil voorkomen.
Update (28 september 2022): staatssecretaris van Digitalisering Alexandra van Huffelen heeft, mede namens de minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius, de vragen van de VVD en Belang van Nederland (BVNL) beantwoord. Aan Queeny Rajkowski en Ingrid Michon-Derkzen van de VVD vertelt ze dat er “tientallen gevallen” van onrechtmatig verkregen identiteitsbewijzen zijn, maar dat dit aantal waarschijnlijk nog verder zal oplopen.
Over de strafrechtelijke onderzoeken die momenteel lopen kan Van Huffelen inhoudelijk niets zeggen. De staatssecretaris weet wel dat geld het belangrijkste motief is om valse identiteitspapieren mee te geven. Verschillende zware criminelen met valse paspoorten zijn in het buitenland aangehouden. Volgens het Openbaar Ministerie is onduidelijk of de personen wiens foto is gebruikt katvangers of onschuldige burgers zijn. Deze vraag staat niet centraal in het strafrechtelijk onderzoek.
Verder wijst staatssecretaris Van Huffelen erop dat ze allerlei maatregelen heeft genomen om paspoortfraude terug te dringen. Als voorbeeld noemt ze voorlichting van baliemedewerkers, het overhandigen van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG), referenties nagaan, verplichte certificering en de introductie van een beroepsregister.
Aan Wybren van Haga (BVNL) schrijft de staatssecretaris dat de Rijksdienst voor de Identiteitsgegevens (RvIG) meerdere malen contact heeft gehad met de gemeente Den Haag en dat de gemeente doordrongen is van de noodzaak om verbeteringen door te voeren. Ze zegt dat het RvIG momenteel onderzoek doet naar de procedure-afwijken bij gemeenten. Ze verwacht dat het rapport voor het einde van het jaar gereed is.
Op de vraag hoe de overheid denkt het ‘paspoortwalhalla’ voor zware criminelen tegen te gaan, herhaalt Van Huffelen haar standpunt dat het leveren van paspoorten op bestelling door corrupte ambtenaren ‘krachtig moet worden bestreden’. Voor de maatregelen verwijst de staatssecretaris naar een brief die ze begin juli naar de Tweede Kamer stuurde.
