Belastingdienst krijgt 2,75 miljoen euro boete van AP

Euromunten boven op een blauwe envelop van de Belastingdienst

De Autoriteit Persoonsgegevens heeft een bestuurlijke boete van 2,75 miljoen euro opgelegd aan de Belastingdienst. De toezichthouder deelt de boete uit, omdat de fiscus jarenlang de (dubbele) nationaliteit van aanvragers van kinderopvangtoeslag heeft verwerkt. Daarmee heeft de dienst de Europese privacywetgeving ernstig overtreden.

Dat schrijft de Autoriteit Persoonsgegevens in een persbericht.

Verwerken van nationaliteit is ‘onrechtmatig, discriminerend en onbehoorlijk’

In juli 2020 concludeerde de toezichthouder dat de Belastingdienst jarenlang onrechtmatig nationaliteitsgegevens had vastgelegd van mensen die een beroep deden op de kinderopvangtoeslag. In mei 2018, toen de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) in werking trad, had de fiscus 1,4 miljoen Nederlanders met dubbele nationaliteit geregistreerd in haar systemen.

Ook de afdeling Toeslagen verwerkte in deze periode gegevens over nationaliteit, naar eigen zeggen om belastingfraude te bestrijden. Tot slot gebruikte de Belastingdienst deze data voor een systeem, dat automatisch bepaalde of bepaalde aanvragen risicovol waren. De verwerking van nationaliteitsgegevens noemde de Autoriteit Persoonsgegevens “onrechtmatig, discriminerend en onbehoorlijk”. Nationaliteit speelt immers geen rol bij het al dan niet toekennen van kinderopvangtoeslag.

De regering noemde de conclusies van de privacywaakhond ‘zeer ernstig’. Demissionair staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Toeslagen) bood, namens het voltallige kabinet, haar excuses aan. “Het verbod op discriminatie dient strikt gerespecteerd te worden. Gelijke gevallen dienen gelijk behandeld te worden. Ik wil hiervoor dan ook mijn oprechte excuses aanbieden”, vertelde Van Huffelen destijds aan de Tweede Kamer.

Ondanks de conclusie van de Autoriteit Persoonsgegevens dat de Belastingdienst jarenlang de AVG had overtreden door (dubbele) nationaliteit te registreren, kwam het nooit tot een boete. Tot gisteren. Dinsdag maakte de toezichthouder bekend dat ze de fiscus een boete van 2,75 miljoen euro oplegt.

Volgens AP-bestuursvoorzitter Aleid Wolfsen maakt de boete de overtreding niet ongedaan. Hij noemt het wel ‘een belangrijke stap in een breder herstelproces’. “Veel zaken lopen uitsluitend via de overheid. Daarin heb je als burger geen keuzevrijheid. Je bent daardoor gedwongen gegevensverwerkingen van de overheid te ondergaan. Juist daarom moet je er blind op kunnen vertrouwen dat dit netjes gebeurt. Dat de overheid niet onnodig informatie over jou opslaat en verwerkt. En dat discriminatie geen rol speelt in jouw contact met de overheid. Dat is bij Toeslagen vreselijk misgegaan, met alle gevolgen van dien.”

Aleid Wolfsen stelt dat er een discriminerende werking uitgaat van het vastleggen van nationaliteitsgegevens. Daarmee worden fundamentele mensenrechten overschreden, en is daarom dus niet toegestaan. “Digitale toepassingen zijn inmiddels onmisbaar en helpen ons om enorme hoeveelheden informatie snel te verwerken en slim te combineren”, zo zegt de bestuursvoorzitter. “Maar als het mis gaat, dan gaat het ook flink mis. Ook met de andere grondrechten. De consequenties voor iemand kunnen dan enorm zijn, zoals in de Toeslagenaffaire pijnlijk is gebleken.”

Belastingdienst verwijdert gegevens over dubbele nationaliteit

Inmiddels heeft de Belastingdienst schoon schip gemaakt. De interne systemen van de fiscus zijn opgeschoond. Vorig jaar zomer verwijderde de dienst alle gegevens over de dubbele nationaliteit van Nederlanders. Sinds oktober 2018 wordt de nationaliteit van aanvragers van kinderopvangtoeslag niet langer gebruikt bij het risicosysteem. En sinds februari 2019 ook niet meer bij fraudebestrijding.

De Autoriteit Persoonsgegevens heeft de boete opgelegd aan demissionair minister van Financiën Wopke Hoekstra. Of de Belastingdienst in hoger beroep gaat tegen de bestuurlijke boete van 2,75 miljoen euro, is onbekend. De fiscus noch het ministerie heeft gereageerd op de boete van de toezichthouder.

Boetes van de AP in 2021

Het is de zevende keer dit jaar dat de Autoriteit Persoonsgegevens een boete oplegt aan een bedrijf of organisatie. In februari kreeg het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis (OLVG) een boete van 440.000 euro, omdat het Amsterdamse ziekenhuis jarenlang onvoldoende maatregelen genomen om ongeautoriseerde toegang tot medische dossiers te voorkomen.

In maart kreeg Booking.com een boete van 475.000 euro, omdat het een datalek te laat meldde bij de toezichthouder. Om dezelfde reden moest de PVV Overijssel een bedrag van 7.500 euro betalen. In mei kreeg Locatefamily.com een tik op de vingers, omdat het zonder medeweten toestemming persoonsgegevens van mensen publiceerde. Daar moest het bedrijf een bedrag van 525.000 euro ophoesten.

Afgelopen zomer kreeg TikTok een boete van 750.000 euro opgelegd voor het jarenlang schenden van de privacy van jonge, Nederlandse kinderen. En in november kreeg luchtvaartmaatschappij Transavia te horen dat ze 400.000 euro moest betalen, omdat de beveiliging van persoonsgegevens niet op orde was. Door haar werkwijze aan te passen wist zorgverzekeraar CZ op het laatste moment aan een boete van de toezichthouder te ontkomen.

Update: de Belastingdienst gaat de boete van de Autoriteit Persoonsgegevens niet aanvechten. Dat schrijft demissionair staatssecretaris van Toeslagen en Douane Alexandra van Huffelen in een brief aan de Tweede Kamer. Het ministerie van Financiën aanvaardt de uitkomsten van het onderzoek van de toezichthouder. Ze zegt dat haar departement ‘doortastender’ had meten optreden in deze kwestie.

Van Huffelen zegt de boete als ‘zeer pijnlijk’ te ervaren, maar zich er niet tegen te zullen verzetten. Ze streeft ernaar om het boetebedrag nog voor het einde van het jaar te voldoen. Tot slot benadrukt de staatssecretaris in haar brief aan de Tweede Kamer dat het ministerie er alles aan gaat doen om het vertrouwen in de dienstverlening van de overheid te herstellen. Daarvoor heeft ze diverse ‘verbetermaatregelen’ uitgewerkt en geïmplementeerd.

Techredacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. Meer over Anton.
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen