De VVD maakt zich zorgen om het gegeven dat steeds meer jongeren zich schuldig maken aan cybercriminaliteit. De partij wil dat de ouders worden meegenomen bij de aanpak van cybercrime onder jongeren. Tevens moeten de Rijksoverheid en gemeenten meer doen om het aantal jonge cybercriminelen terug te dringen.
Dat blijkt uit schriftelijke vragen van Queeny Rajkowski en Ruud Verkuijlen (beiden VVD) aan de minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius.
Helft Nederlandse verdachten cybercrime 21 jaar of jonger
Deze week publiceerde de NOS cijfers over cybercrime en leeftijd. Uit de laatste statistieken, die verschaft werden door het Openbaar Ministerie, bleek dat Nederlandse cybercriminelen steeds jonger zijn. Ongeveer de helft van alle internetcriminelen die de Nederlandse politie arresteert (47 procent), blijkt 21 jaar of jonger te zijn. Vier jaar geleden, in 2018, was dat 33 procent.
Ook het totaal aantal jeugdige verdachten in absolute zin liet de afgelopen jaren een forse stijging zien. In 2018 arresteerde de politie 278 verdachten die 21 jaar of jonger waren. In 2021 steeg dat aantal tot 1.329.
Volgens de officier van justitie gaat het niet om ‘eenzame jongeren op een zolderkamer’, maar gaat er een georganiseerde criminele bende schuil aan het fenomeen. “Cybercrime heeft zich vermengd met de georganiseerde misdaad, die heeft ontdekt dat er flink te verdienen valt”, aldus het Openbaar Ministerie.
VVD: ‘Betrek ouders bij aanpak cybercriminaliteit’
Rajkowski en Verkuijlen maken zich zorgen om deze trend. Daarom stelden ze deze week een reeks schriftelijke vragen aan minister Yeşilgöz-Zegerius. Allereerst willen ze weten waarom jongeren steeds vaker betrokken zijn bij online fraude en andere vormen van cybercrime. Het Openbaar Ministerie stelde dat de toename voor een deel te wijten is aan een andere manier van registreren. Een andere reden zou kunnen zijn dat door de brede beschikbaarheid van kant-en-klare tools het eenvoudiger is om mensen digitaal op te lichten.
De VVD vermoedt dat jongeren zich niet bewust zijn van hun daden, omdat de slachtoffers niet zichtbaar zijn. De fractie wil van de minister van Justitie en Veiligheid weten wat ze eraan gaat doen om jongeren en hun ouders te laten beseffen dat cybercrime geen misdrijf zonder slachtoffers is. Tevens pleit de partij ervoor om de ouders van de daders aansprakelijk te stellen voor de financiële schade die hun kroost door internetcriminaliteit veroorzaakt.
“Wat zijn de knelpunten bij het vaststellen van risicoaansprakelijkheid van ouders voor financiële schade die hun kinderen aan slachtoffers hebben toegebracht en welke maatregelen zijn er mogelijk om deze knelpunten op te lossen?”, zo vragen Rajkowski en Verkuijlen zich af.
Rol weggelegd voor overheid, gemeenten en scholen
De Tweede Kamerleden vinden dat de Rijksoverheid en gemeenten een grotere rol dienen te spelen bij de bestrijding van cybercrime onder jongeren. Ze vragen zich af wat het kabinet doet om HackShield onder alle gemeenten te verspreiden. HackShield is een game waar kinderen tussen de 8 en 12 jaar oud leren over de beginselen van cybersecurity en gevaren van cybercriminaliteit. Het idee achter het spel is dat jongeren hun directe omgeving vertellen over de opgedane kennis.
De VVD’ers vragen zich af in hoeverre Hack_Right momenteel wordt ingezet en wat de resultaten daarvan zijn. Hack_Right is een programma dat door de politie in het leven is geroepen om recidive van jonge, veroordeelde cybercriminelen te voorkomen en hen te helpen hun talenten en ICT-kennis in te zetten voor het goede.
Naast de Rijksoverheid en gemeenten dienen scholen eveneens betrokken te worden bij de aanpak van cybercrime, zo vindt de VVD. De partij vraagt zich af in hoeverre er aandacht aan dit onderwerp wordt besteed op scholen, en of er pilots lopen waarin jongeren worden gewezen op de gevaren van internetcriminaliteit.
VVD vraagt om integrale aanpak cybercrime
De politie vertelde tegenover de NOS dat het aangiften aan elkaar wil koppelen om zo te achterhalen wie de ‘grote vissen’ zijn. De VVD vraagt of er voorbeelden zijn waarbij “tientallen tot honderden aangiften” te herleiden waren tot één of twee daders. De partij wil in dat geval dat de verdachten vervolgd worden voor criminele uitbuiting.
Rajkowski en Verkuijlen benadrukken dat een integrale aanpak noodzakelijk is om een vuist te vormen tegen cybercriminelen. “Bent u het ermee eens dat een complete en gezamenlijke aanpak met scholen, ouders, gemeenten, politie en OM nodig is om cybercrime onder jongeren aan te pakken?” De Kamerleden vragen aan minister Yeşilgöz-Zegerius hoe zij denkt dit gezamenlijk vorm te geven.
Update (16 februari 2023): minister Yeşilgöz-Zegerius heeft de vragen van Rajkowski en Verkuijlen beantwoord. In een reactie schrijft ze dat ouders aansprakelijk gesteld kunnen worden voor de financiële schade die veroorzaakt is door hun zoon of dochter bij cybercrime. Voor jongeren tot en met 15 jaar ligt de aansprakelijkheid bij de ouders. Zijn ze 16 jaar of ouder, dan kunnen ouders niet aansprakelijk worden gesteld voor de schade.
Mochten ouders een schadeclaim ontvangen, dan kunnen ze de financiële schade verhalen via hun aansprakelijkheidsverzekering. Hoe vaak dat gebeurt kan de minister niet zeggen, omdat verzekeringsmaatschappijen dat niet bijhouden. Het is eveneens onbekend hoe vaak er daadwerkelijk wordt uitgekeerd.
Verder benadrukt de minister dat er allerlei initiatieven zijn waarbij ouders worden meegenomen in de aanpak van cybercrime onder jongeren.
