Lege stoelen in de Tweede Kamer

Tweede Kamer nog altijd kritisch over proctoringsoftware voor online tentamens

Laatst bijgewerkt: 28 september 2020
Leestijd: 3 minuten, 57 seconden

Mag een universiteit, hogeschool of andere onderwijsinstelling studenten dwingen om proctoringsoftware te installeren op hun computer voordat zij een tentamen mogen afleggen? Het is een vraag die de Tweede Kamer al geruime tijd bezighoudt. Opnieuw is er een Kamerfractie die schriftelijke vragen stelt over het onderwerp aan Ingrid van Engelshoven, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW).

Dat blijkt uit Kamervragen van Lammert van Raan en Evan van Esch, beide lid van de Partij voor de Dieren (PvdD).

Proctoring: wat is het en wat kun je ermee?

Tentamens zijn een belangrijk instrument voor universiteiten en hogescholen om de kennis van hun studenten te toetsen. Door de coronacrisis is het momenteel onmogelijk om ze naar de collegezalen te laten komen en ze te evalueren. Een groot deel van de tentamens vindt online plaats zodat studenten niet onnodig studievertraging oplopen en hun studie kunnen voortzetten.

Om digitaal spieken te voorkomen, eisen de meeste onderwijsinstellingen dat studenten zogeheten proctoringsoftware op hun computer installeren. Dit is software waarmee surveillanten studenten in de gaten houden om uit te sluiten dat ze frauderen tijdens het tentamen. Met proctoringsoftware is het mogelijk om foto’s en video’s te maken met de webcam, oogbewegingen te monitoren, de microfoon af te luisteren en het beeldscherm te bekijken. Tevens kunnen surveillanten toetsaanslagen registreren en de zoekgeschiedenis van studenten raadplegen.

Rechtbank: ‘Privacyinbreuk door proctoringsoftware is gerechtvaardigd belang’

Zoals je ziet zijn de spionagemogelijkheden van proctoringsoftware vrijwel grenzeloos. Niet voor niets hebben veel studenten bezwaar gemaakt tegen deze wijze van tentaminering. De Centrale Studentenraad (CSR) van de Universiteit van Amsterdam (UvA) stapte zelfs naar de rechter om te eisen dat het College van Bestuur alternatieven bood om een tentamen af te leggen.

De CSR viste achter het net: de rechtbank oordeelde dat de privacyinbreuk als gevolg van het gebruik van proctoringsoftware om tentamens af te leggen, een gerechtvaardigd belang was. “Hoe is anders vast te stellen dat de student geen boeken, aantekeningen of telefoon op of bij zijn bureau heeft liggen, wat bij tentamens op de campus door de surveillant wordt nagegaan?”, zo vroeg de rechter zich in juni af.

De gegevensverwerking door de UvA diende verder “alleen ter authenticatie en om effectief frauduleus gedrag vast te stellen”, aldus de rechtbank. Tot slot benadrukte de rechter dat studenten niet verplicht zijn om deel te nemen aan een tentamen als ze zich daar niet prettig bij voelen.

D66 stelt schriftelijke vragen over proctoring

Niet alleen studentenorganisaties, maar ook de Tweede Kamer houdt zich volop bezig met deze kwestie. In april stelden Jan Paternotte en Kees Verhoeven (beide D66) schriftelijke vragen aan minister Van Engelshoven. Daarin zei de minister onder meer dat onderwijsinstellingen ‘een alternatieve manier van toetsing’ moeten aanbieden als studenten ervoor kiezen om geen proctoringsoftware op hun computer te installeren. Eventuele consequenties die daaruit voortvloeien, zoals studievertraging en een hogere studieschuld, komen voor rekening van de studenten.

PvdD zit met onbeantwoorde vragen

D66 is niet de enige Tweede Kamerfractie die met de kwestie in zijn maag zit. Na de uitzending van opinie- en actualiteitenprogramma EenVandaag op dinsdag 22 september, besloot de PvdD om ook schriftelijke vragen te stellen aan minister Van Engelshoven. Kamerleden Van Raan en Van Esch stellen vragen over nagenoeg alle aspecten die tijdens het item aan bod kwamen.

Om te beginnen willen de PvdD-Kamerleden weten of de minister de mening deelt dat studenten gedwongen mogen worden om ‘spionagesoftware’ te installeren. Ook willen ze van de minister weten of ze vindt dat de proctoringsoftware ‘diep ingrijpt in het leven van studenten’. “Zou u het de medewerkers van uw ministerie toestaan of aanraden om de betreffende spionagesoftware te installeren op hun computers? Waarom zouden studenten dit wel moeten installeren?”

In de uitzending kwam onderzoeker Haroon Sheikh enkele malen aan het woord. Hij vroeg zich hardop af of proctoringsoftware goed werkt om tentamenfraude te voorkomen. Van Raan en Van Esch vragen zich af of minister Van Engelshoven deze mening deelt. Tevens willen ze van de minister horen welke data deze software kan verzamelen, welke garanties ze heeft dat “alleen de strikt noodzakelijke informatie” wordt verzameld en dat derden geen toegang hebben tot deze gegevens.

Moeten studenten die studievertraging oplopen gecompenseerd worden?

Tot slot willen de Kamerleden weten hoeveel studenten proctoringsoftware hebben geïnstalleerd en hoeveel studenten dit hebben geweigerd. Ook moet de minister vertellen hoe zij studenten denkt te helpen die weigeren de software te installeren om studievertraging te voorkomen. “Deelt u de mening dat als studenten die door hun weigering om spionagesoftware te installeren toch studievertraging oplopen, gecompenseerd zouden moeten worden voor de extra kosten die ze maken?”

De antwoorden van minister Van Engelshoven worden naar verwachting over enkele weken gepubliceerd op de website van de Tweede Kamer. De Autoriteit Persoonsgegevens voert momenteel onderzoek uit naar mogelijke privacyschending door proctoringsoftware.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen