Rechter: ‘Gebruik van proctoringsoftware tijdens tentamens is gerechtvaardigd belang’

Rechter: ‘Gebruik van proctoringsoftware bij tentamens is gerechtvaardigd belang’

Laatst bijgewerkt: 12 juni 2020
Leestijd: 3 minuten, 11 seconden

Het gebruik van software om studenten te surveilleren als ze online tentamens afleggen, is een gerechtvaardigde inbreuk op de privacy. De gegevensverwerking door de Universiteit van Amsterdam (UvA) voldoet aan de zorgvuldigheidseisen die zijn vastgelegd in de AVG. De UvA handelt dus niet onrechtmatig door gebruik te maken van het programma Proctorio.

Dat oordeelt de rechtbank van Amsterdam in haar vonnis.

Proctoringsoftware

Door het coronavirus zijn hogescholen en universiteiten niet in staat om tentamens op de traditionele wijze af te leggen, waarbij collegezalen gevuld zijn met studenten. Om de studenten een alternatief te bieden, geen studievertraging te laten oplopen of onnodige kosten te maken, mogen ze hun tentamens digitaal afleggen. Dat doen ze vanuit hun studentenkamer met hun eigen computer. De onderwijsinstellingen eisen dat studenten surveillancesoftware installeren, ook wel proctoringsoftware genoemd.

Met deze software kunnen surveillanten studenten die tentamen afleggen nauwlettend in de gaten houden. Zo is het onder meer mogelijk om via de webcam te kijken of ze niet stiekem een studieboek raadplegen. Met de microfoon horen surveillanten of studenten niet een medestudent of iemand anders bellen. Verder kun je met proctoringsoftware toetsaanslagen registreren, de browsegeschiedenis inzien, het beeldscherm bekijken, oogbewegingen monitoren en foto’s en video-opnamen maken.

Kort geding

Veel studenten zien dit als een ernstige inbreuk op hun privacy en ondernemen actie. In Tilburg werd een online petitie opgezet. Deze is inmiddels door meer dan 5.000 studenten ondertekend. De Centrale Studentenraad (CSR) van de Universiteit van Amsterdam stapte naar de rechter. In een kort geding eiste de studentenraad dat het College van Bestuur alternatieve mogelijkheden biedt om tentamens af te leggen. Tevens meende de Raad dat het gebruik van dergelijke software tegen de privacywetgeving in druist en dat de bestuursleden niet goed genoeg de noodzaak van proctoringsoftware heeft aangetoond.

Het College van Bestuur zegt op zijn beurt dat het momenteel onmogelijk is om op een andere wijze te tentamineren. Er is dan ook sprake van een ‘gerechtvaardigd belang’ om surveillancesoftware voor dit doeleinde in te zetten.

‘Gerechtvaardigd belang’

De rechter gaat mee in de redenering van het College van Bestuur. Volgens hem is het “onontkoombaar” dat het programma Proctorio het beeldscherm van de student zichtbaar maakt voor surveillanten en dat een webcam wordt ingezet om de omgeving van de student en zijn bureau te registreren. “Hoe is anders vast te stellen dat de student geen boeken, aantekeningen of telefoon op of bij zijn bureau heeft liggen, wat bij tentamens op de campus door de surveillant wordt nagegaan?”, zo vraagt de rechter zich af.

De gegevensverwerking door de UvA dient verder “alleen ter authenticatie en om effectief frauduleus gedrag vast te stellen”. De rechter stelt dat studenten niet live worden gevolgd tijdens het maken van tentamens. Ook wordt er geen gebruik gemaakt van eye tracking en worden ademhaling, stresslevel of biometrische gegevens niet vastgelegd. De rechter is van mening dat er door de coronacrisis sprake is van een ‘gerechtvaardigd belang’. Zolang deze crisis voortduurt mag de UvA tentamens op deze manier afleggen.

Tot slot oordeelt de rechtbank dat een student niet verplicht is om een tentamen af te leggen als hij of zij zich daarbij niet prettig voelt. De consequenties van deze beslissing zijn echter voor hem of haar. “Dat online proctoring met Proctorio voorshands rechtmatig wordt geoordeeld, betekent niet dat eiser verplicht is het tentamen op 12 juni 2020 te maken. Het is zijn eigen keuze om dat te doen. Zoals door de UvA naar voren is gebracht kan de eiser de examencommissie verzoeken om een alternatieve methode van surveillance. Dat hij daarbij (mogelijk) studievertraging oploopt maakt dit niet anders.”

Onderzoek

Ingrid van Engelshoven, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW), reageerde afgelopen maand fel op de kwestie en zei dat universiteiten en hogescholen de plicht hadden om een alternatief te bieden voor proctoringsoftware. De Autoriteit Persoonsgegevens voert momenteel onderzoek uit naar mogelijke privacyschending door proctoring.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen