Er komt toch een onafhankelijk onderzoek naar de dataverzamelingspraktijken door het Land Information Manoeuvre Centre (LIMC). Aanvankelijk zag het kabinet daar niets in, maar heeft alsnog besloten om gehoor te geven aan de wens van de Tweede Kamer. Het rapport moet voor de zomer klaar zijn.
Dat schrijft minister van Defensie Kajsa Ollongren in een brief aan de Tweede Kamer.
LIMC verwerkt op grote schaal informatie over Nederlandse burgers
Voor het begin van deze zaak moeten we terug naar november 2020. Dagblad NRC ontdekte dat het LIMC op groot schaal informatie verzamelde over uiteenlopende maatschappelijke thema’s. De instantie keek hoe burgers dachten over onder meer het coronavirus, 5G-zendmasten en de economie. Tegelijkertijd wilde de legereenheid de verspreiding van nepnieuws en desinformatie in de gaten houden. Maatschappelijke groeperingen als Viruswaanzin, Black Lives Matter, Gele Hesjes en Farmers Defence Force werden nadrukkelijk gemonitord.
De informatie die het LIMC verzamelde, was niet alleen afkomstig uit openbare bronnen. NRC ontdekte dat ook ‘semi-gesloten bronnen’ en vertrouwelijke bronnen werden geraadpleegd. Het interne registratiesysteem van de politie en technische briefings van het ministerie van Defensie zijn voorbeelden van. Tot slot deelde het LIMC zijn bevindingen met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en de Nationale Politie.
Minister Kamp weigert motie-Belhaj uit te voeren
Toenmalig minister van Defensie Ank Bijleveld-Schouten probeerde eind 2020 de gemoederen te sussen door de werkzaamheden van het LIMC tijdelijk stil te leggen. Dat was niet genoeg voor sommige Kamerleden. Salima Belhaj van D66 diende een motie in om een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar de besluitvorming rond het LIMC. Deze werd door vrijwel de gehele Tweede Kamer gesteund.
Vanwege de problemen rondom de evacuatie van Nederlanders in Afghanistan, kwam het ministerschap van Bijleveld-Schouten vroegtijdig ten einde. Henk Kamp volgde haar op als minister van Defensie, waardoor de zaak bij hem op het bord belandde. Hij stuurde een rapport van 170 pagina’s naar de Tweede Kamer. Daarmee vond minister Kamp dat hij de motie-Belhaj naar behoren had uitgevoerd.
De Tweede Kamer nam daar geen genoegen mee en vroeg de minister om alsnog een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren. Dat vond Kamp niet nodig omdat er reeds twee onderzoeken waren ingesteld.
Minister Ollongren vindt onafhankelijk onderzoek wenselijk
Sinds half januari hebben we een nieuwe regering in Nederland. Om die reden maakt Henk Kamp niet langer deel uit van het kabinet. Hij is opgevolgd door D66-politica Kajsa Ollongren. In tegenstelling tot haar voorganger ziet zij het wel zitten om een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar de besluitvorming rond het LIMC.
“Ik hecht eraan dat onze militairen binnen heldere juridische kaders hun werkzaamheden zo veilig mogelijk kunnen verrichten, in het belang van onze veiligheid en de internationale rechtsorde”, schrijft ze in een brief aan de Tweede Kamer. Ze zegt haar best te doen om het rapport vóór de zomer aan de Tweede Kamer aan te bieden. De aanbevelingen worden bovendien verwerkt in de beleidsvisie Informatiegestuurd Optreden (IGO). In dit beleidsdocument wil de minister beschrijven hoe de landmacht en regering moeten omgaan met zaken als digitale oorlogsvoering.
Al sinds 2012 maakt Defensie maar ook andere ministeries gebruik van de diensten van Tardis research BV (Den Haag) , softwarediensten, dit om Nederlandse burgers 24/7 online te monitoren op social media.