Helpdeskmedewerker achter de computer met headset en microfoon

Overheid lanceert meldpunt voor misbruik CoronaMelder

Laatst bijgewerkt: 31 augustus 2020
Leestijd: 5 minuten, 18 seconden

Het gebruik van CoronaMelder is vrijwillig. Burgers die merken dat er bedrijven en organisaties zijn die hier misbruik van maken, kunnen dit melden bij een speciaal meldpunt. Deze wordt opgericht en beheerd door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).

Dat schrijft minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) in een voortgangsbrief over de coronacrisis aan de Tweede Kamer. Parlementariërs debatteren vandaag over het gebruik van de app CoronaMelder.

CoronaMelder inmiddels al meer dan één miljoen keer gedownload

Het coronavirus indammen is makkelijker gezegd dan gedaan. Het kabinet haalt alles uit de kast om dat te bewerkstelligen. Eén van de tools hiervoor is CoronaMelder. Deze app, die sinds 17 augustus is te downloaden, registreert wanneer mensen langer dan tien minuten op anderhalve meter afstand of minder van elkaar hebben gestaan. Mocht later blijken dat iemand besmet is geraakt met het virus, dan kan de app iedereen daarvan op de hoogte stellen.

Locatiegegevens worden niet opgeslagen en de bluetoothsleutels om contactmomenten te registreren worden ieder kwartier willekeurig gegenereerd. Volgens minister De Jonge is de privacy van burgers op deze manier geborgen. Volgens het ministerie van VWS hebben inmiddels meer dan één miljoen Nederlanders CoronaMelder op hun smartphone geïnstalleerd.

Ondanks dit resultaat kunnen naar schatting anderhalf miljoen Nederlanders niet de corona-app gebruiken. Hun mobiele telefoon draait op een verouderde versie van Android of iOS, of hebben simpelweg geen smartphone. Volgens het ministerie is dit geen probleem. “Het reguliere bron- en contactonderzoek valt niet weg en blijft beschikbaar voor mensen zonder de app”, zo vertelde een woordvoerder onlangs.

Minister zet in op ‘doorlopende evaluatie’

Evaluatie maakt een belangrijk onderdeel uit van de app. Daarbij gaat het niet alleen om de vraag of de app doet wat ‘ie hoort te doen. De evaluatie houdt zich bezig met de vraag in welke mate CoronaMelder een bijdrage levert aan “het breder, sneller en efficiënter opsporen van met het virus geïnfecteerde personen”, zo schrijft de minister aan de Tweede Kamer. “De doorlopende evaluatie kan zo nodig leiden tot aanpassingen en bijstellingen van de app, werkprocessen of de informatievoorziening over CoronaMelder.”

De evaluatie kijkt naar het adoptiepercentage van de app, gebruik van de app en directe, indirecte en niet-beoogde effecten van de app. Voor de evaluatie maakt het ministerie van VWS gebruik van gegevens van de GGD, backend van de app en surveys die onder representatieve groepen Nederlanders worden gehouden. De minister verwacht de komende maanden meer wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van CoronaMelder.

Minister wil inzicht in toezicht en handhaving

Een ander aspect waar minister De Jonge meer duidelijkheid over wil, is toezicht en handhaving. Een van de belangrijkste uitgangspunten van de corona-app, is vrijwilligheid. De minister tolereert het dan ook niet als er werkgevers of andere partijen zijn die misbruik van de situatie maken. “Vrijwillig gebruik is een van de uitgangspunten van CoronaMelder en een verbod op misbruik zal daarom ook in de antimisbruikbepaling van de Tijdelijke wet notificatieapplicatie covid-19 worden vastgelegd”, zo schrijft De Jonge in zijn brief.

Wat bedoelt de minister precies met misbruik? Daarover is hij glashelder: als iemand eist dat je de app installeert op je smartphone, is dat misbruik. Als iemand inzage eist in de app op je smartphone of je de toegang ontzegt omdat de app niet op je telefoon staat, is dat eveneens misbruik. Dat geldt ook voor het gebruiken van de gezagsverhouding (bijvoorbeeld tussen werkgever en werknemer) of iemand financieel voor- of nadeel bieden als hij of zij de app wel of niet gebruikt.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) heeft een meldpunt opgericht waar burgers terecht kunnen met hun klachten. “Na een melding kan een onderzoek worden gedaan door de betreffende toezichthouder en indien sprake is van een overtreding kan het OM besluiten tot handhaving (…) Ik acht het van belang dat de antimisbruikbepaling op zo uniform mogelijke wijze wordt gehandhaafd. Dit wordt nog nader juridisch uitgewerkt in overleg met de aangewezen toezichthouders”, zo schrijft de minister.

Forse kritiek op landelijke uitrol CoronaMelder

In de afgelopen maanden hebben veel instanties hun ongenoegen uitgesproken over CoronaMelder. Eén van die instanties is de Autoriteit Persoonsgegevens. De toezichthouder had drie kritiekpunten. Allereerst is het onduidelijk of Apple en Google persoonsgegevens in handen krijgen via het Exposure Notification framework waarmee de app werkt, en wat er met die data gebeurt. Verder ontbreekt een juridische basis voor de app en is het niet duidelijk of aan de backend alles goed geregeld is. Daarom adviseert de privacywaakhond om de app voorlopig nog niet te gebruiken.

Ondanks de kritiekpunten besloot de minister om te experimenteren met de app en hem landelijk beschikbaar te maken. Dit tegen het zere been van Bits of Freedom. De belangenorganisatie riep de minister op om de landelijke uitrol onmiddellijk stop te zetten. “Deze landelijke uitrol moet ongedaan gemaakt worden en eerst alle missende randvoorwaarden op orde gebracht. Pas dan, met een wet en positief advies van de Autoriteit Persoonsgegevens onder de arm, kan de minister zeggen dat de app af is”, zo zei Bits of Freedom enkele dagen na de lancering van CoronaMelder.

Corona-app kampt met kinderziektes, minister roept helpdesk in het leven

Afgelopen weekend bleek dat CoronaMelder nog de nodige kinderziektes heeft. Er doken verhalen op van mensen die de melding kregen dat ze in contact zijn geweest met iemand die besmet is met corona, terwijl dat niet het geval was. Anderen kregen vreemde meldingen of helemaal geen melding. Minister De Jonge is hiervan op de hoogte. Aan de Tweede Kamer schrijft hij hierover het volgende:

“Op technisch gebied is geconstateerd dat, zowel bij iOS als bij Android-toestellen, de app niet altijd wordt bijgewerkt als deze op de achtergrond draait. Het gevolg hiervan is dat sommige gebruikers mogelijk pas een notificatie zien bij het openen van de app. Dit is onder meer afhankelijk van het app gebruik en het telefoontype en hangt samen met het framework van Apple en Google. Dit is ook in andere EU-landen geconstateerd. Ik werk samen met de Europese partners en Apple en Google intensief samen om tot een oplossing te komen.”

De GGD krijgt dagelijks gemiddeld honderd vragen over hoe CoronaMelder werkt. De meeste vragen gaan over op welke telefoons de app wel en niet werkt, en wat je moet doen als je een melding krijgt als je in een andere GGD-regio woont. Om de GGD te ontlasten, heeft de minister de CoronaMelder helpdesk opgericht.

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen