Minister Hugo de Jonge verlaat de wekelijkse vergadering van de ministerraad op het Binnenhof in Den Haag

Bits of Freedom wil dat minister De Jonge landelijke uitrol CoronaMelder stopzet

Laatst bijgewerkt: 19 augustus 2020
Leestijd: 5 minuten, 25 seconden

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) moet onmiddellijk stoppen met de uitrol van de applicatie CoronaMelder. Hij beloofde dat de uitrol alleen kon plaatsvinden indien de Autoriteit Persoonsgegevens een positief advies gaf over de app. Hoewel de toezichthouder positief staat tegenover de ontwikkeling van de app, plaatste ze de nodige op- en aanmerkingen. Ondanks de negatieve aanbevelingen kunnen alle Nederlanders de app downloaden, en dat is teleurstellend en vernietigend voor het vertrouwen.

Dat schrijft Bits of Freedom in een opiniestuk op haar site.

CoronaMelder beschikbaar voor heel Nederland

Sinds afgelopen maandag kunnen alle Nederlanders de app CoronaMelder downloaden en installeren op hun smartphone. De app maakt gebruik van het Exposure Notification framework dat door Apple en Google is ontwikkeld. Hiermee is het mogelijk om met bluetooth-technologie willekeurige codes of sleutels uit te wisselen en lokaal op te slaan. Als iemand tien minuten of langer op anderhalve meter afstand of minder van een ander staat, wordt dit als een contactmoment geregistreerd. De codes veranderen iedere 15 minuten, waardoor het onmogelijk is om de identiteit van een individuele gebruiker te achterhalen. Ook worden er geen contact- en locatiegegevens opgeslagen. Zodoende is de privacy van gebruikers gewaarborgd.

Als een arts vaststelt dat iemand besmet is met het coronavirus, dan kan deze persoon dat via CoronaMelder doorgeven. Iedereen die in de afgelopen 14 dagen langere tijd contact met hem of haar heeft gehad op korte afstand, krijgt dan een waarschuwing. Het advies is dan om direct in thuisquarantaine te gaan en je te laten testen. Dat is globaal hoe CoronaMelder werkt. Het filmpje hieronder laat het in iets meer detail zien.

Autoriteit Persoonsgegevens kritisch over CoronaMelder

Hoewel de corona-app van het kabinet nu landelijk beschikbaar is, raadt de Autoriteit Persoonsgegevens burgers vooralsnog af om de app te installeren. De privacywaakhond heeft de nodige kritiek op de app in zijn huidige vorm. Zo heeft minister De Jonge geen afspraken gemaakt met Apple en Google over privacywaarborgen. Zodoende is het onduidelijk of de techbedrijven persoonsgegevens verwerken of niet en wat ze ermee doen.

Een ander heikel punt is dat de juridische basis voor de app ontbreekt. Daar wordt op dit moment hard aan gewerkt door minister De Jonge. Op de persconferentie die dinsdagavond plaatsvond, zei hij dat hij op “een spoedige wetsbehandeling” hoopt. Het wetsvoorstel ligt nu bij de Raad van State. Bij een positief advies wordt hij doorgestuurd naar de Tweede en Eerste Kamer voor goedkeuring. “En dan kunnen we toch nog vrij dicht in de buurt komen van die 1 september”, zo zei De Jonge dinsdagavond.

Het derde en laatste kritiekpunt van de toezichthouder gaat over de backend server, ook wel de ‘achterkant’ genoemd. Van opslag tot beveiliging van de data, daar moet alles goed geregeld zijn. Daarover bestaat op dit moment nog teveel onduidelijkheid.

CoronaMelder heeft nu onvoldoende waarborgen tegen misbruik

Bits of Freedom wijst erop dat minister De Jonge had beloofd de app pas uit te rollen op het moment dat hij een positief advies kreeg van de Autoriteit Persoonsgegevens. Hij houdt zich niet aan zijn woord en daar is de belangenorganisatie niet over te spreken. Ze spreekt van “verbroken beloftes” en “gepruts” en dat is “vernietigend” voor het vertrouwen in de app.

In april publiceerde Bits of Freedom samen met Amnesty International, de Consumentenbond en diverse andere belangenverenigingen de Veilig Tegen Corona coalitie. De groep formuleerde tien uitgangspunten waaraan de corona-app moest voldoen voordat hij geïntroduceerd zou kunnen worden. “Wie de stand van zaken nu langs de lat van Veilig Tegen Corona legt, kan alleen maar concluderen dat de minister de meer fundamentele punten stelselmatig genegeerd heeft”, aldus Bits of Freedom. Zo is nog altijd onduidelijk wanneer de minister vindt dat de app effectief is.

Ook zijn er naar eigen zeggen momenteel onvoldoende waarborgen tegen misbruik. Zo is nergens vastgelegd wat het doel is van de app, dat de app vrijwillig is en niemand je mag verplichten hem te installeren, en dat de gegevens die de app verzamelt alleen voor de bestrijding van het coronavirus gebruikt mogen worden. Ook niet voor politie en geheime diensten. Tot slot zijn er geen afspraken gemaakt over ontmanteling van de app.

Grote verbazing over de timing van de openbaarmaking van het advies

Bits of Freedom verwijst in zijn opiniestuk naar de kanttekeningen van de Autoriteit Persoonsgegevens. Volgens de belangenvereniging is deze kritiek “pijnlijk” voor de minister, omdat hij dit advies “van mijlenver had kunnen zien aankomen”. “En extra pijnlijk, want de minister beloofde keer op keer dat de app niet geïntroduceerd zou worden zonder een positief advies van de Autoriteit Persoonsgegevens.”

Bits of Freedom is niet te spreken over het moment waarop de minister het advies van de toezichthouder naar buiten brengt. Het rapport lag twee weken voor de lancering van de app al op tafel, en ruim voordat de Tweede Kamer op zomerreces ging. “Maar toch vond de minister het niet de moeite waard om het parlement te informeren over de het ronduit negatieve advies van de toezichthouder.”

Dat minister De Jonge naar een advies van de Landsadvocaat verwijst, die positiever over de corona-app is dan de Autoriteit Persoonsgegevens, vindt de belangenvereniging op zijn best gezegd niet chique. “En als je er nog twee seconden langer over nadenkt, dan is het eigenlijk stuitend dat de minister zegt: we zijn het niets eens met de toezichthouder, we vragen onze advocaat wel even. Als bedrijven de Autoriteit Persoonsgegevens net zo serieus zouden nemen als de minister dan kunnen we de toezichthouder net zo goed opheffen”, aldus Bits of Freedom.

‘De minister breekt drie beloftes in één klap’

De belangenorganisatie zegt te hopen dat de Tweede Kamer zich niet laat opjagen voor de totstandkoming van de ‘spoedwet’. Het wetsvoorstel zorgvuldig bespreken moet de boventoon voeren. Bits of Freedom meent dat de minister ‘drie beloftes in één klap’ verbreekt door CoronaMelder nu al landelijk uit te rollen. Dat moet minister De Jonge terugdraaien.

“De minister heeft keer op keer gezegd dat de bescherming van de privacy van gebruikers van de app bovenaan stond, dat de app niet geïntroduceerd zou worden zonder een positief advies van de Autoriteit Persoonsgegevens en dat de uitgangspunten van de Veilig tegen Corona-coalitie in het ontwerp betrokken zouden worden. De minister verbreekt dus in één klap drie beloftes. Deze landelijke uitrol moet ongedaan gemaakt worden en eerst alle missende randvoorwaarden op orde gebracht. Pas dan, met een wet en positief advies van de Autoriteit Persoonsgegevens onder de arm, kan de minister zeggen dat de app af is.”

Privacy en security redacteur
Techliefhebber pur sang: Anton is gek op alles wat met technologie en internet te maken heeft. Cybersecurity, privacy en internetcensuur hebben dan ook zijn volle aandacht. 

Meer artikelen uit het ‘Nieuws’ dossier

Reacties
Plaats een reactie
Een reactie plaatsen